Vücudun iç dengesi olan homeostazın korunması için asit ve baz miktarının belirli bir oranda tutulması gerekir. Bu dengenin bozulması durumunda ortaya çıkan asidoz tablolarından biri olan norm asidoz, klinik pratikte hiperkloremik asidoz olarak da bilinmektedir. Kanda biriken asit miktarı artarken, anyon farkının değişmemesi bu durumu diğer asidoz türlerinden ayıran en temel özelliktir. Uzmanlar, bu durumun hayati fonksiyonlar üzerinde baskı oluşturabileceği konusunda uyarılarda bulunmaktadır.
NORM ASİDOZ BELİRTİLERİ NELERDİR?
Vücutta asit-baz dengesinin bozulması, hücrelerin işleyişini doğrudan etkiler. Norm asidoz tablosu gelişen hastalarda en sık görülen belirtiler şunlardır:
- Hızlı ve derin nefes alıp verme (Kussmaul solunumu),
- Genel halsizlik, bitkinlik ve çabuk yorulma,
- Zihin karışıklığı, konsantrasyon güçlüğü veya uyku hali,
- Kalp ritminde düzensizlikler ve çarpıntı hissi,
- Mide bulantısı ve iştah kaybı.
Bu semptomlar, vücudun artan asit yükünü dengelemek için verdiği tepkilerdir. Özellikle solunum sayısındaki artış, akciğerlerin karbondioksiti dışarı atarak pH seviyesini yükseltme çabasının bir sonucudur.
NORM ASİDOZ NEDEN OLUR?
Bu klinik tablonun ortaya çıkmasında pek çok farklı faktör rol oynayabilir. Genellikle vücuttan bikarbonat kaybı yaşanması veya klor miktarının aşırı artması temel tetikleyicidir. Başlıca nedenler arasında şunlar yer alır:
Şiddetli İshal: Bağırsak içerikleri bikarbonat açısından zengindir. Uzun süreli ve şiddetli ishal vakalarında vücut büyük miktarda baz kaybederek asidoz sürecine girer. Böbrek Tübüler Asidozu (RTA): Böbreklerin asidi idrarla atma veya bikarbonatı geri emme yeteneğinin bozulması durumudur. Aşırı Klor Yüklemesi: Tıbbi müdahaleler sırasında damar yoluyla çok fazla sodyum klorür (serum fizyolojik) verilmesi bu duruma yol açabilir. Bazı İlaçların Kullanımı: Asetazolamid gibi karbonik anhidraz inhibitörleri vücutta bikarbonat dengesini bozabilir.
NORM ASİDOZ TANISI NASIL KONULUR?
Hastalığın teşhisi için öncelikle kapsamlı bir kan gazı analizi yapılması şarttır. Bu test sayesinde kanın pH değeri, bikarbonat seviyesi ve karbondioksit basıncı ölçülür. Anyon açığı (Anion Gap) hesaplaması yapılarak asidozun türü netleştirilir. Eğer pH düşük, bikarbonat düşük ancak anyon açığı 8-12 mEq/L aralığında ise norm asidoz tanısı kesinleşir. Ayrıca idrardaki elektrolit seviyeleri de böbrek kaynaklı bir sorun olup olmadığını anlamak için incelenir.
NORM ASİDOZ TEDAVİSİ NASIL YAPILIR?
Tedavi süreci tamamen asidoza neden olan alt faktörün ortadan kaldırılmasına odaklanır. Eğer sorun ishal kaynaklıysa, hastaya sıvı ve elektrolit takviyesi yapılır. Böbrek tübüler asidozu gibi durumlarda ise uzun süreli alkali tedavileri (bikarbonat takviyeleri) gündeme gelebilir. Tedavi edilmeyen vakalarda kemik erimesi, böbrek taşı oluşumu ve büyüme geriliği gibi kronik komplikasyonlar görülebilir. Bu nedenle, belirti gösteren kişilerin vakit kaybetmeden bir nefroloji veya dahiliye uzmanına başvurması hayati önem taşır.