OECD verilerinden derlenen ve Visual Capitalist tarafından görselleştirilen 2025 yılı rakamları, gelişmiş ekonomilerde kişi başına damıtılmış yakıt tüketiminin ulaşım alışkanlıkları, karayolu taşımacılığı, ekonomik faaliyetler ve ısınma ihtiyaçlarına bağlı olarak önemli ölçüde değiştiğini ortaya koydu.
Veriler petrol eşdeğeri ton (TOE) üzerinden hesaplanırken, yalnızca motorlu taşıtlarda kullanılan dizeli değil, nakliye sektöründeki dizel tüketimi ile ısıtma yağı gibi diğer damıtılmış petrol ürünlerini de kapsıyor. Bu nedenle özellikle soğuk iklime sahip ülkelerdeki yüksek rakamlarda ısınma amaçlı tüketimin de önemli payı bulunuyor.
AVUSTRALYA AÇIK ARA LİDER
Listenin zirvesinde kişi başına 1,10 ton petrol eşdeğeri tüketimle Avustralya bulunuyor. Avustralya’yı 0,90 tonla Norveç ve 0,75 tonla Kanada takip ederken, İspanya 0,68 tonla dördüncü sırada yer aldı. Yeni Zelanda’da kişi başına tüketim 0,66 ton, Finlandiya’da ise 0,65 ton olarak kaydedildi.
Üst sıralarda yer alan ülkelerin bir bölümünde uzun ulaşım mesafeleri ve karayolu taşımacılığının ağırlığı tüketimi yükseltirken, Norveç ve Finlandiya gibi kuzey ülkelerinde ısıtma amaçlı kullanılan damıtılmış yakıtların da rakamları yukarı çektiği belirtiliyor. Bu nedenle veriler doğrudan yalnızca dizel otomobillerin kullanım oranını gösteren bir sıralama olarak değerlendirilmemeli.
ABD, ALMANYA VE FRANSA TÜRKİYE’NİN ÜZERİNDE
Danimarka’da kişi başına tüketim 0,63 ton seviyesinde gerçekleşirken ABD’de 0,60 ton olarak hesaplandı. Almanya ve Fransa ise kişi başına 0,59 tonluk tüketimle aynı seviyede yer aldı. İsveç’te rakam 0,52 ton, İtalya’da ise 0,50 ton olarak kaydedildi.
Türkiye ile karşılaştırıldığında fark daha belirgin hale geliyor. Kişi başına 0,34 tonluk tüketim kaydedilen Türkiye’deki seviye ABD’nin yaklaşık yüzde 57’sine, Almanya ve Fransa’nın ise yaklaşık yüzde 58’ine karşılık geliyor. Başka bir ifadeyle Avustralya’da kişi başına düşen tüketim Türkiye’nin üç katından fazla.
TÜRKİYE 18 ÜLKE ARASINDA 16. SIRADA
Türkiye, paylaşılan 18 OECD ülkesi arasında 0,34 tonluk kişi başına tüketimle 16. sırada bulunuyor. Türkiye’nin altında yalnızca 0,30 tonla Japonya ve 0,16 tonla Meksika yer alırken, Birleşik Krallık ve Hollanda’da tüketim 0,42 ton, Güney Kore’de ise 0,45 ton seviyesinde gerçekleşti.
Türkiye’nin görece düşük kişi başına tüketiminde yalnızca otomobil kullanımının değil, nüfus büyüklüğü, kişi başına ekonomik faaliyet, yük taşımacılığının yapısı ve ısınmada kullanılan enerji kaynaklarının farklılaşması gibi çok sayıda unsur etkili oluyor. Bu nedenle ülkeler arasındaki rakamlar, doğrudan enerji verimliliği veya çevresel performans sıralaması anlamına gelmiyor.
KUZEY ÜLKELERİNDE ISITMA YAĞI DETAYI
Verilerin yorumlanmasında en önemli ayrıntılardan biri “damıtılmış yakıt yağı” kategorisinin kapsamı. Hesaplamaya karayolu ve yük taşımacılığında kullanılan dizelin yanı sıra ısıtma yağı da dahil edildiğinden, soğuk iklime sahip bazı ülkelerde kişi başına tüketim doğal olarak daha yüksek çıkabiliyor.
Norveç’in elektrikli otomobil kullanımının yaygınlığına rağmen listenin üst sıralarında bulunması da verinin yalnızca araçlarda kullanılan motorin miktarını göstermediğinin önemli örneklerinden biri. Dolayısıyla sıralama ülkelerin dizel otomobil bağımlılığından ziyade, kişi başına toplam damıtılmış petrol ürünü tüketiminin bir göstergesi olarak okunmalı.
TÜRKİYE AVRUPA’NIN BÜYÜK EKONOMİLERİNİN GERİSİNDE
Tablo genel olarak değerlendirildiğinde Türkiye’nin kişi başına tüketiminin Avrupa’nın büyük ekonomilerinin önemli bölümünün altında kaldığı görülüyor. İspanya’daki 0,68 tonluk tüketim Türkiye’nin tam iki katına ulaşırken, Almanya ve Fransa’da da kişi başına tüketim Türkiye’den yaklaşık yüzde 74 daha yüksek seviyede bulunuyor.
Ağustos 2026 itibarıyla erişilebilen en güncel OECD verilerini yansıtan 2025 rakamları, ülkelerin petrol ürünlerine bağımlılığının yalnızca nüfus veya araç sayısıyla açıklanamayacağını da ortaya koyuyor. Coğrafi büyüklükten iklim koşullarına, yük taşımacılığından ısınma tercihlerine kadar farklı faktörler, OECD ülkeleri arasında kişi başına tüketimde üç kattan fazla fark oluşmasına neden oluyor.
