İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'na hitap etmeye hazırlanırken İsrail'in önde gelen gazetelerinden Haaretz'den hükümetin dış politikasına yönelik sert bir değerlendirme geldi.
“Netanyahu'nun BM konuşması İsrail'in diplomatik çöküşünü gizleyemez” başlıklı analizde, İsrail'in son yıllarda askeri gücünü korumasına rağmen diplomatik hareket alanının önemli ölçüde daraldığı savunuldu.
Netanyahu hükümetinin politikalarının ülkeyi giderek yalnızlaştırdığını öne süren gazete, BM kürsüsünden yapılacak etkileyici bir konuşmanın bu tabloyu değiştirmeye yetmeyeceği görüşünü dile getirdi.
HAARETZ: ARTIK ESKİ NETANYAHU YOK
Analizde Netanyahu'nun geçmişte BM kürsüsüne taşıdığı haritalar, çizimler ve görsel sunumlar hatırlatıldı. Özellikle İran'ın nükleer programını anlatmak amacıyla yaptığı sunumlar, Netanyahu'nun uluslararası kamuoyuna seslenmek için uzun yıllardır kullandığı yöntemlerin başında geliyor.
Ancak Haaretz'e göre Netanyahu bu kez çok farklı bir uluslararası atmosferde kürsüye çıkacak. Gazete; Gazze savaşı, Filistin'in tanınmasına yönelik yeni adımlar, uluslararası mahkemelerde İsrail'e ilişkin süreçler ve Avrupa'daki siyasi baskının Netanyahu'nun hareket alanını daralttığını savundu.
İsrail hükümeti ise Gazze'de soykırım ve savaş suçu işlendiği yönündeki suçlamaları reddediyor ve askeri operasyonlarının Hamas'a karşı yürütüldüğünü belirtiyor.
NEW YORK PROGRAMINDA TRUMP YOK
Netanyahu'nun BM ziyareti öncesinde dikkat çeken gelişmelerden biri de New York'taki görüşme programı oldu.
İsrail basınında yer alan haberlere göre Netanyahu'nun ziyareti oldukça kısa tutulacak ve İsrail Başbakanı BM konuşmasının ardından ülkesine dönecek. Netanyahu'nun ABD Başkanı Donald Trump ile New York'ta bir görüşme gerçekleştirmesi de planlanmıyor.
Haaretz, Netanyahu'nun Trump veya ABD yönetiminin diğer üst düzey isimleriyle bir görüşme ayarlayamadığını ve programındaki ikili temasların oldukça sınırlı kaldığını yazdı.
Gazete bu tabloyu Netanyahu'nun uluslararası hareket alanının daralmasının işaretlerinden biri olarak yorumladı. Bununla birlikte Trump yönetimi ile İsrail arasındaki askeri ve siyasi ilişkiler devam ediyor; dolayısıyla Netanyahu'nun New York'ta Trump'la görüşmeyecek olması tek başına ABD-İsrail ittifakının sona erdiği anlamına gelmiyor.
“İSTENMEYEN ADAM” BENZETMESİ
Haaretz analizinde kullanılan en sert ifadelerden biri Netanyahu'nun uluslararası konumuna ilişkin oldu. Gazete, İsrail Başbakanı'nın geçmişte dünya liderlerinin görüşmek için sıraya girdiği bir siyasi figürken bugün giderek “istenmeyen adam” muamelesi gördüğünü ileri sürdü.
Bu değerlendirme Haaretz'in yorumu olmakla birlikte Netanyahu'nun ziyareti sırasında New York'ta protestolar düzenlenmesi bekleniyor. BM salonunda da bazı delegasyonların Netanyahu'nun konuşmasına tepki göstermesi ihtimali İsrail basınında tartışılıyor.
Netanyahu ise kendisine ve İsrail'e yöneltilen eleştirilere karşı geri adım atmayacağını belirtiyor. İsrail Başbakanı, BM kürsüsünde İsrail'in askeri operasyonlarına ilişkin “gerçeği anlatacağını” açıklamış durumda.
UCM KARARI NETANYAHU’NUN PEŞİNDE
Netanyahu'nun uluslararası hareket alanını etkileyen en önemli gelişmelerden biri Uluslararası Ceza Mahkemesinin hakkında çıkardığı tutuklama emri.
UCM, Kasım 2024'te Netanyahu ve dönemin Savunma Bakanı Yoav Gallant hakkında Gazze savaşı kapsamında savaş suçları ve insanlığa karşı suçlara ilişkin suçlamalar üzerinden tutuklama emri çıkardı.
Bu karar bir mahkûmiyet hükmü anlamına gelmiyor. Netanyahu suçlamaları reddederken İsrail de UCM'nin yargı yetkisine itiraz ediyor.
Bununla birlikte karar, UCM'ye taraf ülkelerde Netanyahu'nun seyahatleri konusunda hukuki ve diplomatik tartışmaların ortaya çıkmasına neden oldu.
İRAN NETANYAHU’NUN BM KONUŞMASININ MERKEZİNDE
Netanyahu'nun yaklaşan konuşmasında en önemli başlıklardan birinin yine İran olması bekleniyor. İsrail basınındaki haberlere göre Netanyahu, İran'ın nükleer programından bölgesel faaliyetlerine kadar geniş bir çerçevede Tahran yönetimini hedef alacak.
Haaretz'in analizi ise Netanyahu'nun uzun yıllardır siyasi stratejisinin merkezine yerleştirdiği İran tehdidinin artık İsrail açısından eskisi kadar güçlü bir diplomatik koz üretmediğini savunuyor.
Bu konuda İsrail kamuoyunda farklı değerlendirmeler bulunuyor. Netanyahu'nun destekçileri İran'ın nükleer programına ilişkin yıllardır yaptığı uyarıların haklı çıktığını savunurken eleştirmenleri, İsrail'in İran politikalarının ülkenin diplomatik konumunu güçlendirmek yerine ABD ile ilişkilerinde yeni anlaşmazlıklar yarattığını öne sürüyor.
İSRAİL’İN DİPLOMATİK YALNIZLIĞI TARTIŞILIYOR
Gazze savaşıyla birlikte İsrail'in uluslararası konumu son yılların en yoğun tartışmalarından birine dönüşmüş durumda. Filistin devletini tanıyan ülkelerin sayısındaki artış, Avrupa'da İsrail'e yönelik yaptırım tartışmaları, kültür ve akademi alanındaki boykot girişimleri ve uluslararası mahkemelerde devam eden süreçler Tel Aviv yönetimi üzerindeki baskıyı artırıyor.
İsrail içindeki tartışma ise bu gelişmelerin yalnızca geçici bir kamuoyu tepkisi mi yoksa ülkenin uzun vadeli stratejik ilişkilerini etkileyebilecek daha derin bir dönüşüm mü olduğu üzerinde yoğunlaşıyor.
Haaretz ikinci görüşü savunuyor. Gazeteye göre mesele artık İsrail'in imajının zarar görmesinin ötesine geçmiş durumda ve ülkenin ittifaklarını, ekonomik ilişkilerini ve diplomatik hareket alanını etkileyen stratejik bir soruna dönüşüyor.
