Yeme-içme sektöründe uzun süredir tartışılan servis, kuver ve masa ücreti uygulamasında yeni dönem başladı. Ticaret Bakanlığı’nın Fiyat Etiketi Yönetmeliği’nde yaptığı değişiklikle, lokanta, restoran, kafe ve pastanelerde menü fiyatı dışında zorunlu ek ücret talep edilmesi yasaklandı. Ancak düzenlemede yer alan kritik bir ifade, belirli işletmeler için istisna oluşturdu.
BAKANLIK NET KONUŞTU: ZORUNLU ÜCRET YOK
30 Ocak 2026 itibarıyla yürürlüğe giren düzenlemeye göre işletmeler, menülerinde ya da hesap pusulasında “servis ücreti”, “kuver”, “masa bedeli” gibi adlar altında ilave bir bedel isteyemeyecek. Tüketicinin ödemekle yükümlü olduğu tek tutar, yediği ve içtiği ürünlerin fiyatı olacak.
Bakanlık, yalnızca müşterinin kendi isteğiyle bıraktığı gönüllü bahşişin serbest olduğunu vurguladı.
YASAĞIN TEK İSTİSNASI: İŞ KANUNU 51. MADDE
Yönetmelikte yer alan “4857 Sayılı İş Kanunu’nun 51. maddesi saklıdır” ifadesi, tüm tartışmanın merkezinde yer alıyor. Bu madde, “yüzde usulü” ile çalışan bazı işletmelerin servis bedeli ekleyebilmesine izin veriyor.
HANGİ İŞLETMELER SERVİS ÜCRETİ ALABİLİR?
İş Kanunu’na göre istisna kapsamına giren yerler şunlar:
Oteller,
Lokantalar ve eğlence mekânları,
İçki servisi yapılan ve yiyeceğin orada tüketildiği işletmeler.
Ancak burada kritik şart şu: Bu işletmelerin yüzde usulüyle işçi çalıştırıyor olması gerekiyor. Yani hesaplara eklenen servis ücreti işletmenin geliri değil, doğrudan çalışanların ücreti olarak dağıtılmak zorunda.
HER İÇKİLİ MEKAN BU HAKKA SAHİP DEĞİL
Bir işletmenin alkollü servis yapması ya da restoran olması, otomatik olarak servis ücreti alabileceği anlamına gelmiyor. Yüzde usulü sisteminin fiilen uygulanması ve bunun belgelerle ispatlanabilir olması şart.
YÜZDE USULÜ OLUP OLMADIĞI NASIL ANLAŞILIR?
Yasal sistemde işletmelerin; hesap pusulalarının toplamını işçi ya da sendika temsilcisine bildirmesi ve toplanan yüzdeleri gösteren kayıtları 5 yıl boyunca saklaması gerekiyor. Bu belgeler yoksa, “servis ücreti” adı altında alınan bedel hukuka aykırı sayılıyor.
TOPLANAN SERVİS ÜCRETİ NASIL PAYLAŞTIRILIYOR?
Yüzde usulü uygulanan yerlerde paralar keyfi şekilde dağıtılmıyor. Puanlama sistemi esas alınıyor:
Baş aşçı ve şefler: en yüksek puan,
Garson, barmen ve aşçılar: orta seviye puan,
Yeni başlayanlar: en düşük puan.
Kıdeme ve deneyime göre puanlar artabiliyor.
TÜKETİCİ NEYE DİKKAT ETMELİ?
Uzmanlara göre yasal istisnadan yararlanan işletmelerin, yüzde usulüyle çalıştığını açık ve görünür şekilde belirtmesi gerekiyor. Menüde ya da girişte bu bilgi yoksa, talep edilen servis ücreti için itiraz edilebilir.
