ABD Başkanı Donald Trump’ın Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski’ye yönelik eleştirileri, savaşın geleceğine ilişkin soru işaretlerini artırdı. Washington’ın değişen tutumu Rusya’nın elini mi güçlendiriyor, yoksa barış için yeni bir kapı mı aralıyor? Peki, bu siyasi satrançta en ağır bedeli kim ödüyor?
Gaziantep Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ali Fuat Gökçe, Türkinform muhabiri Pelin Zengin’in sorularını yanıtlayarak ABD’nin Ukrayna politikasını, Avrupa’nın yaptırım sürecini ve savaşın Kiev yönetimine maliyetini ele aldı. Gökçe’ye göre Washington’ın kendi çıkarlarını önceleyen yaklaşımı, Ukrayna’yı giderek daha zor bir konuma sürüklüyor.
“ABD UKRAYNA’YI YARI YOLDA BIRAKTI”
Gökçe, ABD’nin Zelenski’ye yönelik çıkışlarını Amerikan dış politikasının alışıldık bir örneği olarak yorumladı. Washington’ın tarih boyunca kendi çıkarlarına hizmet eden güçleri desteklediğini ve rakipleriyle çoğu zaman vekil güçler üzerinden mücadele ettiğini dile getiren Gökçe, Rusya-Ukrayna savaşını da bu çerçevede değerlendirdi.
2022’de başlayan savaşta Ukrayna’nın ABD ve Batılı ülkelerin peşinden giderek Rusya’ya karşı izlediği stratejiyi yanlış bulduğunu aktaran Gökçe, bugün gelinen noktada Washington’ın kendi çıkarlarını önceliklendirdiğini söyledi. Ona göre ABD’nin tutum değişikliği, Ukrayna’nın müttefiklerinden beklediği desteğin kalıcılığına ilişkin önemli soru işaretleri doğuruyor.
TRUMP’IN RAFİNERİ UYARISI ZELENSKİ’Yİ ZORA MI SOKTU?
ABD ile Ukrayna arasındaki görüş ayrılığı, yalnızca siyasi açıklamalarla sınırlı değil. Trump’ın Zelenski’den Rusya’daki rafinerilere yönelik saldırıları durdurmasını istediğini hatırlatan Gökçe, Ukrayna liderinin bu talebe uymamasının yaşanan gerilimde etkili olabileceğini kaydetti.
Gökçe’ye göre Washington’ın bu konudaki tutumu, ABD’nin savaşın başındaki yaklaşımından farklı bir noktaya geldiğini gösteriyor. ABD’nin kendi ekonomik ve siyasi çıkarlarını öncelediğini belirten Gökçe, mevcut tablonun Rusya’nın elini güçlendirdiğini ifade etti. Bununla birlikte iki ülkenin de çıkarları doğrultusunda her an politika değişikliğine gidebileceğini vurguladı.
ABD’NİN DEĞİŞEN POLİTİKASININ FATURASI AVRUPA’YA MI ÇIKTI?
Washington’ın Ukrayna politikasındaki değişim, Avrupa ülkelerinin savaşın başından bu yana izlediği yaptırım stratejisini de gündeme getiriyor. Rusya’ya karşı yaptırımları destekleyen Avrupa ülkelerinin bugün karşı karşıya kaldığı tabloyu değerlendiren Gökçe, ABD’nin bu süreçte kendi ekonomik çıkarlarını koruduğunu söyledi.
Gökçe, Avrupa ülkeleri Rusya’ya yaptırım uygularken ABD’nin Avrupa’ya doğal gaz, enerji ve silah sattığına dikkat çekti. Bu süreçte Washington’ın ekonomik kazanç elde ettiğini, Avrupa’nın ise Rusya ile ilişkilerinin bozulmasının sonuçlarıyla karşı karşıya kaldığını dile getirdi.
ABD’nin daha sonra politika değişikliğine gitmesinin Avrupa ile Rusya arasındaki gerilimi derinleştirdiğini belirten Gökçe, Ukrayna’nın da bu güç mücadelesinin merkezinde kaldığını söyledi. Ona göre ortaya çıkan tablo, Moskova’nın müzakere masasında daha güçlü bir konuma gelmesine katkı sağlıyor.
“UKRAYNA İNSANINI, TOPRAĞINI VE HAM MADDELERİNİ KAYBETTİ”
Siyasi ve ekonomik dengeler tartışılırken savaşın Ukrayna üzerindeki insani ve toprakla ilgili sonuçları da öne çıkıyor. Gökçe, savaşın en ağır bedelini Ukrayna halkının ödediğini belirterek Kiev yönetiminin geçmişteki diplomatik tercihlerini gündeme getirdi.
Dolmabahçe görüşmelerine değinen Gökçe, Zelenski’nin İngiltere’nin izlediği politika yerine Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın o dönemde sunduğu öneriler doğrultusunda hareket etmesi halinde farklı bir sonucun ortaya çıkabileceğini kaydetti. Böyle bir durumda binlerce insanın hayatını kaybetmeyebileceğini ve Ukrayna’nın bazı kazanımlarını koruyabileceğini öne sürdü.
Gökçe, Ukrayna’nın Donbas bölgesinin yanı sıra kritik mineraller ve yeraltı kaynakları açısından da kayıplarla karşı karşıya kaldığını dile getirdi. Yaklaşık 500 milyar dolarlık kaynak değerine dikkat çeken Gökçe, savaşın ülkeye yalnızca can kaybı olarak dönmediğini; toprak ve ekonomik kaynaklar açısından da ağır sonuçlar doğurduğunu ifade etti.
UKRAYNA SAVAŞI DIŞ POLİTİKADA HANGİ DERSİ VERİYOR?
Ukrayna’nın yaşadığı kayıpları dış politika tercihleriyle de ilişkilendiren Gökçe, ülkelerin başka devletlerin stratejilerine göre hareket etmek yerine kendi çıkarlarını gözetmesinin önemini vurguladı. Ona göre savaş, uluslararası ilişkilerde müttefikliklerin her zaman aynı şekilde devam etmeyebileceğini ve devletlerin önceliklerinin değişebileceğini gösteriyor.
ABD’nin değişen tutumu, Avrupa’nın Rusya ile yaşadığı gerilim ve Moskova’nın güçlenen konumu, savaşın geleceğine ilişkin belirsizliği koruyor. Gökçe’nin değerlendirmesine göre Ukrayna, bu süreçte yalnızca cephede değil, diplomasi ve ekonomik kaynaklar bakımından da ağır bir bedel ödüyor.
