İstanbul'un işgal yılları, 30 Ekim 1918'de imzalanan Mondros Ateşkes Antlaşması'nın ardından başladı. İtilaf Devletleri donanmalarının Haydarpaşa önlerine demirlemesiyle 13 Kasım 1918'de fiilen başlayan işgal, 16 Mart 1920'de resmiyet kazandı.
6 EKİM'DE NE OLDU?
İstanbul, toplam 4 yıl 10 ay 23 gün boyunca işgal altında kaldı. Milli Mücadele'nin askeri zaferlerle ilerlemesi ve Mudanya Mütarekesi'nin ardından işgalin sona ermesi için süreç başladı. Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün İstanbul'a gelen işgal donanmasını gördüğünde söylediği "Geldikleri gibi giderler" sözü de bu dönemin hafızalara kazınan ifadelerinden biri oldu.
TÜRK ORDUSU İSTANBUL'A DOĞRU İLERLEDİ
Türk ordusunun İzmir'e girmesinin ardından Fahrettin Paşa komutasındaki 5. Süvari Kolordusu, İtilaf Devletleri'nin kontrolündeki tarafsız bölgeye doğru ilerlemeye başladı. Türk birliklerinin Çanakkale Boğazı'na yönelmesi, bölgede yeni bir savaş ihtimalini gündeme getirdi. Fransa ve İtalya birliklerini geri çekerken, İngiltere Başbakanı Lloyd George'un savaş emrine rağmen General Harington, Türk askerlerine ateş açılmaması yönünde talimat verdi. Bu süreç İngiliz siyasetinde de krize yol açtı. Aralarında Winston Churchill'in de bulunduğu bazı İngiliz bakanlar, Türkiye ile yeni bir savaş ihtimaline karşı çıktı ve istifa etti. Milli Mücadele'nin zaferle sonuçlanmasının ardından İstanbul'un yeniden Türk yönetimine geçişinin yolu açıldı.
REFET PAŞA İSTANBUL'A GÖNDERİLDİ
Mudanya Mütarekesi kapsamında Doğu Trakya'nın teslim alınması sürecinde Mustafa Kemal Paşa'nın isteğiyle Refet Paşa görevlendirildi. Refet Paşa, 19 Ekim 1922'de TBMM Muhafız Grubu'ndan 100 kişilik bir kuvvetle Gülnihal vapuruyla İstanbul'a geldi. Ardından İstanbul Komutanı Selahattin Adil Paşa, 81. Alay ile şehre intikal etti. Ancak mütareke şartları gereği İtilaf kuvvetlerinin İstanbul'dan tamamen çekilmesi için Lozan Barış Antlaşması'nın imzalanması beklendi.
LOZAN'IN ARDINDAN İŞGAL KUVVETLERİ ÇEKİLDİ
24 Temmuz 1923'te Lozan Barış Antlaşması'nın imzalanmasının ardından İstanbul'daki İtilaf kuvvetlerinin tahliye süreci başladı. İtilaf kuvvetleri 23 Ağustos 1923 itibarıyla İstanbul'dan çekilmeye başladı. Son İtilaf birliği ise 4 Ekim 1923'te Dolmabahçe Sarayı önünde düzenlenen törenin ardından şehri terk etti. Törende işgal kuvvetleri Türk bayrağını selamlayarak İstanbul'dan ayrıldı.
4 YIL 10 AY 23 GÜNLÜK İŞGAL SONA ERDİ
İstanbul'un işgal altındaki günleri 6 Ekim 1923'te sona erdi. Şükrü Naili Paşa komutasındaki 3. Kolordu'nun İstanbul'a girmesiyle şehir yeniden Türk ordusunun kontrolüne geçti. Böylece 13 Kasım 1918'de başlayan ve 4 yıl 10 ay 23 gün süren işgal dönemi resmen sona erdi. 6 Ekim, İstanbul'un Kurtuluş Günü olarak tarihe geçti. Bu tarih, Milli Mücadele'nin askeri zaferinin ardından İstanbul'un yeniden Türk hakimiyetine geçişinin sembolü oldu. İstanbul'un kurtuluşu, işgal kuvvetlerinin şehirden ayrılması ve Türk ordusunun İstanbul'a girişiyle Milli Mücadele'nin en önemli dönüm noktalarından birinin tamamlanmasını ifade etti.
