Küresel tarım fiyatları yaz aylarında hızla tırmandı. Kahveden soya fasulyesine 10 temel ürünün fiyatını takip eden Bloomberg Tarım Spot Endeksi, temmuz-eylül döneminde yüzde 13 değer kazandı. Yükseliş, Ukrayna savaşının ilk ayı olan Mart 2022'den sonraki en sert çeyreklik artış oldu.
En basit haliyle anlatmak gerekirse, temmuz başında 100 dolara alınan tarım ürünleri sepeti eylül sonunda 113 dolara çıktı.
KARADENİZ'DEKİ GERGİNLİK TAHIL SEVKİYATINI AKSATTI
Son aylarda Moskova ile Kiev arasında sertleşen çatışmalar, tahıl ve yağlı tohumda dünyanın başlıca tedarik bölgelerinden biri olan Karadeniz'den yapılan sevkiyatları bozdu. Arzın daralmasıyla dışarıdan tahıl alan Afrika ve Asya ülkeleri farklı tedarikçilere yöneldi.
Karadeniz tahılı Türkiye için de kritik önem taşıyor. Sektör verilerine göre Rusya'nın Türkiye'ye buğday ihracatı 2025/26 sezonunda önceki sezonun 2,2 katına çıkarak 7,3 milyon tona yaklaştı.
AŞIRI HAVA KOŞULLARI HASATLARI VURDU
İklim tarafında da tablo fiyatları yukarı itiyor. Aşırı hava olayları, Avrupa'dan ABD'ye kadar uzanan tarım kuşağında mısır ve buğday hasadını olumsuz etkiledi. Kayıtların en güçlüleri arasına girmeye aday El Nino, kakao ve palm yağında rekolte tahminlerini aşağı çekti. Hindistan'da ise muson yağışları 10 yılın en düşük seviyesinde kaldı ve hasatta kayıp riski büyüdü.
KÜRESEL TARIM FİYATLARI ÇİN-ABD ZİRVESİYLE DESTEK BULDU
Tahıl fiyatlarına bir destek de ticaret cephesinden geldi. Çin'in ABD'den soya fasulyesi almayı sürdürmesi ve iki ülke liderlerinin eylül sonundaki görüşmesi öncesindeki iyimserlik fiyatları yukarı taşıdı. Zirve sonrası yapılan açıklamaya göre Pekin, buğday ve mısır dahil ABD menşeli tarım ürünlerindeki gümrük vergilerini indirecek, ABD soyasına uyguladığı ek vergiyi ise koruyacak.
Tahıl piyasasında daha kalıcı bir toparlanma için Çin talebinin istikrarlı biçimde artması gerekiyor. Piyasanın gözü Moskova ile Kiev arasındaki barış görüşmelerinde.
TÜRKİYE'DE GIDA ENFLASYONU YÜZDE 33,79'A ULAŞTI
Tarım fiyatlarındaki yükseliş, merkez bankalarının enflasyonla mücadelesini zorlaştıran bir unsur olarak görülüyor. TÜİK verilerine göre Türkiye'de gıda ve alkolsüz içeceklerde yıllık enflasyon ağustosta yüzde 33,79 oldu ve yüzde 31,51 olan genel enflasyonun üzerinde kaldı. Yıllık enflasyona en büyük katkı 8,12 puanla gıda grubundan geldi.
