Tanışma uygulamaları, insanların yeni kişilerle tanışmak için aynı sosyal çevrede veya fiziksel ortamda bulunma zorunluluğunu büyük ölçüde ortadan kaldırdı. Ancak dijital ortamda seçeneklerin artması, profiller üzerinden oluşturulan kimlikler ve kullanıcıların karşısına çıkan kişileri belirleyen algoritmalar, ilişki ve iletişim biçimleri açısından yeni tartışmaları da beraberinde getirdi.
Türkinform’a konuşan Doç. Dr. Çiğdem Başaran, tanışma uygulamalarının ilişki kurmayı kolaylaştırmasına rağmen gerçek bir yakınlık oluşturmanın aynı ölçüde kolaylaşmadığına dikkat çekti.
“DAHA İYİSİ VARDIR” DÜŞÜNCESİ İLİŞKİLERİ ETKİLİYOR
Tanışma uygulamaları sayesinde insanlara ulaşmanın hiç olmadığı kadar kolaylaştığını belirten Başaran, seçeneklerin çoğalmasının ilişkilerde gösterilen sabır ve emeği etkileyebildiğini söyledi.
Başaran, “Artık insanlarla tanışmak için aynı ortamda bulunmamıza, aynı çevreyi paylaşmamıza, hatta bazen birbirimizi gerçekten tanımamıza bile gerek yok. Bununla birlikte insanlara ulaşmak kolaylaştıkça, gerçek bir bağ kurmak zorlaştı. Çünkü seçenekler çoğaldı. Bir ilişkide sorun yaşadığımızda onu anlamaya ve onarmaya çalışmak yerine, ‘Daha iyisi mutlaka vardır’ diyerek bir sonraki kişiye geçmek daha kolay hale geldi” ifadelerini kullandı.
Her yeni eşleşmenin gerçek bir yakınlık anlamına gelmediğini vurgulayan Başaran, kişinin nasıl bir ilişki istediğinin yanı sıra o ilişkiyi kurabilecek ve sürdürebilecek olgunluğa sahip olup olmadığını da sorgulaması gerektiğine işaret etti.
Başaran, “Mesele yalnızca doğru insanı bulmak değil; doğru ilişkiyi sürdürebilecek olgunluğa, sabra ve farkındalığa sahip olmak. Eşleşmek birkaç saniye sürer. Birini gerçekten tanımak zaman alır” dedi.
DİJİTAL PROFİLLER GERÇEK KİMLİĞİ YANSITIYOR MU?
Tanışma uygulamalarında kullanıcıların kendilerini daha ideal bir şekilde sunmasının iletişim üzerindeki etkisine de değinen Başaran, dijital kimlik ile gerçek kimlik arasındaki farkın beklentileri etkileyebileceğini belirtti.
“Kendini henüz bulamamış insanlar, çoğu zaman oldukları kişiyi değil, olmak istedikleri kişiyi gösteriyor” diyen Başaran, bunun iletişimde gerçeklikten uzak beklentiler oluşturabileceğini söyledi.
Başaran, “Sağlıklı iletişim, kusursuz görünmekten değil; kendini tanımaktan, kabul etmekten ve olduğun kişiyle barışık olmaktan geçiyor. Kendini olduğundan farklı sunmak kısa vadede dikkat çekebilir; ama gerçek bağ, samimiyet ve güven üzerine kurulur” ifadelerini kullandı.
SEÇENEKLER ARTTIKÇA BAĞ KURMA SABRI AZALABİLİYOR
Çok sayıda kişiye kolayca ulaşabilmenin insan ilişkilerini daha hızlı tüketilen bir yapıya dönüştürüp dönüştürmediğini değerlendiren Başaran, seçeneklerin artmasının bağ kurmak için gösterilen sabrı azaltabileceğine dikkat çekti.
Başaran, “‘Daha iyisi mutlaka vardır’ düşüncesi, ilişkileri derinleştirmek yerine hızlıca tüketmeye neden oluyor. Oysa değer, seçeneklerin çokluğunda değil; seçtiğimiz ilişkiye ne kadar emek verdiğimizde ortaya çıkar” dedi.
ALGORİTMALAR PARTNER TERCİHLERİNİ ETKİLEYEBİLİYOR
Tanışma uygulamalarının arka planında çalışan algoritmaların yalnızca kullanıcıların karşısına kimlerin çıkacağını belirlemediğini ifade eden Başaran, sürekli benzer profillerle karşılaşmanın kişilerin tercih algısını da şekillendirebileceğini söyledi.
Başaran, “Algoritmalar aslında sadece karşımıza insan çıkarmıyor, neyi tercih edeceğimizi de görünmez biçimde etkiliyor. Sürekli benzer profiller görmek, bize ‘Benim ideal partnerim bu’ algısı yaratabiliyor. Bu nedenle insanın kendi değerlerini ve ihtiyaçlarını algoritmanın önerilerinden ayırabilmesi çok önemli” değerlendirmesinde bulundu.
“EKRANDA EŞLEŞMEK KOLAY, GERÇEK HAYATTA BAĞ KURMAK ASIL MESELE”
Tanışma uygulamalarının geleceğine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Başaran, dijital ve yüz yüze tanışma biçimlerinin birbirinin tamamen yerini alması yerine birlikte varlığını sürdüreceğini öngördü.
Teknolojinin tanışma sürecini kolaylaştırmaya devam edeceğini ancak ilişkinin devamını belirleyen unsurun insanın iletişim becerileri olacağını vurgulayan Başaran, “Bir ekranda eşleşmek kolay; gerçek hayatta bağ kurmak, güven oluşturmak ve ilişkiyi büyütmek asıl mesele” ifadelerini kullandı.
