Komünizm, üretim araçlarının toplumun ortak mülkiyetinde olduğu, sınıfsız ve eşitlikçi bir toplumsal düzen hedefleyen siyasal ve ekonomik bir ideolojidir. 19. yüzyılda teorik temelleri atılan bu düşünce sistemi, özellikle sanayi devrimi sonrası ortaya çıkan sınıfsal eşitsizlikler üzerinden şekillenmiş ve 20. yüzyılda bazı ülkelerde devlet yönetimi modeli olarak uygulanmıştır.
KOMÜNİZMİN KURUCUSU KİMDİR?
Komünizmin kurucusu olarak Karl Marx kabul edilir. 19. yüzyılda yaşayan Alman filozof, ekonomist ve düşünür Karl Marx, komünist ideolojinin teorik temellerini oluşturdu. Friedrich Engels ile birlikte 1848 yılında yayımlanan Komünist Manifesto, komünist düşüncenin en temel metinlerinden biri olarak öne çıktı. Marx’ın çalışmaları; emek, üretim ilişkileri, sınıf yapısı ve kapitalist sistemin işleyişi üzerine yapılan analizler doğrultusunda şekillendi ve komünizmin kuramsal çerçevesini belirledi.
KOMÜNİZM SAĞCI MI SOLCU MU?
Komünizm, siyasal yelpazede sol ideolojiler arasında yer alır. Sol düşünce içerisinde konumlanan komünizm, ekonomik eşitlik, sınıfsız toplum ve üretim araçlarının ortak mülkiyeti gibi hedefleri savunur. Bu yönüyle özel mülkiyetin, serbest piyasanın ve bireysel sermaye birikiminin esas alındığı sağ ideolojilerden ayrılır. Komünist düşünce, emek-sermaye ilişkileri üzerinden toplumsal yapıyı tanımlar ve sınıf ayrımlarının ortadan kaldırılmasını amaçlar.
KOMÜNİST DEVLET NASIL OLUR?
Komünist bir devlette üretim araçları devlet ya da toplum adına ortak mülkiyet altında bulunur. Ekonomik faaliyetler serbest piyasa koşullarına göre değil, merkezi planlama yoluyla düzenlenir. Devlet, üretim, dağıtım ve hizmet süreçlerinde belirleyici rol üstlenir. Eğitim, sağlık, barınma ve temel ihtiyaçların toplumun tamamına eşit şekilde sunulması hedeflenir. Uzun vadede ise devlet yapısının ortadan kalktığı, sınıfsız bir toplumsal düzen öngörülür.
KOMÜNİST YÖNETİM NE DEMEK?
Komünist yönetim, siyasal iktidarın komünist ideoloji doğrultusunda kullanıldığı yönetim biçimini ifade eder. Bu sistemde tek parti yönetimi yaygın olarak görülür ve parti, devlet mekanizmasıyla bütünleşik bir yapı sergiler. Ekonomik kararlar merkezi planlama kurumları tarafından alınır. Özel mülkiyet büyük ölçüde sınırlandırılır ya da tamamen kaldırılır. Toplumsal düzen, kolektif üretim ve eşitlik ilkeleri temelinde şekillendirilir.
KOMÜNİSTLER NEYE İNANIR?
Komünistler, toplumdaki sınıf ayrımlarının ortadan kaldırılabileceğine inanır. Üretim araçlarının ortak mülkiyetinin, ekonomik eşitliği sağlayacağı görüşünü benimserler. Emek gücünün sömürülmediği, herkesin yeteneğine göre üretime katıldığı ve ihtiyacına göre pay aldığı bir toplum düzeni hedeflenir. Tarihsel gelişimin sınıf mücadeleleri üzerinden ilerlediği düşüncesi, komünist ideolojinin temel kabulleri arasında yer alır.
KOMÜNİZMLE YÖNETİLEN ÜLKE HANGİSİ?
Tarihsel süreçte komünizmle yönetilen birçok ülke bulunmuştur. Sovyetler Birliği, komünist ideolojiyle kurulan ilk devlet olarak öne çıkmıştır. Günümüzde ise Çin, Küba, Kuzey Kore, Vietnam ve Laos gibi ülkelerde komünist ya da komünist kökenli tek parti yönetimleri devam etmektedir. Bu ülkelerde uygulanan sistemler, komünist ideolojinin farklı yorumlarına dayalı olarak şekillenmiştir.
