Akciğer kanserinin erken dönemde belirlenmesi için yürütülen çalışmalar, hastalığın gelişim sürecine ilişkin yeni ipuçları sunuyor. İngiltere'de görev yapan araştırmacıların gerçekleştirdiği bir çalışma, kan dolaşımındaki bazı proteinlerin kanser teşhisinden yıllar önce değişim gösterebildiğini ortaya çıkardı.
University College London (UCL) ve Francis Crick Enstitüsü bünyesindeki bilim insanlarının katıldığı araştırmada, 48 binden fazla kişinin sağlık verileri ve kan örnekleri değerlendirildi. İncelemeler sonucunda akciğer kanseri riskiyle ilişkili 14 protein belirlendi. Bu bulgular, hastalığın henüz teşhis aşamasına gelmediği dönemde risk değerlendirmesi yapılabilmesine yönelik yeni bir araştırma alanı oluşturdu.
48 BİN KİŞİNİN KAN ÖRNEĞİNDEN 14 PROTEİN BELİRLENDİ
Bilim insanları, araştırma kapsamında UK Biobank veri tabanındaki katılımcıların kan örneklerini ayrıntılı biçimde analiz etti. Makine öğrenmesi tekniklerinin de kullanıldığı incelemede, hastalığın ilerleyen yıllarda ortaya çıkmasıyla bağlantılı biyolojik değişimler araştırıldı.
Elde edilen sonuçlarda 14 proteinin birlikte oluşturduğu biyolojik örüntünün akciğer kanseri riskiyle ilişkili olduğu görüldü. Özellikle ilerleyen süreçte hastalık tanısı alan bazı kişilerde bu proteinlere ilişkin farklılıkların teşhisten beş yıldan daha uzun süre önce ortaya çıkabildiği belirlendi.
Araştırmacılar, bulguların güvenilirliğini değerlendirmek amacıyla farklı veri gruplarından elde edilen sonuçları da karşılaştırdı. Böylece protein değişimlerinin akciğer kanseri riskini önceden belirlemedeki potansiyeli üzerinde duruldu.
SİGARA DUMANI VE HAVA KİRLİLİĞİYLE BAĞLANTI ARAŞTIRILDI
Çalışmada dikkat çeken konulardan biri de kanser gelişiminden önce akciğerlerde meydana gelebilen iltihabi süreçler oldu. Araştırmacılar, belirlenen proteinlerin bu biyolojik değişimlerle bağlantılı olabileceğini değerlendiriyor.
Özellikle sigara dumanı ve hava kirliliği gibi çevresel faktörlerin akciğer dokusunda iltihaplanmaya neden olabileceği, bu durumun da hücresel değişimlerle ilişkili olabileceği üzerinde duruluyor.
Araştırmada IL-1β adı verilen iltihaplanmayla ilişkili molekülün etkileri de incelendi. Bu mekanizmanın kontrol altına alınmasının gelecekte belirli risk gruplarında kanserin önlenmesine yönelik yeni tedavi araştırmalarına katkı sağlayabileceği değerlendiriliyor.
AKCİĞER KANSERİ İÇİN KAN TESTİ KULLANILACAK MI?
Araştırmanın ortaya koyduğu sonuçlar erken teşhis çalışmaları açısından önemli görülse de belirlenen 14 proteinin henüz standart bir kanser tarama testi olarak kullanılmadığına dikkat çekiliyor.
Yöntemin sağlık kuruluşlarında uygulanabilmesi için daha fazla klinik araştırmaya ve bağımsız doğrulamaya ihtiyaç duyuluyor. Ayrıca kandaki protein seviyelerinde görülen değişiklikler, tek başına kanser tanısı koymak için yeterli kabul edilmiyor.
Bilim insanlarının hedefi, hastalık gelişmeden önce risk taşıyan kişilerin belirlenmesini kolaylaştıracak yöntemler geliştirmek. Bu yaklaşımın ilerleyen dönemde mevcut tarama ve takip uygulamalarını desteklemesi bekleniyor.
Araştırma, akciğer kanserinin yalnızca belirtiler ortaya çıktıktan sonra değil, hastalık gelişiminden önceki biyolojik süreçler üzerinden de incelenebileceğini gösteren önemli çalışmalar arasında yer alıyor.
