Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nda kritik eşik aşıldı. Üç ülkenin ortak savunma ve güvenlik alanında işbirliğini kurumsallaştırmasını öngören anlaşmanın onaylanmasına ilişkin kanun teklifi, TBMM Genel Kurulu'nda kabul edildi. Düzenleme, taraflardan birinin dış kaynaklı silahlı saldırıya uğraması halinde diğer iki ülkenin de savunma mekanizmasına dahil olmasını öngörüyor.
ÜÇ ÜLKEDEN ORTAK SAVUNMA HAMLESİ
Mekke Ortak Savunma Anlaşması, Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında askeri ve güvenlik alanlarında kapsamlı bir işbirliği zemini oluşturuyor. Üç ülkenin egemenliğini, bağımsızlığını ve toprak bütünlüğünü korumayı esas alan düzenleme, olası tehditlere karşı ortak hareket edilmesini ve savunma imkanlarının karşılıklı olarak kullanılmasını kapsıyor.
MEKKE ANLAŞMASSI NEDİR?
Mekke Anlaşması'nın en dikkat çeken düzenlemesi, ortak savunma yükümlülüğü oldu. Anlaşmanın 2'nci maddesinde, "Taraflardan herhangi birine yönelik dış kaynaklı bir silahlı saldırı, tüm taraflara yönelik bir saldırı olarak kabul edilir." hükmü yer aldı. Aynı maddede, taraflardan birinin başka bir ülke veya ülke grubu tarafından silahlı saldırıya ya da askeri saldırganlığa uğraması halinde diğer tarafların derhal yardım sağlaması öngörülüyor. Anlaşmada bu yükümlülük şöyle ifade ediliyor:
"Taraflardan birinin başka bir ülke veya ülke grubu tarafından silahlı saldırıya veya askeri saldırganlığa uğraması halinde, taraflar saldırıya uğrayan tarafa birbirlerine sağlayabilecekleri karşılıklı yardım imkanlarının tamamını kullanarak derhal yardım edecektir."
Anlaşma yalnızca askeri saldırılara karşı ortak hareket edilmesini kapsamıyor. Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan'ın savunma sanayii, güvenlik, istihbarat, lojistik ve askeri eğitim alanlarında işbirliğini geliştirmesi de öngörülüyor. 3'üncü madde kapsamında tarafların savunma, savunma sanayii ve güvenlik alanlarında yakın işbirliği yapması, silahlı kuvvetler arasındaki ilişkilerin geliştirilmesi ve ortak faaliyetlerin yürütülmesi kararlaştırılıyor. 6'ncı madde ise ortak askeri eğitim ve tatbikatların önünü açıyor. Buna göre taraflar, personel değişimi ve ortak eğitim programlarıyla silahlı kuvvetlerinin birlikte çalışabilirliğini artırmayı hedefliyor. Savunma sanayii alanındaki işbirliğini düzenleyen 7'nci maddede ise teknoloji paylaşımı, ortak teknoloji geliştirilmesi ve ortak üretim başlıkları öne çıkıyor.
STRATEJİK KOMİTE KURULACAK
Anlaşmanın 8'inci maddesi kapsamında üç ülke arasında Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi kurulacak. Dışişleri bakanları, savunma bakanları ve genelkurmay başkanlarından oluşacak komite, ortak savunma stratejisine yön verecek ve anlaşmanın uygulanması sırasında ortaya çıkabilecek sorunları ele alacak. Komitenin tarafların dönüşümlü ev sahipliğinde yılda iki kez toplanması öngörülüyor. Üç ülkenin liderleri ise gerekli görülmesi halinde yılda bir kez bir araya gelebilecek. Mekke Anlaşması, istihbarat paylaşımını da ortak güvenlik mekanizmasının bir parçası haline getiriyor. 9'uncu maddeye göre taraflar, bilgi güvenliği ve gizlilik kurallarına riayet ederek karşılıklı mutabakata varılan güvenli kanallar üzerinden istihbarat paylaşımında bulunacak. 10'uncu madde ise askeri lojistik desteği düzenliyor. Buna göre taraflar, barışta, savaşta ve olağanüstü durumlarda silah, mühimmat, yakıt, yedek parça ve diğer askeri teçhizat dahil olmak üzere birbirlerine lojistik destek sağlayacak.
ANLAŞMA EN AZ 10 YIL YÜRÜRLÜKTE KALACAK
Anlaşmanın dikkat çeken hükümlerinden biri de yürürlük süresi oldu. Düzenlemeye göre taraflar, anlaşmanın yürürlüğe girmesini takip eden ilk 10 yıl boyunca anlaşmadan ayrılamayacak. Bu sürenin ardından çekilmek isteyen tarafın en az 3 ay önceden yazılı bildirimde bulunması gerekecek. Anlaşmanın 16'ncı maddesine göre düzenleme, her ülkenin kendi iç hukukunda öngörülen onay süreçlerinin tamamlanmasının ardından, son onay belgesinin Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi Sekretaryasına teslim edildiği tarihte yürürlüğe girecek. TBMM Genel Kurulu'nda kabul edilen kanun teklifiyle Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın onaylanması için Türkiye'deki yasama süreci tamamlanmış oldu.
