Kış mevsiminin yaklaşmasıyla birlikte soba, kombi ve şofben gibi ısınma araçlarının kullanımı artarken karbonmonoksit zehirlenmesi tehlikesi de yeniden gündeme geldi. Renksiz, kokusuz ve tatsız olması nedeniyle fark edilmesi güç olan gaz, özellikle kapalı alanlarda ciddi sağlık sorunlarına ve ölümcül sonuçlara yol açabiliyor.
AFAD Konya İl Müdürlüğü Arama ve Kurtarma Birim Müdürü Hakan Deligöz, karbonmonoksit zehirlenmesinin belirtilerinden korunma yollarına kadar önemli açıklamalarda bulundu. Deligöz, özellikle uyku sırasında gazın fark edilmesinin zorlaşabileceğine dikkat çekerek baca ve cihaz bakımlarının ihmal edilmemesi gerektiğini söyledi.
Karbonmonoksitin vücutta oksijen taşınmasını engelleyerek zehirlenmeye neden olduğunu belirten Hakan Deligöz, gazın gözle görülememesi ve kokusunun bulunmaması nedeniyle fark edilmesinin güç olduğunu ifade etti.
Deligöz, gazın insan vücuduna girdiğinde alyuvarlardaki hemoglobine bağlandığını belirterek şu açıklamayı yaptı:
"Karbonmonoksit, dumanla birlikte görünen bir şey değil. Vücudumuza girdiği zaman kanın taşınmasını sağlayan alyuvarlara yapışıyor ve hemoglobinin beynimize, kalbimize taşıdığı kanın zehirlenmesine sebep oluyor. Bu nedenle beynimiz, kalbimiz ve diğer organlarımız yeterli oksijeni almadığı için zehirlenme gerçekleşiyor."
Zehirlenmenin ilk aşamada günlük yorgunluk veya grip belirtileriyle karıştırılabileceğini söyleyen Deligöz, vatandaşların şu belirtilere karşı dikkatli olması gerektiğini vurguladı:
Baş ağrısı
Baş dönmesi
Mide bulantısı
Halsizlik
Uyku hali
Konsantrasyon ve algı eksikliği
Deligöz, maruziyetin artmasıyla kusma, baygınlık ve göğüste sıkışma gibi daha ciddi belirtilerin görülebileceğini belirtti. Aynı ortamda birden fazla kişinin benzer şikayetler yaşamasının karbonmonoksit zehirlenmesi ihtimalini akla getirmesi gerektiğini söyledi.
Karbonmonoksit gazına ne kadar süre ve hangi yoğunlukta maruz kalındığının kişi tarafından anlaşılamayacağını belirten Deligöz, zehirlenme şüphesinde ortamın hızla terk edilmesi gerektiğini ifade etti.
Deligöz, yapılması gerekenleri şu sözlerle anlattı:
"Hızlı, güvenli, panik yapmadan bulunduğumuz ortamı terk etmeliyiz. Temiz havaya çıkmamız gerekiyor. Eğer yapabiliyorsak çıkmadan önce kapı ve pencereleri açarak ortamın da havalandırılmasını sağlamamız gerekiyor. Eğer zehirlenmeye maruz kaldığımızı hissediyorsak, en ufak bir belirtisi bile varsa 112'ye haber verilip gerekli sağlık desteğinin alınması gerekiyor."
Gazdan etkilenme düzeyinin ev ortamında belirlenemeyeceğine dikkat çeken Deligöz, belirtiler hafif olsa bile tıbbi yardım alınmasının önemini vurguladı.
Karbonmonoksit riskini artıran unsurlardan birinin de soba ve baca temizliğinin ihmal edilmesi olduğunu belirten Deligöz, sobada plastik ve poşet gibi malzemelerin yakılmasının ciddi tehlike oluşturduğunu söyledi.
Bu tür atıkların bacalarda kurum birikmesine ve tıkanmalara neden olabileceğini ifade eden Deligöz, şöyle konuştu:
"Sobalarımızda bazen sadece odun ve kömür yakmıyoruz. Onun haricinde plastik malzemeleri de atıyoruz. Bir çöp tenekesi gibi kullanıyoruz, ‘nasıl olsa yanar, geçer' diyoruz. Sobalarımıza atılacak poşet ya da plastik bileşenler, bacalarımızın tıkanmasına ve kurum bağlamasına neden oluyor. Bu da bacalardaki zehirli gazın atılmasını engelliyor."
Deligöz, baca temizliğinin düzenli yaptırılması, kombi ve şofbenlerin kontrollerinin yetkili servislere gerçekleştirilmesi gerektiğini belirtti. Cihazların üretici talimatlarına uygun noktalara yerleştirilmesinin de önem taşıdığını kaydetti.
Kış aylarında soğuk hava nedeniyle havalandırma menfezlerinin kapatılmasının da risk oluşturduğunu belirten Deligöz, menfezlerin önüne buzdolabı veya dolap gibi eşyaların yerleştirilmemesi gerektiğini söyledi.
Ortamın yeterince havalanmamasının karbonmonoksit ve doğal gaz kaynaklı tehlikeleri artırabileceğine dikkat çeken Deligöz, doğal gaz kaçağı durumunda da önemli uyarılarda bulundu.
Doğal gazın fark edilebilmesi için özel olarak kokulandırıldığını hatırlatan Deligöz, gaz kokusu hissedildiğinde elektrik düğmelerine, aydınlatma araçlarına ve kıvılcım oluşturabilecek hiçbir cihaza dokunulmaması gerektiğini ifade etti.
Deligöz, böyle bir durumda yapılması gerekenleri şöyle açıkladı:
"Bir aydınlatma düğmesine basmak, bir çakmakla kontrol etmek ya da bir el feneri kullanmak bile tehlikeye neden olabilir. Böyle bir duruma rastladığımız zaman, tekrar havalandırma yapıp hiçbir elektrikli cihaza dokunmadan ivedi bir şekilde alanı terk edip temiz havaya çıkmamız gerekiyor. 187 Doğal gaz Acil Hattı'mız var ona da haber vererek ortamdaki gazın ölçülmesi ya da sıkıntının bertaraf edilmesi söz konusu."
AFAD Konya İl Müdürlüğü Arama ve Kurtarma Birim Müdürü Hakan Deligöz, karbonmonoksit zehirlenmelerine karşı en etkili yöntemin önceden önlem almak olduğunu vurguladı.
Deligöz, kış mevsimi başlamadan baca temizliğinin yaptırılmasını, kombi ve şofben gibi cihazların bakımının yetkili servisler tarafından gerçekleştirilmesini ve gerekli filtrelerin kontrol edilmesini istedi.
Isınma araçlarının doğru kullanılması, havalandırma menfezlerinin açık tutulması ve gaz kaçağı durumunda güvenli şekilde hareket edilmesi, kış aylarında yaşanabilecek zehirlenme vakalarının önlenmesi açısından önem taşıyor.
