İş görüşmelerinde adayların yalnızca sorulara verdiği yanıtlar değil, oturuş biçimleri, göz temasları, el hareketleri ve konuşma sırasındaki davranışları da dikkat çekiyor. Özellikle ilk izlenimin önem kazandığı mülakatlarda beden dilinin işe alım kararlarını ne ölçüde etkilediği merak ediliyor. TÜRKINFORM'a konuşan İnsan Tanıma Yöntemleri ve Beden Dili Uzmanı Dr. Murat Kaplan, insanların davranışlarının tek bir hareket üzerinden değerlendirilmesinin yanıltıcı olabileceğine dikkat çekti. İş görüşmelerine ilişkin bilimsel araştırmalar da sözsüz iletişimin adaylar hakkında oluşan ilk izlenimde etkili olduğunu gösteriyor.
İŞ GÖRÜŞMESİNDE İLK İZLENİM NEDEN ÖNEMLİ?
İş görüşmesine katılan adayların kendilerini ifade etme biçimleri, işe alım sürecinde değerlendirilen unsurlar arasında bulunuyor. Konuşma tonu, oturuş biçimi, göz teması ve yüz ifadeleri, görüşmeyi gerçekleştiren kişinin aday hakkında oluşturduğu izlenimi etkileyebiliyor.
2022 yılında yayımlanan ve 63 araştırmanın sonuçlarını inceleyen bilimsel analizde, iş görüşmelerinde adayların dış görünümü, göz teması ve baş hareketlerinin mülakat değerlendirmeleriyle ilişkili olduğu belirlendi.
Ancak beden diline ilişkin işaretlerin her zaman kişinin gerçek yetkinliklerini yansıtmadığı da biliniyor.
DR. MURAT KAPLAN'DAN BEDEN DİLİ UYARISI
TÜRKINFORM'a beden dili üzerine değerlendirmelerde bulunan Dr. Murat Kaplan, bir kişinin davranışlarını yorumlarken yalnızca tek bir harekete odaklanılmaması gerektiğini vurguladı.
Kaplan'a göre beden dili değerlendirmelerinde kişinin genel davranış biçimi ve hareketlerin gerçekleştiği koşullar önem taşıyor.
Bu yaklaşım iş görüşmelerindeki davranışların yorumlanması açısından da dikkat çekiyor. Örneğin adayın göz temasından kaçınması, tek başına ilgisiz veya güvensiz olduğunu göstermiyor. Heyecan, kültürel farklılıklar ve kişisel iletişim alışkanlıkları da bu davranışta etkili olabiliyor.
GÖZ TEMASI ÖZGÜVEN GÖSTERGESİ Mİ?
İş görüşmelerinde göz teması, karşıdaki kişiyi dinlediğini göstermenin yollarından biri olarak değerlendiriliyor.
Ancak sürekli göz teması kurmaya çalışmak doğal iletişimi zorlaştırabiliyor. Aynı şekilde kısa süreli göz kaçırmaların da mutlaka olumsuz anlam taşıdığı söylenemiyor.
Beden Dili Uzmanı Dr. Murat Kaplan'ın değerlendirmelerinde vurguladığı gibi, davranışları birbirinden bağımsız işaretler olarak okumak yanlış sonuçlara yol açabiliyor.
Bu nedenle göz temasının konuşmanın akışı ve kişinin genel davranışlarıyla birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.
EL HAREKETLERİ VE OTURUŞ BİÇİMİ NE ANLATIYOR?
Mülakat sırasında ellerin sürekli hareket ettirilmesi, masadaki nesnelerle oynanması veya oturma pozisyonunun sık değiştirilmesi bazı durumlarda heyecanla ilişkili olabiliyor.
Ancak bu davranışların tek başına kişinin kaygılı, isteksiz ya da işe uygun olmadığı anlamına geldiğini söylemek doğru değil.
Araştırmalar, adayların doğal ve ilgili bir iletişim kurmasının mülakat değerlendirmeleri üzerinde olumlu etkiler oluşturabildiğini gösteriyor.
Kaplan'ın beden diliyle ilgili değerlendirmelerinde öne çıkan bütüncül yaklaşım da tek bir hareketten kesin kişilik analizleri yapılmaması gerektiğini hatırlatıyor.
ÇEVRİM İÇİ MÜLAKATLARDA BEDEN DİLİ DEĞİŞİYOR MU?
Günümüzde birçok iş görüşmesi video konferans uygulamaları üzerinden gerçekleştiriliyor. Bu görüşmelerde kamera açısı, oturma pozisyonu ve ses tonu daha fazla önem kazanabiliyor.
Kamera karşısında doğal bir duruş sergilemek, konuşma sırasında dikkat dağıtan hareketlerden kaçınmak ve karşıdaki kişiyi dinlediğini göstermek iletişimi kolaylaştırabiliyor.
Ancak ekran üzerinden yapılan görüşmelerde göz temasının algılanma biçimi yüz yüze görüşmelerden farklı olabiliyor.
İŞ GÖRÜŞMESİNDE EN ÖNEMLİ NOKTA NE?
İş görüşmelerinde beden dili önemli olsa da adayın mesleki yeterliliğinin yalnızca davranışları üzerinden değerlendirilmesi doğru değil.
Dr. Murat Kaplan'ın insan davranışlarının yorumlanmasına ilişkin dikkat çektiği temel nokta, hareketlerin bağlamından koparılmaması gerektiği.
Bu nedenle adayların mülakat sırasında ezberlenmiş hareketler sergilemeye çalışmak yerine kendilerini açık ve doğal biçimde ifade etmeleri önem taşıyor.
İşverenlerin ise beden diliyle ilgili kişisel izlenimleri adayın bilgi, deneyim ve yetkinliklerinden bağımsız bir işe alım ölçütü olarak kullanmaması gerekiyor.
