Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’te düzenlenen Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) Zirvesi, bölgesel güvenlik, ekonomi, teknoloji ve kültürel iş birliği alanlarında alınan kararlarla tamamlandı. Irıs Ordo Kongre Merkezi’nde gerçekleştirilen zirvede üye ülkelerin liderleri, hem örgütün geleceğine ilişkin yol haritasını hem de uluslararası gündemde öne çıkan gelişmeleri değerlendirdi.
Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov’un ev sahipliğinde gerçekleştirilen zirveye İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, Belarus Devlet Başkanı Aleksandr Lukaşenko, Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Tacikistan Cumhurbaşkanı İmamali Rahman, Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Hindistan Başbakanı Narendra Modi katıldı.
LİDERLER BÖLGESEL VE KÜRESEL GÜNDEMİ ELE ALDI
Zirve görüşmelerinde ŞİÖ üyesi ülkelerin karşı karşıya olduğu güncel güvenlik sorunları, ekonomik gelişmeler ve bölgesel iş birliği imkanları kapsamlı şekilde değerlendirildi. Liderler, uluslararası ve bölgesel gündemde yaşanan gelişmeler hakkında görüş alışverişinde bulunurken, örgütün değişen küresel şartlar karşısındaki rolünün güçlendirilmesi üzerinde durdu.
Toplantılarda ayrıca ŞİÖ bünyesinde ekonomik, kültürel ve insani iş birliğinin genişletilmesi, üye ülkeler arasındaki koordinasyonun artırılması ve ortak projelerin geliştirilmesi gündeme geldi. Güvenliğin güçlendirilmesinin yanı sıra ekonomik bağlantıların artırılması da zirvenin temel başlıklarından biri oldu.
ZİRVE SONUNDA 28 BELGE İMZALANDI
Liderlerin toplantıları ve heyetler arası görüşmelerin ardından toplam 28 belgeye imza atıldı. Kabul edilen belgeler; terörle mücadeleden yapay zekaya, enerji alanındaki iş birliğinden uyuşturucu bağımlılığıyla mücadeleye kadar geniş bir alanı kapsadı.
Zirvede ayrıca ŞİÖ Bişkek Deklarasyonu kabul edildi. Deklarasyonla birlikte örgütün önümüzdeki dönemde bölgesel güvenlik, ekonomik kalkınma ve uluslararası iş birliği alanlarında izleyeceği temel yaklaşım ortaya konuldu.
İmzalanan belgeler arasında ŞİÖ Şartı’nda değişiklik ve eklemeler yapılmasına ilişkin protokol de yer aldı. Böylece örgütün kurumsal yapısının ve çalışma mekanizmalarının yeni ihtiyaçlara göre geliştirilmesine yönelik adımlar atıldı.
GÜVENLİK VE UYUŞTURUCUYLA MÜCADELEDE YENİ ADIMLAR
Bişkek Zirvesi’nin öne çıkan başlıklarından biri güvenlik alanındaki iş birliği oldu. ŞİÖ üyesi devletlerin karşı karşıya bulunduğu tehdit ve sınamalarla mücadele amacıyla oluşturulan Evrensel Merkez’e ilişkin düzenlemeler kabul edilirken, terörizm ve sınır aşan güvenlik sorunlarına karşı koordinasyonun artırılması hedeflendi.
Uyuşturucu kaçakçılığı ve bağımlılıkla mücadele konusunda da bir dizi karar alındı. ŞİÖ Uyuşturucuyla Mücadele Merkezi Yürütme Kurulu Tüzüğü ile üye ülkeler arasında uyuşturucu bağımlılığıyla mücadeleye yönelik iş birliği programı kabul edildi.
Sentetik uyuşturucuların yayılmasının önlenmesine yönelik koordinasyon planı da imzalanan belgeler arasında yer aldı. Böylece üye ülkeler arasında bilgi paylaşımının ve ortak mücadele mekanizmalarının güçlendirilmesi amaçlandı.
YAPAY ZEKA VE ENERJİ İŞ BİRLİĞİ DE MASADAYDI
Zirve yalnızca geleneksel güvenlik başlıklarıyla sınırlı kalmadı. Yapay zeka alanında iş birliğinin geliştirilmesi ve yeni teknolojilerin kullanımına yönelik ortak yaklaşım oluşturulması da görüşülen konular arasında yer aldı.
Enerji alanındaki iş birliğinin güçlendirilmesine yönelik belgeler de zirvenin dikkat çeken sonuçlarından biri oldu. Üye ülkeler arasında enerji güvenliğinin artırılması, mevcut kaynakların daha etkin değerlendirilmesi ve ortak projelerin geliştirilmesi konusunda iş birliğinin sürdürülmesi hedeflendi.
Alınan kararlar, ŞİÖ’nün yalnızca güvenlik odaklı bir yapı olmaktan çıkarak teknoloji, ekonomi, enerji ve sosyal politikalar gibi farklı alanlarda da ortak hareket etmeyi amaçladığını ortaya koydu.
LAHOR TURİZM VE KÜLTÜR BAŞKENTİ İLAN EDİLDİ
Zirvede kültürel iş birliğine yönelik dikkat çeken bir karar da Pakistan’ın Lahor şehri için alındı. Lahor’un 2026-2027 dönemi ŞİÖ Turizm ve Kültür Başkenti ilan edilmesi kararlaştırıldı.
Bu kararla birlikte Lahor’un önümüzdeki dönemde ŞİÖ üyesi ülkeleri bir araya getirecek kültürel, sanatsal ve turistik etkinliklere ev sahipliği yapması bekleniyor. Şehrin tarihi ve kültürel mirasının uluslararası ölçekte daha geniş kitlelere tanıtılması da hedefleniyor.
Bişkek’te gerçekleştirilen zirve, 28 belgenin imzalanması ve Bişkek Deklarasyonu’nun kabul edilmesiyle tamamlanırken, alınan kararların ŞİÖ ülkeleri arasındaki siyasi, ekonomik, güvenlik ve kültürel iş birliğinin önümüzdeki dönemde daha da genişletilmesine zemin hazırlaması bekleniyor.
