Sharjah Üniversitesi, deprem ve rüzgar kaynaklı titreşimleri elektrik kullanmadan azaltan bir cihazın ABD patentini aldı. İnşaat mühendisliği profesörü Moussa Leblouba'nın geliştirdiği sistem Aralık 2025'te tescil edildi, üniversite buluşu 4 Mart 2026'da kamuoyuna açıkladı.
Cihazın gövdesini, içi çelik bilyelerle dolu bir silindir oluşturuyor. Silindirin ortasından geçen ve yanlara uzanan çubuklar taşıyan mil, korunacak yapıya sabitleniyor. Sarsıntı başladığında mil gidip gelirken çubuklar bilyelerin arasından geçiyor. Oluşan sürtünme, titreşim enerjisinin bir kısmını ısıya çeviriyor.
Sistemde sensör, elektronik devre ya da hidrolik sıvı yok. Leblouba'ya göre depremde elektrik kesilse bile cihaz çalışmayı sürdürüyor. Parçalar tek tek sökülüp yenilenebiliyor ve cihazın mevcut binalara da uygulanabileceği belirtiliyor.
LABORATUVARDA YÜZDE 14 SÖNÜMLEME ÖLÇÜLDÜ
Laboratuvar denemelerinde cihaz, 1 ile 5 milimetre arasındaki yer değiştirmelerde yaklaşık yüzde 14 etkin sönümleme oranına ulaştı. Oran, depremin enerjisinin yüzde 14'ünün emildiğini değil, cihazın yapıya kattığı sönümleme kapasitesini gösteriyor.
Ekip, sıradaki aşamada ölçekli yapı modelleriyle sarsma masası deneylerine geçecek. Üniversite, daha önce kum dolgulu bir deprem sönümleyicisinin de patentini almıştı. Leblouba, sistemin binaların yanı sıra kulelerde, araçlarda, uçaklarda, gemilerde ve hassas bilimsel cihazlarda kullanılabileceğini söyledi.
TAYVAN'DAN TÜRKİYE'YE DEPREM KALKANLARI
Titreşimi sönümleyen sistemlerin en bilinen örneklerinden biri Tayvan'daki Taipei 101 gökdeleninde bulunuyor. Binanın 88 ile 92'nci katları arasında sekiz kabloyla asılı duran 660 tonluk çelik küre, gökdelenin salınımını yüzde 30 ile 40 arasında azaltıyor.
Türkiye'de ise İstanbul'daki Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi, 2.068 sismik izolatörle dünyanın en büyük izolatörlü binaları arasında gösteriliyor. Malatya Kadın Doğum ve Çocuk Hastanesi ile Gaziantep İnayet Topçu Hastanesi de izolatörler sayesinde 6 Şubat 2023 depremlerini hasarsız atlattı.
