Dünya basınının, özellikle Reuters, BBC ve Savaş Araştırmaları Enstitüsü'nün (ISW) dakika dakika takip ettiği küresel çapta en büyük diplomatik kulis hareketliliği İsviçre’de yaşanıyor. Mart ayında patlak veren ve bölgesel bir savaşa dönüşme eğilimi gösteren ABD-İran geriliminde, geçtiğimiz günlerde imzalanan kırılgan Mutabakat Zaptı (MoU) sonrası taraflar İsviçre'de acil olarak masaya oturdu. Ancak müzakereler, tarafların peş peşe gelen restleşmeleriyle tam bir diplomatik satranç oyununa dönüştü.
KRİTİK GÖRÜŞMEDE GERİLİM: İRAN HÜRMÜZ BOĞAZI'NI KAPATTI
İsviçre’deki gizli zirveye ABD kanadından Başkan Yardımcısı JD Vance liderliğindeki üst düzey bir heyet katılırken, İran heyetinin masaya oturur oturmaz attığı radikal adım toplantının havasını bir anda değiştirdi. İran yönetimi, müzakerelerin başlamasıyla eş zamanlı olarak Hürmüz Boğazı'nı tüm ticari ve askeri gemi geçişlerine tamamen kapattığını ilan etti. Küresel enerji koridorunun en kritik noktalarından biri olan boğazın kapatılması, uluslararası piyasalarda adeta şok etkisi yarattı.
İRAN'IN GEREKÇESİ: "ABD SÖZÜNÜ TUTMADI, İSRAİL DURMADI"
Tahran yönetiminin Hürmüz Boğazı'nı kapatma kararına gerekçe olarak sunduğu şartlar, Orta Doğu'daki vekil savaşlarının diplomatik masaya doğrudan yansıması niteliğinde. İran heyeti, Washington yönetiminin mutabakat kapsamında verdiği sözleri tutmadığını savunuyor. Tahran'a göre ABD; İsrail'in Lübnan'daki Hizbullah unsurlarına yönelik askeri operasyonlarını durdurmadı ve ateşkes şartlarını ihlal etti. İran tarafı, bu operasyonlar tamamen durana kadar geri adım atmayacağını vurguluyor.
TRUMP'TAN SERT REST: "ENGEL KABUL ETMEM, VERGİ KOYARIM"
İran'ın Hürmüz Boğazı hamlesine ABD Başkanı Donald Trump'tan yanıt gecikmedi. Washington'dan yapılan açıklamada Trump, sert bir dille rest çekerek, "Ateşkes süresince Hürmüz Boğazı'nda herhangi bir geçiş ücreti, kısıtlama veya engel asla kabul etmem. Süreç sona erdiğinde ise gerekirse ek vergi ve yaptırımları devreye sokarım" ifadelerini kullandı. Bu açıklama, müzakerelerin daha ilk saatlerden itibaren tıkanma noktasına geldiğinin sinyali olarak yorumlandı.
ARABULUCULAR DEVREDE: ÜÇÜNCÜ DÜNYA SAVAŞI SENARYOLARI VE PETROL KRİZİ
İsviçre'deki bu kritik ve gerilimli zirvenin arka planında ise Pakistan ve Katar diplomatik mekik dokuyor. İki ülkenin arabuluculuk çabalarıyla yürütülen teknik görüşmeler, sadece bölgesel değil, küresel dengeleri de doğrudan etkiliyor. Analistler, Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalma süresinin uzaması halinde küresel petrol fiyatlarında önü alınamaz bir yükseliş yaşanabileceğini ve bu gerilimin bir "Üçüncü Dünya Savaşı" senaryosunu tetikleme riski taşıdığını belirtiyor. Dünya diplomasisi, İsviçre'den gelecek resmi açıklamaları kilitlenmiş durumda bekliyor.
