UNESCO Dünya Kültür Mirası Listesi’nde yer alan Ani Ören Yeri’ndeki Selçuklu Mezarlığı kazılarında dikkat çekici bir tarihi eser gün yüzüne çıkarıldı. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, 2021 yılından bu yana devam eden çalışmalarda üzerinde “Hz. Muhammed” isminin kûfi hatla işlendiği bezemeli bir taş bulunduğunu açıkladı.
Eserin, Selçuklu dönemine ait bir kümbetin mimari parçalarından biri olduğu değerlendiriliyor. Taşın üzerindeki yazı ve süsleme düzeninin, dönemin Türk-İslam sanatını ve inanç dünyasını yansıtan önemli buluntulardan biri olduğu belirtildi.
SELÇUKLU TAŞINDA DİKKAT ÇEKEN YAZI
Kazılar sırasında bulunan taşın 51 x 21 santimetre ölçülerinde olduğu bildirildi. Kabartma tekniğiyle hazırlanan eserin merkezinde sekiz köşeli yıldız biçiminde bir motif bulunuyor.
Bu motifin çevresindeki yazı kuşağında kûfi hatla “Hz. Muhammed” ismi altı kez tekrar ediliyor. Ancak eserin yalnızca bir bölümünün günümüze ulaşması nedeniyle bugün bu tekrarların üçü görülebiliyor.
Taşın üzerindeki yazı ve geometrik süslemeler, eserin dönemin mimari ve sanatsal anlayışına ilişkin önemli bilgiler taşıdığını ortaya koyuyor.
BİR SELÇUKLU KÜMBETİNE AİT OLDUĞU DEĞERLENDİRİLİYOR
Arkeolojik incelemelerde, bezemeli taşın Selçuklu Mezarlığı’ndaki kümbetlerden birine ait mimari parça olduğu değerlendirildi.
Eserin bulunduğu alanın, Ani’nin Türk-İslam dönemine ilişkin tarihsel önemini ortaya koyan önemli merkezlerden biri olduğu belirtiliyor. Taşın üzerindeki süsleme ve yazı kompozisyonunun da dönemin mezarlık ve mimari kültürüne dair somut bir belge niteliği taşıdığı ifade ediliyor.
ANİ’NİN TÜRK-İSLAM TARİHİNDEKİ YERİ
Ani, Sultan Alparslan’ın 1064 yılındaki fethiyle Anadolu’daki Türk-İslam tarihinin önemli merkezlerinden biri haline geldi.
Selçuklu Mezarlığı’nda 2021’den bu yana sürdürülen kazılardan elde edilen bulgular, bölgenin erken dönem Türk-İslam tarihi açısından önemini ortaya koyuyor. Ani’nin, Anadolu’daki ilk Türk-İslam mezarlığı ve ilk Türk şehitliği olduğu yönündeki değerlendirmeler de bölgenin tarihsel konumunu güçlendiriyor.
Ören yerinde ayrıca ilk fetih camisi, ilk cami ve ilk mescit gibi Anadolu Türk-İslam medeniyeti açısından önem taşıyan yapılar bulunuyor.
BENZER SÜSLEMELER FARKLI ESERLERDE DE GÖRÜLÜYOR
Ani’de ortaya çıkarılan taşın süsleme anlayışının, Anadolu’daki bazı tarihi yapılarda görülen örneklerle benzerlik taşıdığı belirtildi.
Benzer süsleme düzenlerine 1191 tarihli Mama Hatun Kümbeti, 1224 tarihli Malatya Ulu Camii, Beyşehir Eşrefoğlu Camii ve Konya Tahir ile Zühre Mescidi gibi yapılarda da rastlandığı aktarıldı.
Bakan Mehmet Nuri Ersoy, eserin Mevlid Kandili dolayısıyla kamuoyuyla paylaşılmasının ardından yaptığı açıklamada, buluntunun Selçuklu döneminde Peygamber Efendimiz Hazreti Muhammed’e duyulan muhabbetin taş üzerindeki izlerinden biri olduğunu ifade etti.
