Son yıllarda obezite tedavisinde kullanılan yeni nesil ilaçlar, sağladıkları kilo kaybıyla gündemdeki yerini koruyor. İştahı azaltan ve tokluk hissini artıran bu ilaçlar, tedavi sürecinde önemli ölçüde kilo verilmesini sağlayabiliyor. Ancak ilaçların bırakılmasının ardından kiloların yeniden alınması, tedavinin uzun vadeli etkilerine ilişkin tartışmaları beraberinde getiriyor.
Obezitenin yalnızca kısa süreli müdahalelerle kontrol altına alınabilecek bir sağlık sorunu olmadığına işaret eden uzmanlar, ilaç tedavisinin yaşam alışkanlıklarıyla desteklenmesi gerektiğini belirtiyor. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Okan Bülent Yıldız da obezite tedavisinde uzun vadeli kilo kontrolünün önemine dikkat çekiyor.
KİLO KAYBININ BÜYÜK BÖLÜMÜ GERİ DÖNÜYOR
Zayıflama iğnelerinin etkileri yalnızca tedavi sırasında elde edilen sonuçlarla değerlendirilmiyor. The British Medical Journal'da yayımlanan ve 9 binden fazla hastanın verilerini inceleyen bir meta-analiz, ilaçların bırakılmasının ardından yaşanan kilo artışını ortaya koydu.
Araştırmaya göre yeni nesil obezite ilaçlarını bırakan kişiler, verdikleri kilonun yaklaşık üçte ikisini ilk 12 ay içerisinde yeniden alıyor. Hastaların ortalama 1,7 yıl içinde tedavi öncesindeki ağırlıklarına döndüğü belirtiliyor.
Bu bulgular, ilaçlarla sağlanan kilo kaybının tedavi sonrasında kendiliğinden korunamayabileceğini gösteriyor. Prof. Dr. Yıldız, obezitenin kronik ve tekrarlama eğilimi bulunan bir hastalık olduğunu belirterek ilaçların tek başına kalıcı çözüm olarak değerlendirilmemesi gerektiğini vurguluyor.
ZAYIFLAMA İĞNELERİ VÜCUTTA NASIL ETKİ GÖSTERİYOR?
Obezite tedavisinde kullanılan yeni nesil ilaçlar, vücudun iştah ve tokluk düzenini etkileyen hormonlar üzerinden çalışıyor. Başlangıçta tip 2 diyabet tedavisi amacıyla geliştirilen GLP-1 ve GIP/GLP-1 reseptörlerini hedefleyen ilaçlar, beyindeki iştah merkezine etki ederek açlık hissini azaltıyor. Mide boşalmasını yavaşlatmaları da tokluk süresini uzatıyor.
Klinik araştırmalarda semaglutid kullanan kişilerde ortalama yüzde 15, tirzepatid kullananlarda ise yüzde 21'e ulaşan kilo kayıpları bildirildi. Prof. Dr. Yıldız'ın aktardığı verilere göre bu tedaviler, uygun hasta gruplarında kalp krizi ve inme riskinde de yüzde 20 oranında azalma sağlayabiliyor.
HIZLI KİLO KAYBI KAS KAYBINA YOL AÇABİLİR
Zayıflama iğneleriyle ilgili riskler, tedavi sonrasında yeniden kilo alınmasıyla sınırlı değil. Kısa sürede yüksek miktarda ağırlık kaybedilmesi, kas dokusunun da azalmasına neden olabiliyor.
Prof. Dr. Yıldız'ın dikkat çektiği verilere göre hızlı kilo kaybı sırasında verilen ağırlığın yüzde 20 ila 30'u kas dokusundan oluşabiliyor. Bu nedenle tedavi sürecinde yeterli protein tüketimi ve direnç egzersizleri önem taşıyor.
İlaçların kullanımında bulantı, kusma, ishal ve kabızlık gibi sindirim sistemi şikâyetleri de görülebiliyor. Bu etkiler nedeniyle hastaların yaklaşık yüzde 10'unun tedaviyi bıraktığı aktarılıyor. Safra kesesi taşları, pankreas iltihabı ve mide felci gibi daha seyrek görülen ciddi sorunlar ise tedavinin hekim gözetiminde yürütülmesini gerekli kılıyor.
İnternet üzerinden temin edilen ruhsatsız ve sahte ürünler de sağlık açısından ciddi risk oluşturuyor. Bu nedenle ilaçların doktor önerisi ve takibi dışında kullanılmaması gerekiyor.
TÜRKİYE'DE OBEZİTE TABLOSU DİKKAT ÇEKİYOR
Obezite, bireysel kilo kontrolünün ötesinde sağlık sistemlerini ve ekonomileri etkileyen küresel bir sorun olarak büyüyor.
Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre dünya genelinde 1 milyardan fazla kişi obeziteyle yaşıyor. Yetişkinlerde obezite sıklığı 1990'dan bu yana iki katından fazla artarken çocuk ve ergenlerde dört katına çıktı.
Türkiye'de fiziksel ölçümlere dayalı araştırmalar da obezitenin yaygınlığını ortaya koyuyor. Verilere göre her üç yetişkinden biri obeziteyle yaşarken bir diğeri fazla kilolu kategorisinde bulunuyor.
Obezite ve ilişkili kronik hastalıkların küresel ekonomiye yıllık maliyetinin 2 trilyon dolara ulaştığı belirtiliyor. Yeni nesil obezite ilaçlarına yönelik yıllık harcamaların 66 milyar doları aştığı, bu tutarın 2030 yılına kadar 200 milyar dolara çıkabileceği öngörülüyor.

ZAYIFLAMA İĞNELERİNİN YERİNİ HAPLAR MI ALACAK?
Obezite tedavisinde yeni yöntemler üzerindeki çalışmalar da sürüyor. Enjeksiyonlara alternatif olabilecek ağızdan alınan GLP-1 ilaçları üzerinde araştırmalar yürütülüyor. Klinik çalışmalardan elde edilen ilk sonuçlar, bazı hapların enjeksiyon tedavileriyle karşılaştırılabilir düzeyde kilo kaybı sağlayabileceğine işaret ediyor.
GLP-1, GIP ve glukagon reseptörlerini aynı anda hedefleyen üçlü etkili ilaçlarda ise yüzde 24'ü aşan kilo kaybı oranları bildiriliyor. Yeni tedavilerle hastaların metabolik ve genetik özelliklerine göre daha kişiselleştirilmiş seçeneklerin geliştirilmesi hedefleniyor.
KALICI KİLO VERMEK İÇİN SADECE İLAÇ YETERLİ Mİ?
Yeni nesil ilaçlar obezite tedavisinde önemli bir seçenek sunsa da uzun vadeli başarı yalnızca kullanılan ilaçla veya kaybedilen kiloyla ölçülmüyor. Kilo kontrolünün sürdürülebilmesi için beslenme düzeni, fiziksel aktivite ve davranış alışkanlıklarının birlikte ele alınması gerekiyor.
Prof. Dr. Okan Bülent Yıldız, obezite tedavisinin endokrinoloji uzmanı öncülüğünde; beslenme, psikolojik destek ve egzersiz danışmanlığını kapsayan multidisipliner bir yaklaşımla yürütülmesi gerektiğini belirtiyor. İlaçların estetik kaygılarla değil, tıbbi gereklilik doğrultusunda kullanılması gerektiğine işaret eden Yıldız, sağlıklı beslenme ve düzenli hareketin kalıcı bir yaşam biçimine dönüşmesinin önemini vurguluyor.




