Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Hazar Denizi’nde giderek belirginleşen su seviyesi düşüşüne karşı Azerbaycan’ın ortaya koyduğu ortak mücadele girişimine destek verdi.
Türkmenistan’ın Türkmenbaşı kentinde düzenlenen Hazar Ekolojik Zirvesi’nde konuşan Tokayev, Hazar’a kıyısı bulunan devletlerin soruna karşı daha koordineli hareket etmesi gerektiğini söyledi.
Tokayev, Azerbaycan’ın Hazar Denizi’ndeki su seviyesinin düşmesiyle mücadele amacıyla başbakan yardımcıları düzeyinde hükümetler arası komisyon kurulması önerisini Kazakistan’ın desteklediğini açıkladı.
5 HAZAR ÜLKESİ ORTAK KOMİSYONDA BULUŞACAK
Planlanan komisyon; Azerbaycan, Kazakistan, Türkmenistan, Rusya ve İran’ı bir araya getirecek.
Amaç, Hazar Denizi’nin çekilmesinin nedenlerini ve sonuçlarını ortak biçimde değerlendirmek, alınabilecek önlemleri koordine etmek ve kıyı ülkelerinin ekonomik ve ekolojik değişimlere uyum sağlamasını kolaylaştırmak olacak.
Tokayev, mevcut uluslararası hukuki ve kurumsal mekanizmalara rağmen Hazar’ın çevresel sorunlarına karşı alınan tedbirlerin yeterli olmadığını vurguladı.
Kazak lider, kıyı devletlerine su seviyesindeki düşüşün etkilerini azaltmak için ortak ve koordineli adımlara geçme çağrısı yaptı.
İLK TOPLANTI 2027’DE AZERBAYCAN’DA
Hazar’daki su seviyesinin düşmesi konusunda oluşturulacak hükümetler arası komisyonun ilk toplantısına Azerbaycan ev sahipliği yapacak.
Toplantının 2027 yılının ilk yarısında gerçekleştirilmesi ve komisyonun çalışma kurallarının burada belirlenmesi planlanıyor.
Böylece Azerbaycan’ın ortaya koyduğu girişim, Hazar kıyısındaki beş ülkenin kurumsal düzeyde ortak hareket edeceği yeni bir mekanizmaya dönüşecek.
KAZAKİSTAN’DAN HAZAR İÇİN ORTAK PROGRAM ÖNERİSİ
Tokayev, yalnızca Azerbaycan’ın komisyon teklifine destek vermekle kalmadı, Kazakistan’ın da yeni bir girişim ortaya koyduğunu açıkladı.
Kazakistan, Hazar Denizi Su Kaynaklarının Korunmasına Yönelik Devletlerarası Program hazırlanmasını önerdi.
Tokayev, söz konusu önerinin Hazar’a kıyısı bulunan diğer ülkeler tarafından da desteklendiğini söyledi.
Programla Hazar’ın su kaynaklarının korunması, ekosistemdeki değişikliklerin daha yakından takip edilmesi ve çevresel risklere karşı uzun vadeli politikaların geliştirilmesi hedefleniyor.
TOKAYEV: EKONOMİLER DE ETKİLENECEK
Hazar Denizi’ndeki çekilme yalnızca çevresel bir sorun olarak görülmüyor.
Tokayev, su seviyesindeki düşüşün devam etmesi halinde kıyı ülkelerinin ulaştırma, balıkçılık, liman faaliyetleri ve diğer ekonomik sektörlerde ciddi sonuçlarla karşı karşıya kalabileceği uyarısında bulundu.
Bu nedenle Hazar ülkelerinin yalnızca ekosistemi korumaya değil, ekonomilerini ve altyapılarını değişen koşullara uyarlamaya da hazırlanması gerektiğini vurguladı.
ARAL DENİZİ ÖRNEĞİNİ GÖSTERDİ
Kazakistan Cumhurbaşkanı, ülkesinin Kuzey Aral Denizi’nde yürüttüğü iyileştirme çalışmalarını Hazar için örnek gösterdi.
Tokayev’e göre Kazakistan’ın uyguladığı projeler sonucunda Kuzey Aral Denizi’nin yüzölçümü yüzde 36 arttı.
Çalışmaların su kalitesinin iyileşmesine, balık stoklarının yeniden artmasına ve çevredeki ekonomik faaliyetlerin canlanmasına katkı sağladığını belirten Tokayev, benzer deneyimlerden Hazar Denizi’nin korunmasında da yararlanılabileceğini söyledi.
ALİYEV: HAZAR’I KORUMAK ORTAK SORUMLULUK
Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev de Hazar Ekolojik Zirvesi’nde yaptığı konuşmada Hazar Denizi’nin benzersiz ekosisteminin korunmasının beş kıyı devletinin ortak sorumluluğu olduğunu söyledi.
Aliyev, Hazar ülkelerinin yıllar içinde geniş bir hukuki çerçeve oluşturduğunu hatırlatarak 2018’de imzalanan Hazar Denizi’nin Hukuki Statüsüne İlişkin Sözleşme’nin uzun yıllar süren ortak çalışmaların önemli sonucu olduğunu vurguladı.
Zirvenin sonunda Hazar’a kıyısı bulunan ülkelerin liderleri, toplantının sonuçlarını içeren ortak karar belgesini imzaladı.
Azerbaycan’ın hükümetler arası komisyon önerisinin kabul edilmesi ve Kazakistan’ın ortak su kaynakları programının destek görmesiyle birlikte Hazar Denizi’ndeki çekilmeye karşı beş ülkenin daha koordineli hareket edeceği yeni bir dönem başlamış oldu.
