Brent petrolün varil fiyatı 1 Ekim'de saat 10.30 itibarıyla 100 doların üzerine çıktı. Sabah saatlerinde 97,39 dolara kadar gerileyen Brent, kısa sürede yönünü yukarı çevirdi. Orta Doğu'daki savaşın yarattığı arz kaygısına, ABD Başkanı Donald Trump'ın dizel ihracatını yasaklamaya dair sözleri ve Rusya'nın dizel ile gemi yakıtı ihracatındaki yasağı uzatması eklendi.
Brent, eylül ayında da 9 ve 28 Eylül'de 100 doları aşmış, ayın ortasında vadeli kontratlarda 106 doların üzerini görmüştü. Mart başında 73,20 dolar olan varil fiyatı yedi ayda yaklaşık yüzde 37 yükseldi.
HER 10 DOLARLIK ARTIŞ CARİ AÇIĞI 2,6 MİLYAR DOLAR BÜYÜTÜYOR
Enerjisinin büyük bölümünü dışarıdan alan Türkiye'de petrol fiyatları ilk olarak dış ticaret hesabına yansır. TCMB'nin yayımladığı bir analizde Brent'teki 10 dolarlık artışın 12 ayda ithalatı 5,1 milyar dolar, ihracatı ise 2,2 milyar dolar artırdığı hesaplandı. Taşımacılık gelirleri gibi kalemler de eklendiğinde cari açıktaki net büyüme 2,6 milyar dolar olarak bulundu.
Aynı oran mart başından bu yana görülen yaklaşık 27 dolarlık yükselişe uygulandığında, cari açık üzerindeki yıllık ek yük 7 milyar dolar civarına ulaşıyor. Türkiye'nin ağustos ayındaki enerji ithalatı 6,5 milyar dolara yaklaşmış, toplam ithalat içindeki payı yüzde 22,5'e çıkmıştı.
BRENT PETROLÜN ENFLASYONA ETKİSİ BİR YILA YAYILIYOR
TCMB'nin hesabına göre ham petrol fiyatındaki yüzde 10'luk artış, tüketici enflasyonunu nihai olarak 1 puan yükseltir. Etkinin yaklaşık yarısı ilk üç ayda ortaya çıkar, bir yılın sonunda 0,8 puana ulaşır.
Etkinin izleri ağustos enflasyonunda da görüldü. TÜİK verilerine göre ulaştırma grubunda fiyatlar ağustosta aylık yüzde 4,82 arttı ve aylık enflasyona 0,82 puanlık katkı yaptı. Ulaştırma, yüzde 31,51 olan yıllık enflasyona da 5,94 puanla en çok katkı yapan ikinci grup oldu.
MALİYET ZİNCİRİ ULAŞIMDAN SOFRAYA UZANIYOR
Petroldeki yükseliş yalnızca pompa fiyatlarını değil, nakliyeden üretime pek çok kalemi etkiliyor.
- Doğal gaz alım sözleşmelerinin önemli bir kısmı petrol fiyatlarına endeksli olduğu için artış, aylar sonra gaz faturasına da yansır.
- Mazot, gübre ve nakliye giderleri tarımsal üretim maliyetini yükseltir. Küresel tarım fiyatları temmuz-eylül döneminde yüzde 13 artmıştı.
- Lojistik ve havacılık şirketlerinde yakıt, en büyük gider kalemleri arasında yer alıyor.
Benzin, motorin ve LPG'de ekim başında beklenen fiyat değişiklikleri ise ayrı bir başlık olarak izleniyor.
