İl mahkemelerine gönderilen düzenleme ile yargı sistemi yeniden yapılandırılırken, kölelik hukuki statü kazandı ve temel haklara ilişkin birçok güvence metin dışında bırakıldı.
TALİBAN YENİ CEZA USUL KANUNUNU GİZLİCE YÜRÜRLÜĞE ALDI
Taliban, 4 Ocak 2026 tarihinde 10 bölüm ve üç kısımdan oluşan 119 maddelik Ceza Usul Kanunu’nu il mahkemelerine uygulamak üzere gönderdi. Düzenleme kamuoyuna duyurulmadı ve ulusal düzeyde herhangi bir tartışma yapılmadı. Kanunun içeriği, hak grupları ile Taliban denetimi altında çalışan sınırlı sayıdaki gazeteci tarafından sızdırıldı.
KANUNUN AMACI YARGI DEĞİL TOPLUMSAL KONTROL OLARAK TANIMLANDI
The Diplomat’ta yer alan haberde, yeni Ceza Usul Kanunu’nun yalnızca bir hukuk metni olmadığı, muhalefeti bastırmayı, toplumsal kontrolü artırmayı ve şiddeti meşrulaştırmayı hedefleyen bir sistemin parçası olduğu aktarıldı. İlk bakışta klasik bir hukuk çerçevesi izlenimi verse de, düzenlemenin vatandaşları korumaktan çok rejime tabi kılmayı amaçladığı belirtildi.
TOPLUM YASALAR KARŞISINDA SINIFLARA AYRILDI
Düzenleme ile Afgan toplumu din alimleri, elitler, orta sınıf ve alt sınıf şeklinde kategorilere ayrıldı. Yasaların bu gruplara farklı biçimde uygulandığı, yoksul ve marjinal kesimler için daha ağır cezalar öngörüldüğü, güç sahibi kişilerin ise yaptırımlardan kaçabildiği ifade edildi.
KÖLELİK HUKUKİ STATÜ KAZANDI
Ceza Usul Kanunu, köleliği açık şekilde tanımlayarak “özgür” ve “köle” bireyler arasında hukuki ayrım yaptı. Ayrıca yalnızca Hanefi mezhebine mensup olanlar “gerçek Müslüman” olarak kabul edildi. Diğer mezhep ve inanç gruplarına yönelik farklı tanımlamalar getirildi ve Hanefi mezhebinden çıkmak suç kapsamına alındı.
TALİBAN LİDERİNE İDAM YETKİSİ VERİLDİ
Kanun, Taliban liderine geniş yetkiler tanıdı. “İsyancı”, “sapık” veya “yolsuz” olarak nitelendirilen kişiler hakkında idam onayı verilebileceği hükme bağlandı. Bu düzenlemelerle yargı süreçlerine ilişkin sınırların belirsizleştirildiği aktarıldı.
KADIN VE ÇOCUKLARA YÖNELİK KISITLAMALAR YER ALDI
Metinde kadın ve çocuklara ilişkin kısıtlayıcı hükümler de yer aldı. Çocuk istismarına yalnızca ağır yaralanma durumlarında müdahale edileceği belirtildi. Babaların çocuklarını 10 yaşından itibaren namaz kılmadıkları gerekçesiyle cezalandırabilmesine imkan tanındı. Kadınların eşlerinin izni olmadan evden çıkmaları halinde yaptırıma tabi tutulabileceği düzenlendi. Dans etmek ve dans izlemek yasaklandı, “ahlaksız yerler” tanımı belirsiz bırakıldı.
BM RAPORTÖRÜNDEN DEĞERLENDİRME GELDİ
Birleşmiş Milletler Afganistan İnsan Hakları Özel Raportörü Richard Bennett, yeni Ceza Usul Kanunu’nun Afgan halkı üzerinde ciddi sonuçlar doğurabileceğini açıkladı.
