Türk dünyasında dil birliğini güçlendirecek dikkat çekici bir öneri gündeme geldi. Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, Ankara'da düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Devlet Başkanları Konseyi 13. Zirvesi'nde, tüm Türk halklarının anlayabileceği ortak kelimeleri bir araya getiren bir sözlük hazırlanmasını teklif etti. “Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde, İşte Birlik” temalı zirvede konuşan Mirziyoyev, Türk dayanışmasının güçlendirilmesi için ekonomik, siyasi, kültürel ve stratejik alanlarda yeni adımlar atılması çağrısında bulundu.
"STRATEJİK HEDEFLERİMİZ ETRAFINDA DAHA DA KENETLENMELİYİZ"
Beştepe Millet Sergi Salonu'nda gerçekleştirilen zirvede konuşan Mirziyoyev, 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı dolayısıyla Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ı ve Türk halkını tebrik etti. Zirvenin temasından duyduğu memnuniyeti dile getiren Mirziyoyev, Türk Devletleri Medeniyet Parkı'nda ülkelerin milli ve kültürel komplekslerinin açılmasını ortak mirasın korunması açısından önemli bir adım olarak değerlendirdi. Uluslararası ilişkiler sisteminde köklü değişimler yaşandığını ve jeopolitik rekabetin keskinleştiğini belirten Mirziyoyev, Türk dünyasının çevresindeki silahlı çatışmaların yalnızca güvenliği değil, ticari ve ekonomik ilişkileri, ulaştırma bağlantılarını ve kalkınma imkanlarını da olumsuz etkilediğini söyledi. TDT'yi karşılıklı güvene ve uygulamaya dayalı bir ortaklık platformu olarak gördüklerini belirten Mirziyoyev, şu ifadeleri kullandı:
"Stratejik hedeflerimiz etrafında daha da kenetlenmeli, çıkarlarımızı uluslararası alanda birlikte ilerletmeliyiz. Hepimiz bu hayırlı yolda aynı görüşteyiz ve bütün gücümüzü Türk dayanışması için seferber etmeye hazırız."
TÜRK DÜNYASI İÇİN 100 STRATEJİK PROJE ÖNERİSİ
Türk Devletleri Teşkilatı'nın uluslararası etkinliğinin artırılması gerektiğini vurgulayan Mirziyoyev, üçüncü ülkelerle işbirliğinin TDT Plus formatında geliştirilmesini önerdi. Bu kapsamda ilk adımın sektörel bakanlar toplantılarıyla atılmasını isteyen Mirziyoyev, görüşmelerin ticaret, ulaştırma, yatırım ve diğer öncelikli alanlarda somut projelere odaklanması gerektiğini belirtti. Teknolojik işbirliğinin derinleştirilmesi ve dünya pazarlarına birlikte açılmayı sağlayacak sanayi ortaklıklarının geliştirilmesi çağrısında bulunan Mirziyoyev, 100 stratejik ortak yatırım ve sanayi projesini kapsayan bir program önerdi. Mirziyoyev, önerisini şu sözlerle açıkladı:
"Somut bir adım olarak Türk dünyası 100 stratejik ortak yatırım ve sanayi projesini kapsayan bir program kabul edilmesini öneriyorum. Bu projelere Türk Yatırım Fonu ve uluslararası finans kuruluşlarının kaynaklarının yönlendirilmesi özel önem taşımaktadır."
Nadir ve stratejik minerallerin işlenmesi, yeşil enerji ekipmanlarının üretimi ve yüksek katma değerli ürünlerin geliştirilmesinin öncelikli alanlar arasında yer alması gerektiğini ifade eden Mirziyoyev, girişimcilerin haklarının korunması için ticari konularda karşılıklı hukuki yardımı öngören çok taraflı bir anlaşma hazırlanmasını da gündeme getirdi.
ORTA KORİDOR İÇİN ORTAK LOJİSTİK AĞI
Türk devletlerinin coğrafi konumu ve transit imkanlarının küresel tedarik zincirlerindeki değişimle birlikte daha büyük stratejik önem kazandığını belirten Mirziyoyev, Orta Koridor'un güçlendirilmesi gerektiğini söyledi. Mirziyoyev, uluslararası yük taşımacılığında Türk devletlerinin payının artırılması için şu çağrıda bulundu:
"Uluslararası yük taşımacılığı ve lojistikte ülkelerimizin katılımını genişletmek ve ekonomik kazancımızı artırmak için Orta Koridor'u ve ona bağlanan diğer ulaşım koridorlarını bütünleşik bir ekonomik sisteme dönüştürmemiz gerekmektedir."
Türk devletleri arasında ortak lojistik kompleksleri ağının kurulmasını ve bu ağın birlikte yönetilmesini öneren Mirziyoyev, böylece bölgesel ulaştırma ve ticaret işbirliğinin güçlendirilmesini hedeflediklerini kaydetti.
TÜRK TURİZM BİRLİĞİ KURULSUN ÇAĞRISI
Turizm alanındaki ortak imkanların değerlendirilmesi gerektiğini belirten Mirziyoyev, Türk dünyasının tarihi şehirlerinin, doğal güzelliklerinin ve kültürel zenginliklerinin uluslararası alanda birlikte tanıtılmasını istedi. 2025 yılında Türk devletlerini 100 milyondan fazla yabancı turistin ziyaret ettiğini hatırlatan Mirziyoyev, şu ifadeleri kullandı:
"Yalnızca 2025 yılında ülkelerimizi 100 milyondan fazla yabancı turist ziyaret etmiştir. Türk halklarının tarihi şehirlerini, eşsiz doğasını, zengin kültürünü ve misafirperverlik geleneklerini dünyaya birlikte tanıtmak amacıyla Türk Turizm Birliğini kurmanın zamanı gelmiştir."
Vatandaşların karşılıklı seyahatlerini kolaylaştıracak çok taraflı bir anlaşma hazırlanmasını da öneren Mirziyoyev, kimlik kartlarıyla seyahat imkanlarının genişletilmesi, sınır geçişlerinin kolaylaştırılması ve ziyaret edilen ülkelerde kalış usullerinin basitleştirilmesi gerektiğini dile getirdi.
TÜRK DEVLETLERİNDEN ÖĞRENCİLERE BURS DESTEĞİ
Eğitim ve insan kaynağının teknolojik gelişimin temelini oluşturduğunu belirten Mirziyoyev, çağdaş bilgi ve becerilere sahip genç nesiller yetiştirilmesinin önemine dikkat çekti. Özbekistan'da yürütülen burs programı kapsamında 500 yabancı öğrenciye eğitim imkanı sunulduğunu aktaran Mirziyoyev, Türk devletlerinden gelecek öğrencilere de burs tahsis etmeye hazır olduklarını bildirdi. 2027'nin TDT bünyesinde Doğayı Koruma Yılı ilan edilmesi girişimine verilen destekten dolayı teşekkür eden Mirziyoyev, gelecek yılın öncelikli görevlerinin Antalya'da düzenlenecek COP31 Konferansı kapsamında çevreden sorumlu bakanların toplantısında ele alınmasını beklediğini söyledi.
ORTAK TÜRKÇE KELİMELER SÖZLÜĞÜ ÖNERİSİ
Zirvenin en dikkat çeken başlıklarından biri ise Türk dünyasının dil ortaklığını güçlendirmeye yönelik öneri oldu. Mirziyoyev, Türk halklarının dillerinde yer alan ortak kelimelerin bir araya getirilmesini ve bütün Türk halkları tarafından anlaşılabilecek bir sözlük hazırlanmasını teklif etti. Özbekistan Cumhurbaşkanı, önerisini şu sözlerle duyurdu:
"Bugünkü zirvemizin sloganından hareketle tüm Türk halkları için aynı derecede anlaşılır olan ve dillerimizdeki ortak kelimeleri bir araya getiren Ortak Türkçe Kelimeler Sözlüğü hazırlanması girişimini ortaya koyuyorum."
Türk dünyası birliğine katkı sağlayan isimleri teşvik etmek amacıyla düşünür ve devlet adamı Ali Şir Nevai adına uluslararası bir ödül tesis ettiklerini hatırlatan Mirziyoyev, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın ödülü Düsen Kaseinov'a takdim etmesinin ilham verici olacağını ifade etti. TDT Genel Sekreteri Kubanıçbek Ömüraliyev'e görev süresindeki katkılarından dolayı teşekkür eden Mirziyoyev, dönem başkanlığını devreden Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'e de şükranlarını sundu. Dönem başkanlığını devralan Türkiye'ye ve Cumhurbaşkanı Erdoğan'a başarılar dileyen Mirziyoyev, bir sonraki TDT zirvesini gelecek yıl Özbekistan'da yüksek düzeyde gerçekleştirmeye hazır olduklarını açıkladı. Konuşmasının sonunda Ankara Zirvesi'nin ortak hedeflerin hayata geçirilmesi açısından önemine dikkat çeken Mirziyoyev, Türk dünyasının birlik mesajını şu sözlerle verdi:
"Biz bir olursak daha da güçlüyüz."
