2026 yılı Ocak ayı sonu itibarıyla Hindistan’da yeniden gündeme gelen Nipah virüsü vakaları, bölgesel bir sağlık krizine dönüşme riski taşıyor. Batı Bengal eyaletinde tespit edilen vakalar sonrası yerel yetkililer harekete geçerek temaslı olduğu belirlenen yaklaşık 110 kişiyi karantinaya aldı. Şu ana kadar karantinadaki kişilerde test sonuçları negatif çıksa da, iki sağlık çalışanının hastanede tedavi altına alınması önlemlerin en üst seviyeye çıkarılmasına neden oldu. Nepal ve Tayland gibi komşu ülkeler sınır kapılarında ve havaalanlarında taramaları sıkılaştırırken, vatandaşlar virüsün bulaşma yollarını ve belirtilerini araştırmaya başladı.
NİPAH VİRÜSÜ NEDİR VE NASIL ORTAYA ÇIKTI?
Nipah virüsü, hayvanlardan insanlara geçebilen (zoonotik) bir virüs türüdür. İlk kez 1999 yılında Malezya'da tespit edilen virüs, o dönemde geniş çaplı salgınlara yol açmış ve yüzlerce vakanın ardından hastalığın yayılmasını engellemek amacıyla büyük çapta hayvan itlafı yapılmıştı. Virüsün doğal konakçısının meyve yarasaları olduğu bilinmekle birlikte, domuzlar da virüsün taşınmasında ve insanlara bulaşmasında ara konak rolü oynamaktadır. DSÖ, Nipah virüsünü Ebola, Zika ve Covid-19 ile birlikte en tehlikeli ve öncelikli patojenler sınıfında tutmaktadır.
NİPAH VİRÜSÜ NASIL BULAŞIR?
Virüsün yayılımı üç temel yolla gerçekleşmektedir ve bu durum salgın kontrolünü zorlaştıran en büyük etkenlerden biridir:
-
Hayvandan İnsana Bulaşma: Enfekte olmuş meyve yarasaları veya domuzlarla doğrudan temas sonucu bulaşabilir.
-
Gıda Yoluyla Bulaşma: Enfekte yarasaların tükürüğü, idrarı veya dışkısıyla kirlenmiş meyvelerin (özellikle hurma özü gibi) ya da çiğ gıdaların tüketilmesiyle virüs insan vücuduna girebilir.
-
İnsandan İnsana Bulaşma: Enfekte olmuş kişilerin vücut sıvılarıyla yakın temas, virüsün insanlar arasında yayılmasına neden olabilir. Bu durum özellikle hasta bakımı yapan aile bireyleri ve sağlık çalışanları için büyük risk oluşturmaktadır.
NİPAH VİRÜSÜ BELİRTİLERİ NELERDİR?
Nipah virüsü enfeksiyonunun seyri kişiden kişiye farklılık gösterebilir. Bazı kişilerde hiç belirti vermeden (asemptomatik) atlatılabilirken, bazı vakalarda akut solunum yolu hastalıklarına ve ölümcül beyin iltihabına (ensefalit) yol açabilir. Kuluçka süresi genellikle 4 ila 14 gün arasında değişse de, bu sürenin 45 güne kadar uzadığı vakalar da rapor edilmiştir.
En sık görülen belirtiler şunlardır:
-
Yüksek ateş
-
Şiddetli baş ağrısı ve kas ağrıları
-
Kusma ve boğaz ağrısı
-
Baş dönmesi ve bilinç bulanıklığı
-
İlerleyen aşamalarda nörolojik belirtiler ve nöbetler
-
Ağır vakalarda koma ve solunum yetmezliği
NİPAH VİRÜSÜ AŞISI VEYA TEDAVİSİ VAR MI?
Hastalığın en korkutucu yanı, şu an için virüse karşı onaylanmış özel bir aşı veya ilacın bulunmamasıdır. Nipah virüsü enfeksiyonlarında ölüm oranı, salgının yönetimine ve sağlık hizmetlerine erişime bağlı olarak yüzde 40 ile yüzde 75 arasında değişmektedir.
Tedavi süreci tamamen "destekleyici bakım" üzerine kuruludur. Hastaların yaşadığı solunum sıkıntısı, ateş ve nörolojik semptomlar hafifletilmeye çalışılır. Bu nedenle hastalığın yayılmadan önce tespit edilmesi, vakaların sıkı izolasyona alınması ve temaslı takibi hayati önem taşımaktadır.
HANGİ ÜLKELERDE RİSK BULUNUYOR?
Virüs geçmişte Malezya, Singapur, Bangladeş ve Hindistan'da salgınlara neden olmuştur. Özellikle Hindistan'ın Kerala eyaletinde 2018 ve 2023 yıllarında, Batı Bengal eyaletinde ise günümüzde vakalar görülmüştür. Dünya Sağlık Örgütü, yarasalarda virüs izlerine rastlanan bazı Asya ve Afrika ülkelerinin de potansiyel risk altında olduğunu belirtmektedir.