Rusya'nın Baltık Denizi kıyısındaki stratejik bölgesi Kaliningrad, Moskova ile NATO arasında yeni bir gerilimin merkezine yerleşti. Reuters'ın gördüğü ve Rusya tarafından NATO'ya gönderilen diplomatik belgede Moskova, Kaliningrad'ın ülkenin geri kalanından izole edilmesine yönelik herhangi bir girişim karşısında nükleer silahların da dahil olduğu tüm askeri kapasitesini kullanabileceği uyarısında bulundu.
Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov da 30 Eylül'de gazetecilere yaptığı açıklamada Rusya'nın Avrupa'dan Kaliningrad konusunda gelen açıklamaları takip ettiğini söyledi. Peskov, Moskova'nın bu konudaki yaklaşımının Rusya'nın mevcut politika ve doktrin belgeleri çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
PESKOV'DAN AVRUPA'YA KALININGRAD MESAJI
Peskov, özellikle Polonya ve diğer Avrupa ülkelerinden Kaliningrad'a ilişkin açıklamalar geldiğini belirterek bunların bazılarının son derece sert olduğunu savundu. Rus diplomatların Avrupa'daki “sıcak kafalara” Moskova'nın bu konudaki politika belgelerini hatırlatmasının doğal olduğunu söyledi.
Kremlin'in açıklaması, Rusya'nın Avrupa'daki büyükelçiliklerinin art arda yayımladığı mesajların ardından geldi. Rusya'nın Londra Büyükelçiliği 29 Eylül'de, İngiliz basınında NATO'nun Kaliningrad'a yönelik olası abluka senaryolarını ele alan haberlerin ardından sert bir açıklama yayımlamıştı.
“NÜKLEER SİLAHLAR DAHİL TÜM İMKANLAR”
Rusya'nın Londra Büyükelçiliği, Kaliningrad'ın abluka altına alınması veya bölgeye askeri saldırıda bulunulması halinde Moskova'nın elindeki bütün imkanlarla karşılık vereceğini bildirdi. Açıklamada bu imkanların arasında nükleer silahların da bulunduğu açık şekilde ifade edildi.
Moskova aynı zamanda NATO veya Avrupa ülkeleriyle çatışma arayışında olmadığını savundu. Rusya'nın mesajında nükleer silah kullanımı doğrudan ve koşulsuz bir tehdit olarak değil, Kaliningrad'a yönelik askeri müdahale veya bölgenin Rusya'dan izole edilmesi senaryosuna bağlanan bir karşılık olarak ortaya konuldu.
RUSYA NATO'YA YAZILI UYARI GÖNDERDİ
Gerilimi daha önemli hale getiren gelişme ise uyarının yalnızca Rus büyükelçiliklerinin kamuoyuna yaptığı açıklamalarla sınırlı kalmaması oldu. Reuters'ın gördüğü diplomatik belgeye göre Moskova, NATO'ya doğrudan bir “non-paper” göndererek Kaliningrad konusunda resmî uyarıda bulundu.
Belgede NATO'nun Kaliningrad'ı Rusya'nın geri kalanından izole etmeye yönelik bir girişimde bulunması halinde Moskova'nın bölgesini savunmak için “nükleer silahlar dahil” sahip olduğu bütün güç ve imkanları kullanmaya hazır olacağı belirtildi. Rusya ayrıca mevcut gerilimin doğrudan silahlı çatışmaya dönüşme riskinin bulunduğunu savundu.
NATO'DAN RUSYA'YA YANIT GELDİ
NATO, Rusya'dan Kaliningrad konusunda bir belge aldığını doğruladı ancak Moskova'nın ittifakın bölgeyi tehdit ettiği yönündeki yaklaşımını reddetti. NATO Sözcüsü Allison Hart, ittifakın savunma amaçlı olduğunu ve gerçekleştirilen tatbikat ya da faaliyetlerin Rusya topraklarının herhangi bir bölümüne tehdit oluşturmadığını söyledi.
Hart ayrıca nükleer silah kullanımına ilişkin söylemleri “sorumsuz nükleer retorik” olarak nitelendirerek Rusya'ya bu tür tehditleri sona erdirme çağrısında bulundu. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte de ittifakın Moskova'nın mesajına sakin şekilde karşılık verdiğini ve NATO'nun savunma niteliğinin değişmediğini ifade etti.
RUTTE: NATO TOPRAKLARINA YAKIN BİR TEHDİT YOK
Rutte, Rusya'nın son açıklamalarına rağmen NATO topraklarına yönelik yakın bir saldırı tehdidi değerlendirmelerinin değişmediğini söyledi. Rusya'nın Finlandiya, Polonya veya Baltık ülkelerinden birine yönelik büyük ölçekli askeri harekâtının öncesinde belirgin bir askeri yığınak görülmesinin bekleneceğini belirtti.
NATO Genel Sekreteri, ABD'nin Avrupa'nın savunmasına hem konvansiyonel hem de nükleer kapasitesiyle bağlı kalacağını da söyledi. İttifakın Ukrayna'ya desteğini ve kendi savunma yatırımlarını sürdürmesi gerektiğini ifade etti.
KALININGRAD NEDEN BU KADAR ÖNEMLİ?
Kaliningrad, Rusya ana karasıyla doğrudan kara bağlantısı bulunmayan ve Baltık Denizi kıyısında yer alan bir Rus bölgesi. Polonya ile Litvanya arasında bulunan bölge, her iki ülkenin de NATO üyesi olması nedeniyle Rusya-NATO güvenlik denkleminde özel bir konuma sahip.
Bölgede Rusya'nın Baltık Filosu'nun önemli askeri tesisleri bulunuyor. Kaliningrad'da nükleer başlık taşıma kapasitesine sahip İskender füze sistemlerinin de konuşlandırılmış olması, bölgenin askeri önemini daha da artırıyor.
Kaliningrad'ın Rusya ana karasıyla kara ulaşımında Litvanya ve Belarus arasındaki Suwalki Koridoru çevresi kritik bir coğrafi konum oluşturuyor. Bu nedenle Kaliningrad'a erişim konusu, Rusya ile NATO arasında olası bir çatışma senaryosunda uzun süredir en hassas askeri başlıklardan biri olarak değerlendiriliyor.
BALTIK DENİZİ'NDE ASKERİ HAREKETLİLİK ARTIYOR
Nükleer uyarı, Baltık bölgesinde NATO ile Rusya arasındaki karşılıklı suçlamaların arttığı bir dönemde geldi. NATO müttefikleri son aylarda Baltık Denizi ve çevresinde bir dizi askeri tatbikat gerçekleştirirken ittifak kritik denizaltı kabloları ve enerji altyapısını korumak amacıyla Baltic Sentry faaliyetlerini sürdürüyor.
Moskova bu faaliyetlerin Rusya üzerindeki askeri baskıyı artırdığını savunuyor. NATO ise tatbikatların ve Baltık'taki askeri faaliyetlerin savunma amaçlı olduğunu belirterek Kaliningrad'a saldırı veya abluka hazırlığı yapıldığı yönündeki Rus iddialarını reddediyor.
AVRUPA İLE RUSYA ARASINDA NÜKLEER RESTLEŞME
Kaliningrad üzerinden yapılan açıklamalar, Rusya ile NATO arasındaki gerilimin yalnızca Ukrayna savaşıyla sınırlı olmadığını bir kez daha ortaya koydu. Moskova'nın NATO'ya doğrudan diplomatik belge göndererek nükleer silah kullanım ihtimalini belirli bir Kaliningrad senaryosuna bağlaması, Baltık güvenliğini yeniden dünya gündeminin önemli başlıklarından biri haline getirdi.
Bununla birlikte NATO, Kaliningrad'ı abluka altına almaya yönelik bir planı bulunduğu yönündeki Rus iddiasını doğrulamıyor. Mevcut tablo, Rusya'nın olası bir abluka veya askeri müdahaleye ilişkin koşullu nükleer uyarısı ile NATO'nun böyle bir saldırı niyeti bulunmadığı yönündeki açıklamalarından oluşuyor; tarafların karşılıklı mesajları ise Baltık bölgesindeki askeri gerilimin yüksek seviyede kaldığını gösteriyor.
