Ev kadınlarının sosyal güvenlik sistemine dahil edilmesini, emeklilik haklarına kavuşmasını ve çalışma koşullarının iyileştirilmesini öngören kapsamlı 40 maddelik kanun teklifi Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne (TBMM) sunuldu. Teklif, evdeki emeğin yasal olarak tanınmasından primlerin Hazine tarafından karşılanmasına kadar pek çok tarihi düzenlemeyi beraberinde getiriyor.
"KADINLARIN BAKIM YÜKÜ ANAYASAL BİR SORUN"
SGK Uzmanı İsa Karakaş da köşe yazısında bu kritik düzenlemenin detaylarına ve gerekçelerine dikkat çekti. Karakaş, teklifle ilgili şu değerlendirmelerde bulundu:
"Kanun teklifinde; kadınların omuzlarına yüklenen ve 'doğal kadınlık görevi' gibi sunulan bakım yükü; kadınları eğitimden, çalışma hayatından, sosyal hayattan ve en önemlisi kendi ekonomik özgürlüğünden kopardığı tespiti yapılmaktadır. Bu tespit TÜİK’in 2025 yılı Zaman Kullanımı Araştırması ile destekleniyor. Bu araştırmaya göre kadınlar ev işi ve bakıma günde ortalama 4 saat 3 dakika ayırırken, erkekler sadece 58 dakika ayırıyor! Kanun teklifinde ev işlerine öngörülen düzenlemelerin keyfî bir lütuf değil, anayasal bir yükümlülük olduğu Anayasamız ve Uluslararası Belgelerle güçlü bir dayanağa istinaden öngörülmektedir."
Özellikle bakım yükünün kadının sırtından alınıp devlete ve topluma yayılması öngörülmektedir. Son derece kapsamlı olan kanun teklifi; 40 madde ile ev kadınlarının İş Kanunu, İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile SGK kapsamına alınması dâhil aklınıza gelen bütün haklarının verilmesi ile ilgili düzenlemeleri içermektedir.
EMEKLİLİK VE PRİMLER HAZİNE DESTEKLİ OLACAK
Meclis gündemine taşınan kanun teklifinde ev kadınlarının ve ev emekçilerinin ekonomik güvencesini sağlayacak en dikkat çekici maddeler şu şekilde sıralandı:
Primlerin Devlet Tarafından Ödenmesi: Ev kadınlarının emeklilik ve genel sağlık sigortası primleri Hazine tarafından karşılanacak. İsteyenler ek prim ödeyerek maaşlarını yükseltebilecek.
Geçmiş Yıllar İçin Borçlanma: Geçmişte evde boş geçen ve sigortasız yürütülen yıllar için borçlanma hakkı tanınarak bu süreler emeklilikten saydırılacak. Karşılıksız Emeğin Tanınması: Evdeki bakım ve temizlik emeği resmi olarak sigortalılık süresi kabul edilecek.
Sağlık Güvencesi: Ev emekçileri ve aileleri, genel sağlık sigortasından beş kuruş ödemeden primsiz bir şekilde faydalanabilecek.
Yaş ve Malullük Hakları: Kadınlarda 55, erkeklerde 60 yaşından sonra çalışılan her yıl için emeklilik bağlama oranı yüzde 90'a kadar çıkabilecek. İş göremez duruma gelenlere yüzde 70 ile yüzde 80 oranında malullük aylığı bağlanacak.
EV HİZMETLERİNDE ÇALIŞANLARA TAM İŞ GÜVENCESİ
Teklif yalnızca ev kadınlarını değil, evlere temizliğe ya da hasta/yaşlı bakımına giden profesyonel ev işçilerini de koruma altına alıyor. İş Kanunu'ndaki mevcut istisnaların kaldırılarak bu kişilerin kıdem tazminatı, yıllık izin, yazılı iş sözleşmesi ve iş sağlığı ile güvenliği haklarına kavuşması sağlanıyor. Ayrıca ev işçilerine yönelik mobbing ve şiddete karşı çok katı yasal yasaklar getirilerek yerel yönetimlere kreş ve yaşlı bakımevi açma zorunluluğu yükleniyor.
