Uyku sırasında ortaya çıkan ve kişinin farkında olmadan gerçekleştirdiği davranışları tanımlayan parasomnia, farklı yaş gruplarında görülebilen bir uyku bozukluğu türü olarak biliniyor. Parasomnia; uykunun başlangıcında, uyku sırasında ya da uykudan uyanma evresinde ortaya çıkabilen fiziksel ve sözel tepkileri kapsıyor.
PARASOMNIA NEDİR?
Parasomnia, uyku döngüsünün farklı evrelerinde ortaya çıkan ve normal uyku sürecini bozan istem dışı davranışlar olarak tanımlanıyor. Bu durum, kişinin bilinci kapalıyken konuşması, yürümesi ya da ani hareketler yapması şeklinde kendini gösterebiliyor. Parasomnia yaşayan bireyler, yaşanan olayları çoğu zaman hatırlamıyor.
PARASOMNIA TÜRLERİ NELERDİR?
Parasomnia, görüldüğü uyku evresine göre farklı türlere ayrılıyor. NREM uykusu sırasında görülen parasomniler arasında uyurgezerlik, uyku terörü ve konfüzyonel uyanmalar yer alıyor. REM uykusu sırasında ortaya çıkan parasomnilerde ise rüya sırasında hareket etme, bağırma ya da ani tepkiler dikkat çekiyor. Kabuslar ve gece konuşmaları da parasomnia türleri arasında bulunuyor.
PARASOMNIA BELİRTİLERİ NASIL ORTAYA ÇIKIYOR?
Parasomnia belirtileri; gece ani uyanmalar, yataktan kalkıp dolaşma, anlamsız konuşmalar, çığlık atma, hızlı kalp atışı ve terleme gibi durumlarla kendini gösterebiliyor. Bu belirtiler, kişinin uyku kalitesini düşürebildiği gibi aynı ortamda bulunan kişiler için de risk oluşturabiliyor.
Parasomnia, çocuklarda daha sık görülmekle birlikte yetişkinlerde de ortaya çıkabiliyor. Çocukluk döneminde görülen parasomnia türleri çoğunlukla yaş ilerledikçe azalırken, yetişkinlerde görülen vakalar stres, düzensiz uyku, ilaç kullanımı ya da farklı sağlık sorunlarıyla ilişkilendirilebiliyor.
PARASOMNIA NASIL ELE ALINIYOR?
Parasomnia durumlarında öncelikle düzenli uyku alışkanlıklarının sağlanması hedefleniyor. Uyku ortamının güvenli hale getirilmesi, risk oluşturabilecek eşyaların ortadan kaldırılması ve uyku düzeninin takip edilmesi önerilen uygulamalar arasında yer alıyor. Gerekli görülen durumlarda uzman değerlendirmesiyle farklı yöntemler gündeme gelebiliyor.