Fon piyasasında yaşanan gelişmelerin ardından sermaye piyasalarında denetim mekanizmasının güçlendirilmesi için kapsamlı bir düzenleme hazırlığı başladı. Yeni çalışmayla SPK'nın erken müdahale yetkilerinin genişletilmesi, riskli işlemlerde otomatik aksiyon alınması ve yatırımcıların korunmasına yönelik yeni mekanizmaların oluşturulması planlanıyor.
ERKEN UYARI VE OTOMATİK AKSİYON SİSTEMİ KURULACAK
Sabah Gazetesinde yer alan habere göre, Sermaye Piyasası Kanunu'nda yapılması planlanan değişikliklerle piyasaların daha yakından izlenmesini sağlayacak "erken uyarı ve otomatik aksiyon sistemi" kurulması gündeme geldi.
Yaklaşık 30 maddeden oluşması beklenen düzenleme çalışmalarında yatırımcıların korunması, SPK'nın erken müdahalesi, sorumluluk ve caydırıcı yaptırımlar olmak üzere üç temel başlık öne çıkıyor.
Yeni sistemle birlikte olağan dışı gelişmelerin daha hızlı tespit edilmesi ve gerekli müdahalelerin insan inisiyatifine daha az bağlı şekilde gerçekleştirilebilmesi hedefleniyor.
SPK'NIN ERKEN MÜDAHALE YETKİSİ GENİŞLETİLECEK
Mevcut düzenlemede SPK'nın sermaye piyasası kurumlarının hukuka aykırı faaliyetleri karşısında faaliyeti sınırlandırma, geçici olarak durdurma ve yetki iptali gibi yetkileri bulunuyor.
Yeni çalışmada ise yatırımcıların hak ve menfaatlerinin ciddi biçimde tehlikeye girmesi veya piyasanın sağlıklı işleyişinin önemli ölçüde risk altına girmesi gibi durumların erken müdahale kriterleri arasına alınması değerlendiriliyor.
SPK'nın işlem yasağı, açığa satış sınırlaması, veri dağıtımının sınırlandırılması ve işlem limiti gibi tedbirleri hangi koşullarda ve hangi usulle uygulayacağına da daha açık kurallar getirilmesi planlanıyor.
OLAĞAN DIŞI HAREKETLERDE BİLDİRİM ZORUNLULUĞU GELİYOR
Düzenleme kapsamında sermaye piyasası kurumlarının bildirim yükümlülüğünün kapsamının genişletilmesi de gündemde.
Yalnızca suç şüphesinin değil, olağan dışı fon getirisi, aşırı yoğunlaşma, ilişkili taraf işlemleri, olağan dışı fiyat hareketleri, likidite bozulması ve yatırımcı çıkışlarında anormal artış gibi risklerin de bildirim kapsamına alınması değerlendiriliyor.
Fon büyüklüğünün temel finansal göstergelerle açıklanamayacak ölçüde artması veya fonun kolayca nakde çevrilebilen varlıklarının hızla azalması gibi durumlarda da sistemin devreye girmesi planlanıyor.
CEZALARIN ARTIRILMASI GÜNDEMDE
Taslak çalışmada yalnızca denetim mekanizmalarının değil, yaptırımların da güçlendirilmesi öngörülüyor.
Bazı suç ve ihlallerde idari para cezalarının mevcut yeniden değerleme artışlarının ötesinde yükseltilmesi, alt ve üst sınırların artırılması değerlendiriliyor. Alternatifli çalışmalarda cezaların ekonomik büyüklüğe göre belirlenmesi formülü de ele alınıyor.
Fon işlemleri, ilişkili taraf işlemleri ve yapay fiyat oluşumunun hangi koşullarda "piyasa bozucu eylem" sayılacağına da daha net tanımlar getirilmesi planlanıyor.
FON YATIRIMCISININ KORUNMASI ÖNCELİK OLACAK
Yeni düzenlemenin önemli başlıklarından birini fon yatırımcılarının korunması oluşturuyor.
Tasfiye edilen fonlarda ara ödeme yapılabilmesine yasal zemin oluşturulması, yatırımcıların net yatırım tutarının nasıl hesaplanacağının belirlenmesi ve tasfiye süreçlerinin hızlandırılması hedefleniyor.
Bunun yanında geçici işlem yasağı, varlıkların korunması, portföylerin dondurulması, bilgi ve belge isteme yetkisinin genişletilmesi ve denetim süreçlerinin hızlandırılması gibi tedbirlerin de kanunda daha açık şekilde düzenlenmesi bekleniyor.
FON YÖNETİCİLERİNİN SORUMLULUKLARI NETLEŞTİRİLECEK
Çalışmada fon yöneticilerinin görev ve sorumluluklarıyla birlikte risk yönetimi, iç kontrol ve yatırım kararlarının kayıt altına alınması gibi konuların da daha net hale getirilmesi planlanıyor.
Fon malvarlığı ile şirket malvarlığının birbirinden ayrıştırılması konusunda da daha açık kurallar getirilerek, fonlar üzerinden manipülasyon yapılması ihtimalinin azaltılması ve şeffaflığın artırılması amaçlanıyor.
KRİPTO VARLIKLAR İÇİN DE YENİ DÜZENLEME
Sermaye piyasası mevzuatındaki değişiklik çalışmalarında kripto varlıklara ilişkin düzenlemelerin de ele alınması bekleniyor.
Bu kapsamda SPK'nın kripto varlıklar üzerindeki denetim yetkilerinin sınırlarının daha net belirlenmesi ve mevcut mevzuattaki boşlukların giderilmesi değerlendiriliyor.
YENİ SİSTEMDE HANGİ DURUMLAR DİKKATE ALINACAK?
Taslakta öne çıkan düzenlemeler şöyle:
-
Erken uyarı ve otomatik aksiyon sistemi kurulacak.
-
Fon yatırımcılarının korunmasına yönelik yeni mekanizmalar oluşturulacak.
-
SPK'nın erken müdahale yetkileri genişletilecek.
-
Olağan dışı getiri, aşırı yoğunlaşma ve likidite bozulması gibi risklerde bildirim yükümlülüğü getirilecek.
-
Anormal yatırımcı çıkışları daha yakından takip edilecek.
-
Fon büyüklüğündeki açıklanamayan artışlarda sistem devreye girecek.
-
Belirli hisselerde aşırı fon yoğunlaşması risk göstergesi olarak değerlendirilecek.
-
İdari para cezalarının artırılması ve ekonomik büyüklüğe göre ceza uygulanması seçenekleri ele alınacak.
-
Piyasa bozucu eylemlerin kapsamı daha net tanımlanacak.
-
Fon tasfiye süreçleri hızlandırılacak.
-
Tasfiye edilen fonlarda ara ödeme mekanizmasına yasal zemin hazırlanacak.
-
Fon yöneticilerinin görev ve sorumlulukları daha açık hale getirilecek.
-
Kripto varlıklara ilişkin SPK denetiminin kapsamının netleştirilmesi değerlendirilecek.
Çalışmaların alternatifli olarak sürdürüldüğü ve düzenlemenin olgunlaştırılmasının ardından Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın onayına sunulmasının planlandığı belirtiliyor.
