Saudi Aramco ham petrolünü Singapur'da yerin 150 metre altındaki kaya mağaralarında depolamak için 26 Ekim'de mutabakat imzaladı. Singapur'daki Uluslararası Enerji Haftası'nda duyurulan anlaşmada Aramco'nun karşısında Singapur'un enerji düzenleyicisi EMA ile kamuya ait sanayi arazisi şirketi JTC var, Jurong Adası'ndaki depolama 2027'nin ikinci yarısında başlayacak. Ne kadar petrol konulacağı ve kira koşulları ticari müzakereye bırakıldı, tarafların hedefi birkaç ay içinde imza.
Anlaşmanın arkasında İran'la savaşın petrol ticaretine etkisi var. Hürmüz Boğazı'ndan sevkiyatın ağır aksaması, savaştan önce petrolünün yaklaşık üçte ikisini Orta Doğu'dan alan Asya ülkelerini stoklarına dokunmaya ve başka tedarikçi aramaya itti. Suudi Enerji Bakanı Abdülaziz bin Selman'a göre petrolü Asya'daki büyük pazarlara yakın tutmak tedarik ağını esnekleştirecek, Singapur'un enerjiden sorumlu bakanı Tan See Leng de Suudi tedarik zincirinin bölgede daha dayanıklı olmasını bekliyor.
MAĞARALARIN KAPASİTESİ 9 MİLYON VARİL, ARAMCO'NUN PAYI AÇIKLANMADI
Jurong Rock Caverns bölgenin ticari amaçla işletilen ilk yer altı hidrokarbon deposu, kapasitesi JTC'ye göre 1,47 milyon metreküp, yaklaşık hesapla 9 milyon varil. Rakam tesisin tamamını anlatıyor, Aramco'nun kiralayacağı hacim açıklanmadı, anlaşma Suudi Arabistan'a 9 milyon varillik yeni stok kazandırmıyor.
Tesisin yer altında olması yer üstünde yaklaşık 60 hektarlık alanı başka sanayi tesislerine bırakıyor, arazinin pahalı olduğu Singapur için bu ayrıntı belirleyici. Yer altı depo petrolü fiziksel saldırıdan korusa da nakliye riskini sıfırlamıyor, stok ancak liman, boru ve dağıtım ağı çalışırsa işe yarıyor.
JAPONYA'DA 8,2 MİLYON, GÜNEY KORE'DE 5,3 MİLYON VARİL
Aramco'nun yurt dışı depo modeli yeni değil. Okinawa'daki Japon deposunun kapasitesi 2017'de 8,2 milyon varile çıktı, Güney Kore'nin Ulsan limanında ise Kore Ulusal Petrol Şirketi'yle 2023'te yapılan beş yıllık anlaşma 5,3 milyon varili kapsıyor. İki ülkede de arz sıkıntısı patlak verdiğinde ev sahibi hükümet depodaki petrolü önce satın alma hakkına sahip, Singapur anlaşmasının aynı hakkı içerip içermeyeceği açıklanmadı.
Model iki tarafa da güvence veriyor. Aramco müşterisine yakın stok tutuyor, ev sahibi ülke kesinti anında elinin altında petrol buluyor. Japonya ayrıca bölgesel enerji güvenliği için 10 milyar dolarlık finansmanla POWERR Asia girişimini gündeme getirdi.
BRENT 109 DOLAR, TÜRKİYE'DE POMPA FİYATI BU ANLAŞMAYLA DEĞİŞMEYECEK
Brent petrolün Aralık vadeli varili 26 Ekim saat 09.21'de 109,58 dolardan işlem gördü, Cuma kapanışı 111,70 dolardı. Fiyatı aşağı çeken ABD-İran çatışmasının yumuşayacağı beklentisi, yukarıda tutan ise Suudi Arabistan'daki saldırılar. Yemen'deki Husiler Riyad Kral Halid Havalimanı'nı ve Hürmüz'ü devre dışı bırakan Doğu-Batı boru hattının pompa istasyonlarını hedef aldıklarını açıkladı.
Singapur anlaşması Türkiye'deki akaryakıt fiyatı için doğrudan zam ya da indirim anlamı taşımıyor. Mutabakatta üretim artışı, ihracat tarifesi ya da Türkiye'yi ilgilendiren bir tedarik değişikliği yok, stok oluşturmak üretimi artırmakla aynı şey değil. Benzin ve motorin fiyatını uluslararası ürün fiyatı, döviz kuru, vergi ve rafineri maliyeti birlikte belirliyor. Asya'da güçlenen stok ağı gelecekteki kesintilerin bölgesel etkisini sınırlayacak, küresel fiyata etkisi ise ancak uzun vadede ve dolaylı olacak.
