Sosyal Güvenlik Kurumu, ağır ve tehlikeli iş kollarında çalışan vatandaşları yakından ilgilendiren yeni bir düzenlemeyi hayata geçirdi. Kurum tarafından yapılan güncelleme ile yıpranma payı kapsamına alınan meslek grupları genişletilirken, belirlenen yeni sektörlerde çalışanlar için erken emeklilik yolu resmen açıldı.
Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), çalışanların çalışma koşullarındaki zorlukları dikkate alarak erken emeklilik imkanı sağlayan Fiili Hizmet Süresi Zammı (yıpranma payı) uygulamasının kapsamını 2026 yılı itibarıyla genişletti. Yapılan yeni düzenleme neticesinde, ağır ve tehlikeli iş kollarında faaliyet gösteren çimento, alüminyum, dökümhane ve cam sanayi çalışanları da yıpranma payı listesine dahil edildi. Bu değişiklik ile birlikte söz konusu sektörlerdeki çalışanlar fiili hizmet süresi zammından yararlanma hakkına kavuştu.
Yıpranma payı uygulaması, geçmişte ağırlıklı olarak madenciler ve güvenlik güçleri ile sınırlı tutulurken, yapılan son güncellemelerle bu sınır kaldırıldı. Sağlık çalışanları, gazeteciler, itfaiyeciler ve ağır sanayi işçilerinin ardından kapsama yeni sektörlerin eklenmesiyle, riskli işlerde görev yapan binlerce kişi erken emeklilik hakkı elde etti. Fiili Hizmet Süresi Zammı kapsamında çalışanların yıllık prim günlerine, yaptıkları işin risk derecesine göre ek süreler tanımlanıyor. Bu süreler yılda 60, 90 veya 180 gün olarak hesaplanıyor.
Düzenleme kapsamında, 12 ay çalışan bir kişinin SGK kayıtlarında 15 aya kadar çalışmış sayılabildiği belirtiliyor. Normal şartlarda yılda 360 gün prim bildirimi yapılırken, yıpranma payı hakkı bulunan mesleklerde bu süre işin niteliğine göre artış gösteriyor. Örneğin, yılda 90 gün ilave hakka sahip olan bir çalışanın yıllık primi 450 gün olarak kayıtlara geçiyor. Biriken bu yıpranma payları sadece prim gün sayısını artırmakla kalmıyor, aynı zamanda emeklilik yaş haddinden de düşülmesini sağlıyor.
Uygulama sayesinde emeklilik yaşının en fazla 5 yıl, yeraltı madenciliği gibi çok ağır işlerde ise 8 yıla kadar erkene çekilebildiği bildirildi. Çalışanların bu haktan yararlanabilmesi için belirli kriterleri yerine getirmesi gerekiyor. Sosyal Güvenlik Kurumu'nun belirlediği şartlara göre, yıpranma payından faydalanmak için çalışanın ilgili işi fiilen yapması zorunluluğu bulunuyor. İdari görevlerde bulunan personeller bu haktan yararlanamıyor. Ayrıca emeklilik yaşından indirim yapılabilmesi için en az 3600 gün, yeraltı madenlerinde çalışanlar için ise 1800 gün fiili çalışma şartı aranıyor.
Çalışanların, yıpranma payı haklarının sisteme işlenip işlenmediğini e-Devlet sistemi üzerinden kontrol etmeleri mümkün oluyor. "SGK Tescil ve Hizmet Dökümü" ekranından yapılan kontrollerde, hizmet dökümünde "FHSZ" ibaresinin veya özel kodların yer alması, ilgili hakkın tanındığını gösteriyor. İşverenlerin bildirimleri doğru meslek koduyla yapması, sürecin işleyişi açısından kritik önem taşıyor.
Sosyal Güvenlik Kurumu'nun güncel listesine göre yıpranma payından yararlanan meslek grupları şu şekilde sıralanıyor:
Sağlık Çalışanları: Doktor, hemşire, ebe, radyoloji teknisyenleri.
Gazeteciler: Basın kartı sahibi çalışanlar.
Maden ve Yer Altı İşçileri: Yılda 180 gün ek prim hakkı.
Güvenlik Güçleri: Polis, asker, infaz koruma memurları.
İtfaiyeciler: Yangınla mücadele ekipleri.
Ağır Sanayi: Demir-çelik, kimyasal üretim tesisleri çalışanları.
Yeni Eklenenler: Çimento, alüminyum, dökümhane ve cam sanayi çalışanları.
