Türkiye’nin önümüzdeki 5 yıllık akıllı şehir dönüşümünü şekillendirecek “2030 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı” Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Plan kapsamında belediyecilikten ulaşıma, atık yönetiminden afetlere kadar pek çok alanda teknolojik çözümlerin hayata geçirilmesi hedefleniyor.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan yol haritasında 4 stratejik amaç, 8 hedef, 32 eylem ve 297 uygulama adımı bulunuyor. Yapay zeka, büyük veri, nesnelerin interneti ve dijital ikiz gibi teknolojilerin şehir yönetiminde daha etkin kullanılması planlanıyor.
“50 AKILLI ŞEHİR UYGULAMASINI HAYATA GEÇİRECEĞİZ”
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, yeni eylem planına ilişkin sosyal medya hesabından paylaşım yaptı.
Kurum, “5 yıllık Akıllı Şehir Eylem Planımız hazır. Belediyecilik, trafik sistemleri, atık yönetimi başta olmak üzere hemen her alanda vatandaşımızın hayatını kolaylaştıracak 50 akıllı şehir uygulamasını hayata geçireceğimiz düzenlemeler Resmi Gazete’de yayımlandı. Hayırlı olsun” ifadelerini kullandı.
5 yıllık Akıllı Şehir Eylem Planımız hazır.
— Murat KURUM (@murat_kurum) September 19, 2026
Belediyecilik, trafik sistemleri, atık yönetimi başta olmak üzere hemen her alanda vatandaşımızın hayatını kolaylaştıracak 50 akıllı şehir uygulamasını hayata geçireceğimiz düzenlemeler Resmi Gazete’de yayımlandı.
Hayırlı olsun. pic.twitter.com/Tje6BT8uec
81 İLDE AKILLI ŞEHİR STRATEJİSİ HAZIRLANACAK
Eylem planında 2026-2030 dönemine ilişkin hedefler yıllara göre belirlendi. Buna göre 2026 yılı sonuna kadar Türkiye’deki 81 ilin tamamında akıllı şehir stratejileri ve yol haritaları hazırlanacak.
Belediyelerde akıllı şehir çalışmalarını yürütecek özel birimler oluşturulurken, mekansal planlamada semantik planlama modelinin kullanılması zorunlu hale getirilecek.
2027’de ise büyükşehir belediyelerinin ardından 187 ilçe belediyesinin de sisteme dahil edilmesi planlanıyor. Bu süreçte toplam 268 belediyede Coğrafi Bilgi Sistemi tabanlı gelişim planları hazırlanacak.
2028’DE EN AZ 50 UYGULAMA SAHADA OLACAK
Akıllı şehir dönüşümünde 2028 yılı için en az 50 uygulamanın sahada kullanılmaya başlanması hedefleniyor. Teknoloji kümelenmeleri oluşturularak yerli çözümlerin geliştirilmesi ve bu ürünlerin yurt dışına ihraç edilmesi amaçlanıyor.
2029 yılına gelindiğinde ise tüm illerde Dijital Şehir Yönetim Merkezleri kurulması öngörülüyor. Bu merkezlerden trafik, çevre temizliği ve diğer belediye hizmetlerinin tek bir noktadan izlenmesi planlanıyor. Merkezlerin koordinasyonunu Bakanlık bünyesindeki Ulusal Akıllı Şehir Merkezi üstlenecek.
AKILLI ŞEHİR TEKNOLOJİLERİNDE YÜZDE 80 YERLİLİK HEDEFİ
Planın 2030 hedefleri arasında yerli teknoloji üretimine ilişkin önemli bir madde de bulunuyor. Akıllı şehir teknolojilerinde en az yüzde 80 yerli üretim şartı aranacak.
Ayrıca sektörde faaliyet gösteren ve küresel ölçekte rekabet edebilecek 500 girişimci şirketin desteklenmesi hedefleniyor. Akıllı şehir uygulamalarının hukuki çerçevesini oluşturacak Akıllı Şehir Kanunu’nun da yürürlüğe girmesi planlanıyor.
ŞEHİRLERİN TEKNOLOJİ ÇÖPLÜĞÜNE DÖNÜŞMESİ ÖNLENECEK
Yeni sistemde farklı kurumların birbirinden bağımsız teknolojik altyapılar kurmasının ve bunun sonucunda kaynak israfı oluşmasının önüne geçilmesi amaçlanıyor.
Bu nedenle veri yönetişimi ve sistemlerin birlikte çalışabilirliği temel ilkeler arasında yer alıyor. Şehirlerde kullanılacak teknolojiler izlenecek, ihtiyaçlara uygun çözümler belirlenecek ve doğrudan vatandaşın hayatına katkı sağlayan uygulamalara öncelik verilecek.
Bakanlık bu süreçte yerel yönetimlere rehberlik etmek amacıyla 50 akıllı şehir uygulamasına yönelik fizibilite raporu hazırladı. Ayrıca 15 bin sayfalık eğitim dokümanı oluşturuldu.
“AKILLI BÖLGELER” YAKLAŞIMI
Stratejinin önemli başlıklarından biri de kentsel dönüşüm, iklim değişikliği ve afet yönetimi oldu.
Erken uyarı sistemleri ve kriz anında kullanılacak yönetim mekanizmalarıyla şehirlerin afetlere karşı hazırlık seviyesinin artırılması hedefleniyor. TOKİ’nin kentsel dönüşüm ve yeni konut projelerini “Akıllı Bölgeler” yaklaşımıyla bütünleştirmesi planlanıyor.
Yeni yaşam alanlarında yeşil enerji kullanımının artırılması, su ve enerji kayıplarının ise sensörler aracılığıyla anlık olarak tespit edilmesi öngörülüyor.
TRAFİK VE ATIK YÖNETİMİ DE AKILLANACAK
Akıllı şehir uygulamaları günlük yaşamın farklı alanlarına da yansıyacak. Gerçek zamanlı trafik yönetim sistemleriyle ulaşımda yaşanan zaman kayıplarının azaltılması hedeflenirken, atık toplama araçlarının konteynerlerin doluluk oranlarına göre güzergah belirlemesi planlanıyor.
Akıllı sokak aydınlatmaları sayesinde enerji tüketiminin azaltılması amaçlanıyor. Vatandaşlar da mobil uygulamalar üzerinden mahallelerindeki sorunları ilgili birimlere doğrudan bildirebilecek.
ŞEHİRLERİN İHTİYAÇLARI AYRI AYRI ÖLÇÜLECEK
“Akıllı Şehir Olgunluk Değerlendirme Modeli” ile kentlerin teknolojik dönüşüm ihtiyaçları ayrı ayrı belirlenecek. Uygulamaların yaşlılar, engelliler ve dijital hizmetlere erişimde dezavantaj yaşayan grupları da kapsayacak şekilde planlanması hedefleniyor.
Türkiye’nin akıllı şehir alanında geliştirdiği yerli ve milli çözümlerin Türk Devletleri Teşkilatı başta olmak üzere yakın coğrafyadaki ülkelere aktarılması da planın hedefleri arasında bulunuyor. Böylece akıllı şehir teknolojileri alanında uluslararası iş birliklerinin geliştirilmesi amaçlanıyor.
