Doğu Türkistan Vakfı Başkanı Abdulhamit Avşar, Türkinform muhabiri Almila Kerküklü’ye verdiği özel demeçte, sosyal medyada Türkiye’yi ve Türk kimliğini hedef alan paylaşımları değerlendirdi. Avşar, bu içeriklerin Doğu Türkistan lehine faaliyet gösteren kişi ve kuruluşlara yönelik daha geniş bir kampanyanın parçası olduğunu ileri sürdü.
Türk isimleriyle açılan hesaplara ve bot hesap iddialarına dikkat çeken Avşar, Türkiye ile Uygurlar arasındaki tarihî ve kültürel bağların hedef alındığını savundu. Çin’de yürürlüğe giren yeni düzenlemeyi de değerlendiren Avşar, Türk kullanıcılara farklı ülkelerden gelen desteğe değindi.
SOSYAL MEDYADAKİ TARTIŞMA NASIL BAŞLADI?
Avşar’ın aktardığına göre tartışmalar, Çin yanlısı hesapların Türk tarihini ve kimliğini hedef alan, Türkiye ile Uygurlar arasında tarihî ve kültürel bağ bulunmadığını ileri süren paylaşımlarıyla büyüdü. Osmanlı ve Cumhuriyet dönemindeki gelişmeler üzerinden Türkiye’ye yönelik aşağılayıcı ifadeler kullanıldığını belirten Avşar, bazı içeriklerde Türkiye’deki etnik farklılıkların da kışkırtıcı biçimde gündeme getirildiğini söyledi.
Bu paylaşımlara Türk kullanıcıların tepki göstererek Doğu Türkistan’a destek verdiğini aktaran Avşar, karşılıklı yanıtlarla tartışmanın genişlediğini ifade etti. Avşar, yaşananların sıradan bir sosyal medya polemiğinin ötesinde, Türkiye ile Doğu Türkistan arasındaki dayanışmayı hedef alan bir kampanya olduğunu savundu.
BAYRAK PAYLAŞIMINDAN ÇİN SEDDİ ATIŞMASINA
X’te Türk ve Çinli kullanıcıları karşı karşıya getiren tartışmada, Türk bayrağına yönelik bir paylaşım dikkat çekti. Onedio’nun derlediği örneklere göre, 19 Ekim’de Çinli olduğu belirtilen bir kullanıcı, Türk bayrağını çizgi film karakteri Patrick’in paraşütlü görseliyle yan yana getirerek bayrağın tasarımına yönelik alaycı bir soru yöneltti.
Türk kullanıcılar bu paylaşıma, Çin Seddi’nin Türklerden duyulan korkuyla inşa edildiği yönündeki esprilerle karşılık verdi. Çinli hesapların Türkiye ile Çin Seddi arasındaki coğrafi uzaklığa gönderme yapmasıyla karşılıklı atışmalar devam etti. Bayraklar ve tarih üzerinden ilerleyen tartışmaya, ülkelerin güçlerini kıyaslayan yorumlar da eklendi.
Avşar ise sosyal medyadaki gerilimi daha geniş bir çerçevede değerlendirdi. Türkiye’yi ve Türk kimliğini hedef alan paylaşımların, Doğu Türkistan’a verilen desteği zayıflatmaya yönelik olduğunu savundu. Türk kullanıcıların tepkilerinde Türkiye ile Uygurlar arasındaki tarihî ve kültürel bağları sahiplenme düşüncesinin öne çıktığını belirtti.
TARTIŞMANIN ARKA PLANINDA HANGİ YASA VAR?
Avşar, gelişmelerin başlangıcını Çin’de 1 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren Etnik Birlik ve İlerlemeyi Teşvik Yasası ile ilişkilendirdi. Düzenlemenin yalnızca Çin içerisindeki faaliyetleri değil, ülke dışında bulunan kişi ve kuruluşları da ilgilendiren hükümler içerdiğini belirtti.
Mart ayında kabul edilen yasa, Çin dışında gerçekleştirilen ve etnik birliği zedelediği ya da ayrılıkçılık oluşturduğu değerlendirilen eylemler için hukuki sorumluluk öngörüyor. Çin yönetimi düzenlemeyi ortak ulusal kimliği ve etnik gruplar arasındaki bütünleşmeyi güçlendirme amacıyla savunuyor.
Avşar ise söz konusu düzenlemenin, Doğu Türkistan lehine faaliyet gösteren kişi ve kuruluşlara yönelik baskının ülke sınırları dışına taşınması bakımından önem taşıdığını savundu. Sosyal medyadaki paylaşımların da bu çerçevede değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
TÜRKİYE NEDEN HEDEFTE?
Türkiye’nin Doğu Türkistan ile tarihî, kültürel ve inanç bağlarına dikkat çeken Avşar, Türkiye kamuoyunun Uygurlara yönelik duyarlılığının hedef alınmasında bu yakınlığın etkili olduğunu ifade etti.
“Türkiye bir bütün olarak Doğu Türkistan’ın kardeşi.”
Avşar, Türkiye’ye yönelik içeriklerin yalnızca güncel politik tartışmalarla sınırlı kalmadığını; Osmanlı tarihi, Cumhuriyet dönemindeki gelişmeler ve Türk kimliği üzerinden de aşağılayıcı paylaşımlar yapıldığını belirtti.
Bazı içeriklerde Türkiye’deki etnik farklılıkların da tartışmaya açıldığını söyleyen Avşar, bu paylaşımların toplumsal ayrışmayı körükleyici nitelikte olduğunu savundu. Ona göre tartışmanın merkezinde, Türkiye’nin Doğu Türkistan’a verdiği toplumsal desteği zayıflatma çabası bulunuyor.
TÜRKİYE İLE UYGURLAR ARASINDAKİ BAĞLAR TARTIŞMAYA AÇILIYOR
Avşar’ın dikkat çektiği bir diğer konu, Türkiye Türkleri ile Uygurlar arasında tarihî ve kültürel bağ bulunmadığını ileri süren paylaşımlar oldu.
Bu içeriklerde iki toplumun birbirinden tamamen kopuk gösterilmeye çalışıldığını belirten Avşar, Türkiye’deki Doğu Türkistan duyarlılığının dayandığı ortak geçmişin sorgulatılmak istendiğini ifade etti.
Avşar’a göre bu söylemler, yalnızca tarih üzerine yürütülen bir tartışma olarak değerlendirilemez. Vakıf Başkanı, söz konusu paylaşımların Türkiye kamuoyu ile Doğu Türkistan arasındaki yakınlığı aşındırmaya yönelik olduğunu savundu.
BOT HESAPLAR VE DEVLET BAĞLANTISI İDDİASI
Paylaşımlarda bot hesapların etkili olduğunu ileri süren Avşar, son saldırılarda bu hesapların oranının yüzde 60–65 düzeyinde olduğunu söyledi. Çin’deki internet ve sosyal medya denetimini gerekçe göstererek, Türkiye’yi hedef alan içeriklerin devlet koordinasyonundan bağımsız düşünülemeyeceğini savundu.
Ancak Avşar, verdiği oranın hangi araştırmaya veya hesap analizine dayandığını röportajda belirtmedi. Paylaşımların devlet tarafından koordine edildiği iddiasını destekleyen teknik bir inceleme de deşifrede yer almıyor.
Bu nedenle bot hesapların oranı ve hesapların Çin yönetimiyle bağlantısı, Avşar’ın iddia ve değerlendirmeleri olarak öne çıkıyor.
“TÜRK ADIYLA” AÇILAN HESAPLARA DİKKAT ÇEKTİ
Avşar, tartışmalarda Türk isimleri kullanan bazı hesapların da Türkiye’ye ve Türk kimliğine yönelik hakaret içeren paylaşımlar yaptığını söyledi. Bu tür profillerin sayısının arttığını ileri sürerek şu ifadeleri kullandı:
“Türk adıyla, bir Türk gibi sosyal medya hesapları açıp, bunun içerisinde Türklere, Türkiye’ye hakaret eden bir takım paylaşımları da, bu tip paylaşım yapan hesapların da hızla arttığını görüyoruz.”
Avşar, bu hesapların Çin tarafınca kullanılan bir yöntem olduğunu iddia etti. Bununla birlikte, söz konusu profillerin kimler tarafından yönetildiğine ilişkin doğrulanabilir hesap verileri röportajda paylaşılmadı.
TÜRK KULLANICILARA FARKLI ÜLKELERDEN DESTEK
Türkiye’yi ve Türk kültürünü hedef alan paylaşımlara Türk sosyal medya kullanıcılarının güçlü karşılık verdiğini belirten Avşar, Doğu Türkistan konusunda dayanışma gösterenlere teşekkür etti.
“Doğu Türkistan’a sahip çıkan, Türkiye’ye sahip çıkan insanlara.”
Avşar’ın aktardığına göre Azerbaycan, Japonya, İspanya ve Güney Kore’den kullanıcıların yanı sıra Tayvan’dan bazı hesaplar da Türk kullanıcıları destekleyen paylaşımlar yaptı. Bu desteğin, tartışmanın iki kullanıcı grubu arasındaki karşılıklı mesajlaşmanın ötesine geçtiğini gösterdiğini ifade etti.
Avşar, yaşananları Doğu Türkistan meselesinin sosyal medyaya yansıyan bir boyutu olarak değerlendirdi. Türkiye’ye yönelik hakaret içerikli paylaşımlar ile Uygurların kimliğini ve Türkiye ile bağlarını sorgulayan söylemlerin birlikte ele alınması gerektiğini savundu.
