TİANANMEN MEYDANI’NDA DEMOKRASİ TALEBİYLE BAŞLAYAN PROTESTOLAR
1989 yılının nisan ayında Çin’in başkenti Pekin’de bulunan Tiananmen Meydanı’nda binlerce üniversite öğrencisi ve sivil bir araya gelerek demokrasi, insan hakları, anayasal düzenlemeler ve ekonomik reform taleplerini dile getirdi. Gösteriler kısa sürede ülke tarihinin en geniş katılımlı toplumsal hareketlerinden biri haline geldi.
EKONOMİK KRİZ VE SİYASİ BASKILAR TEPKİYİ BÜYÜTTÜ
1980’li yıllarda Çin’de artan enflasyon, ekonomik sıkıntılar ve yolsuzluk iddiaları toplumda huzursuzluğa yol açtı. Çin Komünist Partisi’nin reformcu isimlerinden Hu Yaobang’ın partiden ihraç edilmesi ve 15 Nisan 1989’da hayatını kaybetmesi, protestoların büyümesinde etkili oldu.
MEYDANDA GÜNLERCE SÜREN EYLEMLER VE SEMBOLLER
Tiananmen Meydanı’nda haftalarca süren eylemler boyunca öğrenciler çadırlar kurdu, açlık grevleri yaptı ve meydanı terk etmedi. Göstericiler, Mao Zedong’un portresi önüne “Demokrasi Tanrıçası” heykelini dikerek taleplerini sembollerle ifade etti. Protestolar ülke genelinde yaklaşık 400 kente yayıldı.
SIKIYÖNETİM VE ASKERİ MÜDAHALE KARARI
Gösterilerin büyümesi üzerine Çin yönetimi 20 Mayıs 1989’da Pekin’de sıkıyönetim ilan etti. 4 Haziran sabahı Tiananmen Meydanı’na yaklaşık 200 bin asker sevk edildi. Meydana tanklar ve zırhlı birlikler girdi, protestocuların dağıtılması için askeri müdahale başlatıldı.
CAN KAYIPLARI VE “TANK ADAM” GÖRÜNTÜSÜ
Askerlerin gerçek mermi kullandığı müdahalede çok sayıda gösterici hayatını kaybetti ve yaralandı. Çin Kızılhaçı ölü sayısının 2 binin üzerinde olduğunu açıklarken, yabancı kaynaklar bu sayının daha yüksek olduğunu bildirdi. Tankların önünde tek başına duran ve kimliği belirlenemeyen kişi ise “Tank Adam” olarak dünya tarihine geçti.
YILLAR SONRA DA SANSÜR DEVAM EDİYOR
Aradan geçen on yıllara rağmen Çin yönetimi Tiananmen olaylarına ilişkin resmi açıklama yapmaktan kaçınıyor. Olayların yıl dönümünde meydan ve çevresinde olağanüstü güvenlik önlemleri alınıyor, sosyal medyada “Tiananmen” ile ilgili içerikler sansürleniyor. Çin anakarasında anma etkinliklerine izin verilmezken, Hong Kong ve Tayvan’da Tiananmen kurbanları anılmaya devam ediyor.
