Ankara'nın Kızılay bölgesinde bulunan Karanfil Sokak, bugün ticari hareketliliği, kitapçıları ve yaya yoğunluğuyla tanınıyor. Sokağın isminin geçmişi ise Cumhuriyet'in ilk yıllarına kadar uzanıyor.
29 Temmuz 1935 tarihli Akşam gazetesinde yayımlanan bir emlak ilanında, Yenişehir'deki Karanfil Sokak'ta bulunan bir arsanın satışa çıkarıldığı görülüyor. Bu kayıt, sokağın adının en geç 1935 yılında kullanıldığını ortaya koyuyor.
11 Ekim 1936 tarihli Ulus gazetesinde yer alan kiralık daire ilanı da Karanfil Sokak'ın o dönemdeki varlığını doğruluyor. İlanda, sokağın 22 numaralı apartmanındaki dairelerin kiraya verildiği bilgisi bulunuyor.
KARANFİL İSMİ NEDEN SEÇİLDİ?
Sokağın isminin nereden geldiği konusunda kesin bir belge bulunmuyor. Karanfil çiçeğinden esinlenilmiş olması ihtimaller arasında yer alıyor. Ancak bu açıklamayı doğrulayan bir belediye kararı veya dönem belgesi henüz tespit edilmiş değil.
Bir diğer ihtimal ise Ankara karanfili olarak bilinen bitkiyle bağlantı kurulması. Bilimsel adı Dianthus ancyrensis olan Ankara karanfilinin sokakla ilişkisini ortaya koyan tarihsel bir kayıt ise bulunmuyor.
Üstelik Karanfil Sokak adı 1935 tarihli gazete ilanında yer alırken bitkinin bilimsel tanımlaması 1936 yılında yayımlandı. Bu kronoloji, sokağın adının bilimsel tanımlamadan sonra verildiği iddiasını desteklemiyor.
YENİŞEHİR'İN PLANLI GELİŞİMİNİN PARÇASI OLDU
Ankara'nın başkent ilan edilmesinin ardından Ulus'un güneyinde Yenişehir adı verilen yeni bir yerleşim alanı gelişti. Hermann Jansen'in hazırladığı şehir planları, Cumhuriyet döneminde başkentin büyümesinde etkili oldu.
Karanfil Sokak da bu yeni yerleşim dokusunun içinde şekillendi. Yakınındaki Konur Sokak ve çevredeki yollarla birlikte zamanla Kızılay'ın önemli noktalarından biri hâline geldi.
EDEBİYAT DÜNYASININ DA İZLERİNİ TAŞIYOR
Karanfil Sokak, Ankara'nın edebiyat ve kültür tarihi açısından da dikkat çekici bir yere sahip. Yazar Sabahattin Ali'nin eşi Aliye ve kızı Filiz ile birlikte Adalar Apartmanı'nda yaşadığı biliniyor.
Şair Ahmed Arif'in “Karanfil Sokağı” şiiri de sokağın adını edebiyat hafızasına taşıyan eserler arasında yer alıyor. Bölge, yıllar içinde kitapçılar, yayıncılar, öğrenciler ve kültürel etkinliklerle özdeşleşti.
İSMİN KÖKENİ HÂLÂ ARAŞTIRILIYOR
Karanfil Sokak'ın adının neden seçildiğini kesin biçimde açıklayabilmek için erken Cumhuriyet dönemine ait belediye meclisi kararlarının, eski Yenişehir haritalarının ve sokak isimlendirme kayıtlarının incelenmesi gerekiyor.
1935 ve 1936 tarihli gazete ilanları, ismin o yıllarda kullanıldığını kanıtlıyor. Ancak adın ilk kez hangi tarihte, hangi makam tarafından ve hangi gerekçeyle verildiği henüz açıklığa kavuşmuş değil.
