Çoğu kişinin atıştırmalık olarak tükettiği yer fıstığı, bilim dünyasında beyin sağlığı üzerindeki olası etkileriyle dikkat çekiyor. Hollanda'daki Maastricht Üniversitesi araştırmacıları tarafından gerçekleştirilen klinik çalışmalar, düzenli yer fıstığı tüketiminin yaşlı yetişkinlerde beyin kan akışı ve hafıza performansıyla ilişkili olabileceğini ortaya koydu. Araştırmalarda özellikle tuzsuz ve kabuklu kavrulmuş yer fıstığının etkileri incelendi.
Bilim insanlarının yürüttüğü çalışmada 60 ile 75 yaş arasındaki sağlıklı yetişkinler değerlendirildi. Katılımcıların bir bölümünde 16 hafta boyunca her gün 60 gram yer fıstığı tüketimi uygulandı. Araştırmacılar, elde edilen sonuçları fıstık tüketilmeyen kontrol dönemiyle karşılaştırdı.
2025 yılında Clinical Nutrition dergisinde yayımlanan araştırmanın sonuçları, beslenme ile beyin fonksiyonları arasındaki ilişkiye yönelik dikkat çekici veriler sundu. Ekim 2026'da Food & Function dergisinde yayımlanan yeni çalışma ise aynı araştırma programında beynin insüline verdiği yanıtı mercek altına aldı.
YER FISTIĞI TÜKETİMİ BEYİN KAN AKIŞINI ARTIRDI
Maastricht Üniversitesi araştırmacılarının 2025 yılında yayımladığı çalışmaya 31 sağlıklı yetişkin katıldı. Yaş ortalaması 67 olan katılımcılar, 16 hafta boyunca günlük 60 gram tuzsuz ve kabuklu kavrulmuş yer fıstığı tüketti. Ardından fıstık tüketilmeyen kontrol dönemiyle karşılaştırma yapıldı.
Araştırmanın sonuçlarına göre yer fıstığı tüketilen dönemde toplam beyin kan akışında yüzde 3,6 artış kaydedildi. Beynin gri madde olarak adlandırılan bölümündeki kan akışı ise yüzde 4,5 yükseldi.
Bilim insanları, bilişsel performansı değerlendirmek amacıyla farklı hafıza testlerinden de yararlandı. Sözel hafızanın gecikmeli hatırlama bölümünde yüzde 5,8 iyileşme görüldü. Katılımcılar, daha önce öğrendikleri sözcükleri belirli bir süre geçtikten sonra hatırlama testinde daha iyi performans gösterdi.
Ancak araştırmada yürütücü işlevler ve psikomotor hız açısından aynı olumlu değişim gözlenmedi. Dolayısıyla yer fıstığının bütün bilişsel becerileri geliştirdiğini söylemek mümkün değil.

YER FISTIĞININ BEYİNDEKİ İNSÜLİN YANITI DA İNCELENDİ
Ekim 2026'da Food & Function dergisinde yayımlanan yeni araştırma, yer fıstığının beyin üzerindeki etkilerine farklı bir açıdan yaklaştı. Araştırmacılar, düzenli tüketimin beynin insüline verdiği yanıtla bağlantısını incelemek istedi.
Çalışmada yine 67 yaş ortalamasına sahip 31 yetişkin yer aldı. Katılımcılar 16 hafta boyunca her gün 60 gram tuzsuz ve kabuklu kavrulmuş yer fıstığı tüketti. Araştırmacılar, manyetik rezonans görüntüleme yöntemiyle beynin farklı bölgelerindeki kan akışı değişimlerini değerlendirdi.
Elde edilen bulgular, beynin sağ yarımküresindeki bazı bölgelerde insüline bağlı kan akışı yanıtının değiştiğini gösterdi. Bu bölgeler arasında hafıza süreçleriyle bağlantılı hipokampüs ve parahipokampal girus da yer aldı.
Araştırmacılar, bulguların beynin bölgesel insülin yanıtı açısından potansiyel bir olumlu etkiye işaret ettiğini belirtti. Ancak sonuçlar, her beyin bölgesinde aynı etkinin görüldüğü veya insülin duyarlılığının genel olarak arttığı anlamına gelmiyor.
YER FISTIĞININ İÇİNDE HANGİ BESİN ÖĞELERİ BULUNUYOR?
Yer fıstığının araştırmalara konu olmasının nedenlerinden biri zengin besin içeriği. Bitkisel protein, doymamış yağ asitleri, lif, E vitamini, magnezyum ve çeşitli bitkisel bileşikler içeren yer fıstığı, dengeli beslenmede değerlendirilebilecek besinler arasında bulunuyor.
İçeriğindeki doymamış yağlar kalp ve damar sağlığı açısından önem taşıyor. L-arjinin adı verilen amino asit ise vücutta nitrik oksit üretiminde görev alıyor. Nitrik oksit, damarların gevşemesi ve kan akışının düzenlenmesiyle ilişkili bir molekül.
Araştırmacılar, yer fıstığının beyin üzerindeki olası etkilerinin tek bir besin maddesinden kaynaklanmadığını düşünüyor. Yağ asitleri, vitaminler, mineraller ve bitkisel bileşiklerin birlikte oluşturduğu besin yapısı araştırmaların önemli noktalarından birini oluşturuyor.
HER GÜN YER FISTIĞI TÜKETMEK HAFIZAYI GÜÇLENDİRİR Mİ?
Araştırma sonuçları dikkat çekici olsa da yer fıstığının hafıza kaybını önlediği veya Alzheimer hastalığını tedavi ettiği sonucuna ulaşılamıyor. Çalışmaların yalnızca 31 kişiyle gerçekleştirilmesi, bulguların daha geniş gruplarda doğrulanmasını gerekli kılıyor.
Ayrıca araştırmalarda kullanılan miktar ve ürün türü de önem taşıyor. Katılımcılara tuzsuz ve kabuklu kavrulmuş yer fıstığı verildi. Tuzlu, şeker kaplı veya farklı işlemlerden geçmiş ürünlerin aynı sonuçları sağlayacağına dair kanıt bulunmuyor.
Yer fıstığı yüksek enerji içeriğine sahip bir besin olduğu için tüketim miktarına dikkat edilmesi gerekiyor. Yer fıstığı alerjisi bulunan kişilerin ise ciddi alerjik reaksiyon riski nedeniyle bu besinden uzak durması gerekiyor.
Bilimsel çalışmalar, yer fıstığının dengeli beslenme içerisindeki olası katkılarına ilişkin yeni bilgiler sunuyor. Ancak hafıza ve beyin sağlığını korumak için tek bir besine odaklanmak yerine çeşitli besinleri içeren dengeli bir beslenme düzeni benimsemek önem taşıyor.




