Sivas’ın tarihi mirasları arasında önemli bir yere sahip olan Çifte Minareli Medrese’de kapsamlı restorasyon çalışmaları sürüyor. 1271 yılında İlhanlı veziri Şemseddin Muhammed Cüveyni tarafından yaptırılan ve 755 yıldır ayakta duran tarihi yapı, yürütülen çalışmalarla gelecek nesillere aktarılmaya hazırlanıyor. Restorasyonun öncelikli hedefleri arasında minarelerin depreme karşı dayanıklılığının artırılması ve özgün çini süslemelerinin korunması bulunuyor.
Sivas Tarihi Kent Meydanı’nda yer alan medrese, anıtsal taç kapısı ve çini süslemeli çift minaresiyle dikkat çekiyor. İnşa edildiği dönemde hadis ve tefsir ilimlerinin okutulduğu önemli bir eğitim merkezi olan yapı, geçirdiği değişimlere rağmen tarihi görünümünü günümüze kadar taşıdı.
1271 yılında inşa edilen Çifte Minareli Medrese, Anadolu’daki Selçuklu dönemi mimarisinin dikkat çeken eserleri arasında yer alıyor. Taş işçiliği, geometrik ve bitkisel süslemeleri ile çini bezemeli minareleri yapının öne çıkan özelliklerini oluşturuyor.
Tarihi yapı, geçmişte farklı amaçlarla da kullanıldı. 19. yüzyılın sonlarına doğru büyük ölçüde harap hale gelen medresenin kalıntıları 1882 yılında kaldırılarak yerine hastane inşa edildi. Anıtsal giriş cephesi ise Halil Edhem Eldem’in girişimleriyle destek duvarları sayesinde korundu.
Daha sonraki yıllarda Askerî Rüştiye ve İsmet Paşa İlkokulu olarak kullanılan yapı, 1960 yılında bu binaların yıkılmasının ardından yeniden araştırmalara konu oldu. 1963-1965 yılları arasında Prof. Dr. Haluk Karamağaralı tarafından gerçekleştirilen arkeolojik kazılarla medresenin temel ve duvar kalıntıları gün yüzüne çıkarıldı.
Çifte Minareli Medrese’de 2008-2010 yılları arasında Kültür ve Turizm Bakanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından kapsamlı restorasyon çalışmaları gerçekleştirildi. Aradan geçen yılların ardından tarihi yapının korunması amacıyla 2026 yılında yeni bir restorasyon süreci başlatıldı.
Sivas Vakıflar Bölge Müdürü Mehmet Ali Çalışkan, medresenin mimari özelliklerine dikkat çekerek şu ifadeleri kullandı:
“Döneminde hadis ve tefsir ilimlerinin okutulduğu medrese, anıtsal taç kapısı ve çini süslemeli çift minaresiyle Selçuklu sanatının seçkin örnekleri arasında yer almaktadır.”
Restorasyon çalışmalarının öncelikli hedeflerinden birinin çift minarenin depreme karşı dayanıklılığını artırmak olduğunu belirten Çalışkan, tarihi çini süslemelerinin de özgün yapısı korunarak geleceğe aktarılacağını söyledi.
Çalışkan, medresenin geçmişte yaşadığı tahribatları ve yürütülen çalışmaları şöyle anlattı:
“19. yüzyılın sonlarına gelindiğinde büyük ölçüde harap durumdadır. 1882 yılında medresenin kalıntıları kaldırılarak yerine hastane inşa edilmiş, ancak Halil Edhem Eldem'in gayretleriyle anıtsal giriş cephesi destek duvarlarıyla korunabilmiştir. Daha sonraki yıllarda eser, Askerî Rüştiye ve İsmet Paşa İlkokulu olarak kullanılmıştır.
1960 yılında bu yapıların yıkılmasının ardından, 1963-1965 yılları arasında Prof. Dr. Haluk Karamağaralı tarafından gerçekleştirilen arkeolojik kazılarla medresenin temel ve duvar kalıntıları yeniden gün yüzüne çıkarılmıştır. Çifte Minareli Medresede, 2008-2010 yılları arasında Kültür ve Turizm Bakanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından kapsamlı restorasyon çalışmaları gerçekleştirilmiştir.
Aradan geçen yılların ardından, bu önemli kültür mirasının korunması ve gelecek nesillere sağlıklı bir şekilde aktarılması amacıyla 2026 yılı itibarıyla medresemizde yeniden kapsamlı bir restorasyon süreci başlatılmıştır. Bu yeni restorasyon kapsamında önceliğimiz, çift minarenin depreme karşı dayanıklılığını artırmak ve özgün çini süslemelerini korumaktır.”
Restorasyonun önemli aşamalarından birini de medresenin güneyinde bulunan zaviye bölümü oluşturuyor. Bu alanda gerçekleştirilecek arkeolojik kazılarla tarihi kalıntıların ortaya çıkarılması, belgelenmesi ve koruma altına alınması planlanıyor.
Kazılarda ortaya çıkarılacak kalıntıların ziyaretçiler tarafından da görülebilmesi için alan üzerinde bir gezi güzergâhı oluşturulması hedefleniyor. Böylece restorasyonun yalnızca yapının mevcut bölümlerini korumakla sınırlı kalmaması, medresenin geçmişine ilişkin izlerin de ziyaretçilere aktarılması amaçlanıyor.
Yürütülen çalışmaların tamamlanmasıyla Sivas’ın 755 yıllık tarihi mirasının mimari özelliklerinin ve özgün süslemelerinin korunarak gelecek kuşaklara aktarılması hedefleniyor.
