Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yürütülen Türk-İslam Dönemi Mezar Taşları ve Kitabeleri Ulusal Envanter Projesi kapsamında Anadolu’nun tarihî mirasını yansıtan yaklaşık 7 bin eser kayıt altına alındı. 2024 yılında başlatılan proje çerçevesinde saha çalışmaları, ilk uygulamaların gerçekleştirildiği 4 ilden 2026’da 18 ile genişletildi.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, mezar taşları ve kitabelerin bilimsel yöntemlerle belgelenerek korunmasının ve gelecek kuşaklara aktarılmasının amaçlandığını belirtti.
TÜRK-İSLAM DÖNEMİ MEZAR TAŞLARI NEDEN KAYIT ALTINA ALINIYOR?
Mezar taşları ve kitabeler, yalnızca kişilerin isimlerini ve yaşam tarihlerini içeren eserler olarak değerlendirilmiyor. Taşlara işlenen yazılar, süslemeler ve semboller, ait oldukları dönemin dili, inancı, sanat anlayışı ve toplumsal yaşamı hakkında da bilgiler sunuyor.
Bakan Ersoy, her mezar taşının kendi dönemine ilişkin tarihî bir belge niteliği taşıdığına dikkat çekerek kültürel mirasın kapsamlı biçimde belgelenmesinin önemini vurguladı.
ENVANTER ÇALIŞMALARI HANGİ İLLERDE BAŞLADI?
Projenin ilk saha çalışmaları 2025 yılında akademisyenlerin yürütücülüğünde Tokat, Denizli, İstanbul ve Diyarbakır’da gerçekleştirildi. İlk uygulama döneminde toplam 859 eser tespit edilerek belgelendi.
Çalışmalarda Denizli’nin Acıpayam ilçesine bağlı Alaattin Mahallesi Mezarlık Alanı’nda 243 mezar taşı, İstanbul’daki Şeyh Mustafa Devati Haziresi’nde 504 eser, Tokat’taki Mahmutpaşa Camii Haziresi’nde 13 ve Diyarbakır’daki Fatih Paşa Camisi Haziresi’nde 99 mezar taşı kayıt altına alındı.
2026 yılında kapsamı genişletilen saha çalışmaları 18 ile ulaştı. Projenin veri sistemine bugüne kadar yaklaşık 7 bin eserin belgeleme işlemleri aktarıldı. Çalışmaların yıl sonuna kadar sürdürülmesi planlanıyor.
MEZAR TAŞLARI İÇİN ULUSAL DİJİTAL ARŞİV Mİ OLUŞTURULACAK?
Projenin temel hedeflerinden biri, Türkiye genelinde tespit edilen mezar taşları ve kitabeleri ortak bir ulusal veri tabanında toplamak. Bu sistem sayesinde eserlerin farklı özellikleri üzerinden bilimsel incelemeler yapılabilecek.
Kayıtlar; dönem, coğrafi bölge, kullanılan malzeme, yazı türü, sanat üslubu ve kitabelerin özellikleri gibi başlıklara göre sınıflandırılacak. Oluşturulacak veri tabanının araştırmacıların kullanabileceği kapsamlı bir bilimsel kaynağa dönüştürülmesi hedefleniyor.
PROJE NE ZAMAN TAMAMLANACAK?
Kültür ve Turizm Bakanlığı, saha çalışmalarını önümüzdeki yıllarda ülke genelini kapsayacak şekilde sürdürmeyi amaçlıyor. Mevcut çalışmaların yıl sonuna kadar devam etmesi planlanırken projenin uzun vadeli hedefi, Anadolu’nun Türk-İslam döneminden kalan mezar taşları ve kitabelerini bilimsel bir envanterde bir araya getirmek.
Bakan Mehmet Nuri Ersoy, Anadolu’nun tarihî hafızasının bilimsel yöntemlerle kayıt altına alındığını, korunduğunu ve gelecek kuşaklara aktarılacağını ifade etti.
