Endonezya'da orman ve arazi yangınlarıyla mücadelede sıra gökyüzüne geldi. Özellikle Borneo Adası'nın Endonezya'ya bağlı Kalimantan bölgesinde artan yangınlara karşı ekipler, bulut tohumlama yöntemiyle yağışı artırmaya çalışıyor.
Ülkede yangınlarla mücadele için yalnızca hava modifikasyonu kullanılmıyor. Su bombardımanı yapan uçaklar, hava devriyeleri, helikopterler ve karadaki ekipler de çalışmalarını sürdürüyor. Batı Kalimantan'da 22 Ağustos itibarıyla yangınlarla mücadele için sekiz uçak görevlendirildi. Bunların bir bölümü hava devriyesi ve su bombardımanında, diğerleri ise hava modifikasyonu çalışmalarında kullanılıyor.
ENDONEZYA NEDEN BULUT TOHUMLUYOR?
Endonezya'nın bu yönteme yönelmesinin arkasında uzun süren sıcak ve kurak hava koşulları bulunuyor. Ülkede özellikle Kalimantan'daki yangınların büyümesinde kuraklığın yanı sıra El Niño hava olayının etkili olduğu belirtiliyor.
Yangınların yoğunlaşması yalnızca ormanları ve tarım alanlarını tehdit etmiyor. Yangınlardan yükselen duman, hava kalitesini de ciddi biçimde etkiliyor ve sınır bölgelerindeki ülkelere kadar ulaşabiliyor. Reuters, yangın sezonunun bu yıl daha uzun ve şiddetli geçmesinin beklendiğini ve Endonezya'nın birden fazla bölgede yangınlarla mücadeleyi yoğunlaştırdığını bildirdi.
Temmuz ayında Endonezya'da yaklaşık 95 bin hektarlık alanın yangınlardan zarar gördüğü açıklanmıştı. Bu rakam, yılın ilk altı ayında kaydedilen toplam alanın neredeyse iki katına denk geliyor.
BULUT TOHUMLAMA NEDİR?
Bulut tohumlama, atmosferde zaten bulunan ve yağış oluşturma potansiyeline sahip bulutların yağış bırakma ihtimalini artırmayı amaçlayan bir hava modifikasyonu yöntemidir.
Uçaklarla uygun bulutların içerisine belirli maddeler bırakılır. Kullanılan maddeler arasında tuz parçacıkları ve bazı durumlarda gümüş iyodür gibi maddeler bulunabilir. Bu parçacıkların bulut içerisindeki su damlacıkları veya buz kristalleri için çekirdek görevi görmesi ve böylece yağış oluşumunun desteklenmesi amaçlanır.
Ancak yöntemin önemli bir sınırı bulunuyor: Bulut tohumlama, açık ve bulutsuz bir gökyüzünde sıfırdan yağmur oluşturamıyor.
Endonezya'da hava modifikasyonu çalışmalarında görev yapan meteorolog Safillah Anggie Wahyuni de yöntemin yeni bulutlar oluşturmadığını, yağış üretme potansiyeli bulunan mevcut bulutların değerlendirildiğini belirtiyor. Uzmanlara göre yöntemin başarılı olabilmesi için atmosferik koşulların uygun olması gerekiyor.
YAPAY YAĞMUR YANGINLARI NASIL ETKİLİYOR?
Bulut tohumlamanın yangınlarla mücadeledeki temel amacı, doğrudan alevlerin üzerine yağmur yağdırmaktan çok yangın bölgelerindeki nemi artırmak ve kurak koşulları hafifletmek.
Özellikle turbalık alanların kuruması yangın riskini artırdığı için yağışın artırılması bu bölgelerin yeniden nemlenmesine katkı sağlayabiliyor. Daha önce Güney Kalimantan'da gerçekleştirilen bir hava modifikasyonu çalışmasına ilişkin akademik araştırmada da yağış artışının turbalık alanların nemlenmesine ve yangın riskinin azaltılmasına katkı sağladığı bildirildi.
Bununla birlikte bulut tohumlama, yangınla mücadelede tek başına kullanılan bir yöntem değil. Endonezya'da su bombardımanı, hava devriyeleri, erken tespit ve karadan müdahale gibi yöntemler de aynı anda uygulanıyor.
ENDONEZYA'DA BULUT TOHUMLAMA DAHA ÖNCE DE KULLANILDI
Endonezya'nın hava modifikasyonu teknolojisine başvurması yeni değil. BMKG verilerine göre ülkede 2021 ile Ağustos 2026 arasında 252 bulut tohumlama operasyonu gerçekleştirildi. Bu sayı, önceki on yıldaki 85 operasyonla karşılaştırıldığında yöntemin son yıllarda daha sık kullanılmaya başladığını gösteriyor.
Bu operasyonların önemli bir bölümü aşırı yağışların neden olduğu selleri önlemek amacıyla yapılırken, bazı çalışmalar kuraklık, orman yangınları ve turbalık alanların nemlendirilmesi için gerçekleştiriliyor.
Endonezya'nın 2026 yangın sezonunda bulut tohumlamaya yeniden ağırlık vermesi, iklim koşullarının yangınlarla mücadeleyi ne kadar zorlaştırdığını da ortaya koyuyor. Ancak yöntemin başarısı, teknolojiden çok uygun bulutların ve atmosferik koşulların bulunmasına bağlı. Bu nedenle uzmanlar bulut tohumlamayı yangınları tek başına sona erdirecek bir çözümden ziyade, diğer müdahaleleri destekleyen araçlardan biri olarak değerlendiriyor.
