İç Hastalıkları ve Yoğun Bakım Uzmanı Dr. Muhammed Sezai Bazna, yaz sıcaklarının sadece bunaltıcı olmadığını, hayati risk taşıyan ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceğini söyledi. Sıcak çarpmasının basit bir halsizlik olarak görülmemesi gerektiğini vurgulayan Bazna, özellikle yaşlılar, kronik hastalar ve çocukların büyük risk altında olduğunu belirterek, "Kırmızı alarm belirtilerinden biri bile varsa vakit kaybetmeden 112 aranmalı" uyarısında bulundu.
SICAK ÇARPMASI HAYATİ RİSK TAŞIYOR
Sıcak çarpmasının tıbbi literatürde "heat stroke" olarak tanımlandığını belirten Dr. Bazna, vücudun normal şartlarda 36-37 derece arasındaki sıcaklığını korumaya çalıştığını söyledi. Ortam sıcaklığı ve nemin aşırı yükselmesiyle bu dengenin bozulduğunu ifade eden Bazna, çekirdek vücut sıcaklığının 40 derecenin üzerine çıkmasının ciddi sonuçlar doğurduğunu kaydetti.
Bazna, "Bu aşamada hücresel düzeyde hasar başlıyor. Beyin başta olmak üzere birçok organ etkilenebiliyor. Bilinç bulanıklığı, nöbet ve komaya kadar ilerleyebilen bir tablo oluşabiliyor. Bu nedenle sıcak çarpması 'biraz dinlenince geçer' denilecek bir durum değil, gerçek bir tıbbi acildir" dedi.
HASTANELERDE BAŞVURULAR ARTIYOR
Yaz aylarında özellikle sıcak hava dalgalarının etkili olduğu dönemlerde acil servislere başvuruların belirgin şekilde arttığını belirten Dr. Bazna, en büyük riskin kronik hastalığı bulunan kişilerde görüldüğünü söyledi.
Kalp yetmezliği bulunan hastaların sıcak stresini kaldıramayarak tablolarının hızla ağırlaşabildiğini ifade eden Bazna, kronik böbrek hastalarında ise akut böbrek hasarı gelişme riskinin önemli ölçüde yükseldiğine dikkat çekti.
EN BÜYÜK RİSK YAŞLILAR VE KRONİK HASTALARDA
Sıcak havalarda en savunmasız grubun yaşlı bireyler olduğunu belirten Bazna, özellikle yalnız yaşayan yaşlıların susama hissinin azalması nedeniyle yeterli sıvı tüketemediklerini söyledi.
Kalp ve damar hastaları, kronik böbrek hastaları, diyabetliler ile idrar söktürücü, beta bloker ve bazı psikiyatrik ilaçları kullanan kişilerin de yüksek risk grubunda bulunduğunu belirten Bazna, küçük çocukların da sıcaklardan ciddi şekilde etkilenebileceğini ifade etti.
"ÇOK SU İÇMEK HER ZAMAN DOĞRU DEĞİL"
Yetişkinler için günlük ortalama 2-2,5 litre sıvı tüketiminin önerildiğini belirten Dr. Bazna, sıcak havalarda bunun 3-4 litreye kadar çıkabileceğini söyledi.
Ancak aşırı su tüketiminin de tehlikeli olabileceğine dikkat çeken Bazna, özellikle kalp ve böbrek hastalarında kısa sürede fazla miktarda su içmenin kandaki sodyum seviyesini düşürerek ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceğini belirtti.
"Sıvıyı susamayı beklemeden, azar azar ve gün içine yayarak tüketmek gerekir. Uzun süre yoğun terleme varsa yalnızca su değil, elektrolit içeren sıvılar da tercih edilmelidir" dedi.
BU BELİRTİLER VARSA HEMEN 112'Yİ ARAYIN
Dr. Bazna, sıcak çarpmasında zaman kaybının geri dönüşü olmayan organ hasarına neden olabileceğini belirterek şu belirtilerin acil müdahale gerektirdiğini söyledi:
- Ani bilinç bulanıklığı ve konfüzyon
- Kişinin anlamsız konuşmaya başlaması veya sersemlemesi
- Terlemenin aniden durması ve cildin sıcak-kuru hale gelmesi
- Nöbet geçirilmesi
- Bilinç kaybı
- Hızlı nabız ve ani tansiyon düşüklüğü
Bazna, "Bu bulgulardan biri bile görülüyorsa beklemeden 112 aranmalı. Çünkü sıcak çarpması dakikalar içinde geri dönüşümsüz organ hasarına ilerleyebilir" ifadelerini kullandı.
GEÇ KALINAN VAKALAR YOĞUN BAKIMA GİDİYOR
Yoğun bakım gerektiren hastalarda en büyük sorunun tanının gecikmesi olduğunu söyleyen Dr. Bazna, belirtilerin önemsenmemesi nedeniyle hastaların çoğu zaman ileri evrede hastaneye ulaştığını ifade etti.
Özellikle yalnız yaşayan yaşlı hastalarda gecikmenin daha sık görüldüğünü belirten Bazna, bu hastalarda akut böbrek hasarı, kas yıkımı (rabdomiyoliz) ve çoklu organ yetmezliği gibi ağır tablolarla karşılaştıklarını söyledi.
KLİMADA 5-6 DERECE KURALI
Klima kullanımındaki yanlış alışkanlıkların da sağlık sorunlarına yol açabildiğini belirten Dr. Bazna, iç ve dış ortam arasındaki sıcaklık farkının 8-10 dereceyi aşmasının vücudu zorladığını söyledi.
Bu durumun baş dönmesi, kas spazmları, boyun tutulması ve tansiyon dalgalanmalarına neden olabileceğini ifade eden Bazna, "İç ve dış ortam arasındaki sıcaklık farkını 5-6 derece civarında tutun. Klimayı doğrudan üzerinize yönlendirmeyin ve filtre bakımlarını düzenli yaptırın" önerisinde bulundu.
SPOR İÇİN EN GÜVENLİ SAATLERİ AÇIKLADI
Yaz aylarında spor yapmak isteyenlere de uyarılarda bulunan Dr. Bazna, egzersiz için en güvenli zamanın sabah 06.00-09.00 ile akşam 19.00 sonrası olduğunu söyledi.
Güneş ışınlarının en dik geldiği 11.00-16.00 saatleri arasında açık havada spor yapılmaması gerektiğini vurgulayan Bazna, egzersiz öncesinde ve sonrasında düzenli sıvı alınmasını, açık renkli ve nefes alabilen kıyafetlerin tercih edilmesini önerdi.
Baş dönmesi, bulantı veya kas krampları gibi erken uyarı belirtileri görüldüğünde egzersizin derhal bırakılması gerektiğini ifade eden Bazna, kronik hastalığı bulunan kişilerin ise spor planlarını mutlaka doktorlarıyla birlikte oluşturmasının önem taşıdığını sözlerine ekledi.
