Suriye’de akaryakıt fiyatlarına yapılan yüksek oranlı zam sonrası ülkenin kuzey ve doğusundaki kentlerde protestolar başladı. Rakka, Deyrizor, Haseke ve Halep kırsalına yayılan gösterilerde yollar kapatıldı, bazı bölgelerde grev ilan edildi.
YOLLAR KAPATILDI, GREV BAŞLADI
Suriye İnsan Hakları Gözlemevi’nin aktardığına göre Deyrizor kent merkezi ve kırsal bölgelerde akaryakıt zammına karşı gösteriler düzenlendi. Muhaymidah, el-Kasra ve doğu kırsalındaki bazı köylerde protestocular, ekonomik krizin yönetilemediğini savunarak zam kararının geri alınmasını istedi. Rakka’da ise hizmet sektöründe çalışan sürücülerin başlattığı grev, Tabka kentindeki ulaşımı büyük ölçüde durma noktasına getirdi. Göstericiler hükümete tepki gösterirken Enerji Bakanı’nın istifasını da talep etti. Rakka kırsalındaki el-Karama kasabası ve Hawija Shanan köyünde ise protestocular ile Kamu Güvenliği ve Özel Kuvvetler mensupları arasında gerginlik yaşandı. Rakka ile Deyrizor arasındaki ana yol, lastiklerin yakılması ve petrol tankerlerinin geçişinin engellenmesiyle kapatıldı. Gözlemevi, taraflar arasında yumruklaşma yaşandığını, bazı sivillerin ise sopa ve kazma kullandığını bildirdi. Olaylarda can kaybı veya yaralanma olduğuna ilişkin teyit edilmiş bir bilgi bulunmadığı aktarıldı.
HASEKE’DE LASTİKLER ATEŞE VERİLDİ
Haseke’de protestocular, el-Salihiyye Mahallesi’ni şehir merkezine bağlayan bazı ana güzergahları yanan lastiklerle trafiğe kapattı. Kentin güney kırsalındaki “47” bölgesinde de çok sayıda kişinin katıldığı gösteriler düzenlendi. Sürücüler ve bölge sakinleri, akaryakıt zamlarının derhal geri alınmasını istedi. Tel Brak kavşağında yeni bir protesto düzenlenmesi için sosyal medya ve yerel hoparlörler üzerinden çağrılar yapıldığı da bildirildi.
Halep’in kuzeyindeki Azaz’da onlarca motosiklet ve otomobilin katıldığı protestolar düzenlendi. Göstericiler, akaryakıt dağıtımı ve petrol ürünlerinin fiyatlandırılmasına tepki gösterdi. Taşınan pankartlarda daha adil fiyatlandırma talep edilirken kötüleşen ekonomik koşullara çözüm bulunması istendi. Akaryakıt zammının etkisi ulaşım maliyetleriyle sınırlı kalmadı. Ulaşım ücretlerindeki artışın yanı sıra gıda ve temel mal ve hizmet fiyatlarında da yeni yükselişler yaşandığı bildirildi. Rakka kırsalındaki el-Hirdan köyünde ise dikkat çeken bir olay yaşandı. Gözlemevi, bir kişinin kötüleşen yaşam koşullarını protesto etmek amacıyla kalabalığın önünde kendisini yakmaya çalıştığını, çevredekilerin müdahalesiyle kurtarıldığını aktardı.
ŞAM YÖNETİMİNDEN ZAM SAVUNMASI
Şam yönetimi ise tepkilere rağmen fiyat düzenlemesinin ekonomik zorunluluklardan kaynaklandığını savundu. Suriye Enerji Bakanlığı’nın SANA aracılığıyla yaptığı açıklamada, akaryakıt fiyatlarındaki artışın “geçici bir tedbir” olduğu belirtildi. Bakanlık, küresel piyasalarda rafine petrol ürünlerinin tedarik maliyetlerinin olağanüstü yükselmesini ve Banyas Rafinerisi’nin yaklaşık iki ay sürecek kapsamlı bakıma alınmasını zam kararının temel nedenleri arasında gösterdi. Açıklamada, artışın yalnızca ham petrol fiyatındaki yükselişle açıklanamayacağı belirtilerek rafinaj kapasitesindeki aksaklıklar, arzın azalması, nakliye, navlun, sevkiyat ve sigorta maliyetlerindeki yükselişin rafine ürünlerin Suriye’ye ulaştırılma maliyetini artırdığı ifade edildi.
SURİYE PETROLÜNÜN BÜYÜK KISMI İTHAL
Enerji Bakanlığı, Suriye’nin petrol ve petrol türevlerine yönelik günlük ihtiyacının yaklaşık 300 bin varil olduğunu, yerli ham petrol üretiminin ise yaklaşık 100 bin varille sınırlı kaldığını açıkladı. Bakanlığın verilerine göre günlük motorin ihtiyacı yaklaşık 7,72 milyon litre. Bunun 3,09 milyon litresi yerli üretimden karşılanırken 4,63 milyon litresi ithal ediliyor. Böylece motorin arzının yaklaşık yüzde 60'ı dış kaynaklara dayanıyor. Benzinde ise günlük yaklaşık 2,32 milyon litrelik arzın 1,54 milyon litresi yerli üretimden, yaklaşık 775 bin litresi ithalattan sağlanıyor. Bakanlık ayrıca Suriye’de çıkarılan ham petrolün tamamının benzin ve motorine dönüştürülemediğini bildirdi. Ham petrolün bir bölümünün ağır olması ve mevcut rafinerilerin teknik özellikleriyle tam uyumlu bulunmaması nedeniyle bazı ham petrol miktarlarının ihraç edildiği, ihtiyaç duyulan rafine ürünlerin ise ithal edildiği belirtildi.
Enerji Bakanlığı, Banyas Rafinerisi’nin bakım nedeniyle devre dışı kalmasının ithalat ihtiyacını geçici olarak artırdığını savundu. Bakanlık, fiyat düzenlemesinin temel amacının piyasada akaryakıt sıkıntısı yaşanmasını önlemek ve ürün arzını kesintisiz sürdürmek olduğunu bildirdi. Açıklamada, “fiyatların küresel petrol piyasalarındaki gelişmeler ve iç piyasadaki arz koşulları doğrultusunda yeniden değerlendirileceği” ifade edildi.
ZAM KARARI PROTESTOLARI TETİKLEDİ
Hükümetin zammı ekonomik gerekçelerle ve geçici bir tedbir olarak açıklamasına rağmen Suriye’nin farklı bölgelerinde protestolar devam etti. Rakka’dan Deyrizor’a, Haseke’den Halep kırsalına uzanan gösterilerde yollar kapatıldı, grevler başladı ve akaryakıt zamlarının geri çekilmesi talep edildi. Protestocular ayrıca Enerji Bakanı’nın istifasını istedi.
