Stresli anlarda zihnin geçmişte yaşananlara ya da gelecekte ortaya çıkabilecek ihtimallere odaklanması, kişinin içinde bulunduğu ana dönmesini zorlaştırabiliyor. Klinik Psikolog Kubilay Bayram, stresle baş etmede dikkati yeniden bedene ve şimdiki ana yöneltmenin, duyguları bastırmak yerine onları anlamaya çalışmanın ve günlük yaşamda sürdürülebilir alışkanlıklar oluşturmanın önemine dikkat çekti.
STRES ANINDA NE YAPMALI?
Klinik Psikolog Kubilay Bayram’a göre stresle baş etmenin basit ama etkili yollarından biri, zihni yeniden bedene ve içinde bulunulan ana yönlendirmek. Geçmişte yaşananlar için duyulan pişmanlıklar ya da geleceğe ilişkin kaygılar, kişinin dikkatini mevcut durumdan uzaklaştırabiliyor.
Dikkati şimdiki ana çevirmek için kişinin o sırada bedeniyle ilgili duyumları fark etmesi yararlı olabiliyor. Örneğin ayakların yere temasını hissetmek, havanın cilde dokunuşunu fark etmek veya çevredeki duyusal ayrıntılara odaklanmak, dikkati zihindeki düşüncelerden mevcut ana yöneltmeye yardımcı olabiliyor.
Bayram’ın yaklaşımında amaç, zihindeki düşünceleri tamamen ortadan kaldırmak değil. Geçmişi ya da geleceği düşünmeyi bütünüyle durdurmak mümkün olmayabilir. Önemli olan, zihnin sürekli bu alanlarda dolaşması yerine kişinin yeniden bulunduğu ana dönebilmesi.
DUYGULARI BASTIRMAK YERİNE ANLAMAYA ÇALIŞIN
Stres ve kaygı sırasında ortaya çıkan duygularla mücadele etmek, kişinin yaşadığı sıkıntıyı daha da yorucu hale getirebiliyor. Bayram, duyguları birer misafire benzeterek onların gelip geçebileceğini, kişinin ise bu duyguların tamamından ibaret olmadığını vurguluyor.
Kaygı yaşayan birinin kendisini doğrudan “kaygılı bir insan” olarak tanımlaması yerine, belirli bir anda kaygı hissettiğini fark etmesi, yaşadığı duyguyla arasına mesafe koymasına yardımcı olabiliyor. Aynı şekilde mutsuzluk da kişinin bütün kimliğini tanımlayan kalıcı bir özellik olarak değerlendirilmemeli.
Bayram’ın aktardığı yaklaşımda duygular, kişinin içinde bulunduğu duruma ilişkin işaretler olarak ele alınıyor. Duyguları hemen ortadan kaldırmaya çalışmak yerine onları fark etmek ve anlamlandırmak, stresle baş etme sürecinin bir parçası olarak öne çıkıyor.
STRESLE BAŞ ETMEK İÇİN GÜNLÜK ALIŞKANLIKLAR ÖNEMLİ
Stres yönetimi yalnızca zor bir olay yaşandığında uygulanacak yöntemlerden ibaret değil. Günlük yaşamın temposu içinde dinlenmeye ve dikkati toplamaya alan açmak da önem taşıyor.
Klinik Psikolog Kubilay Bayram, düzenli hareket etmenin, uyku saatlerini mümkün olduğunca korumanın ve sevilen etkinliklere zaman ayırmanın stres yönetimini destekleyebileceğine dikkat çekiyor. Gün içinde kısa sürelerle ekranlardan uzaklaşmak ve dikkati yeniden bulunduğu ana yöneltmek de bu alışkanlıklar arasında yer alıyor.
Günümüzün hızlı yaşam temposunda kişi işten ayrıldıktan sonra bile zihinsel olarak işte kalabiliyor, yatağa girdiğinde ertesi günün sorumluluklarını düşünmeye devam edebiliyor. Bu durum, dinlenme zamanının da kaygıyla geçmesine neden olabiliyor.
Bayram’ın önerileri, kişinin günlük programında yalnızca görev ve sorumluluklara değil, zihinsel olarak dinlenebileceği zamanlara da yer açmasının önemini ortaya koyuyor.
PSİKOLOJİK DESTEK ALMAK İÇİN SORUNUN BÜYÜMESİNİ BEKLEMEYİN
Klinik Psikolog Kubilay Bayram, insanların psikolojik destek almak için çoğu zaman yaşadıkları sorun dayanılmaz hale gelene kadar beklediğine de dikkat çekiyor. Fiziksel ağrılar daha kolay fark edilirken psikolojik sıkıntılar zaman içinde kişinin yaşamının sıradan bir parçası gibi algılanabiliyor.
“Ben zaten kaygılıyım”, “Ben böyleyim” veya “Hayat zaten zor” düşünceleri, yaşanan güçlüklerin normalleştirilmesine ve yardım arayışının ertelenmesine yol açabiliyor. Toplumsal etiketlenme korkusu, kendini açmakta zorlanmak ve sorunu tek başına çözmesi gerektiğini düşünmek de profesyonel destek kararını geciktirebiliyor.
Bayram, terapiyi yalnızca kriz anında başvurulan bir kurtarma yöntemi olarak görmemek gerektiğini belirtiyor. Psikolojik destek, kişinin duygularını tanımasına, yaşadığı zorlukları anlamasına ve bunlarla başa çıkma becerilerini geliştirmesine yardımcı olabilecek bir süreç olarak değerlendiriliyor.
