Asansöre binen birçok kişi kat numaralarına basarak yolculuğunu tamamlarken kontrol panelindeki diğer düğmelerin ne işe yaradığını merak etmiyor. Ancak asansör düğmeleri arasında bulunan kapı açma, kapı kapatma, alarm ve erişilebilirlik işaretleri farklı işlevler taşıyor. Bazı modellerde bulunan özel semboller ise özellikle engelli bireylerin ve yaşlıların asansörü daha rahat kullanmasına yardımcı oluyor.
Günlük hayatta hemen her apartmanda, alışveriş merkezinde, hastanede ve iş yerinde kullanılan asansörlerin kontrol panelleri birbirinden farklı tasarlanabiliyor. Düğmelerin şekli, üzerindeki kabartmalar ve konumları yalnızca görsel bir tercih değil. Güvenlik, erişilebilirlik ve kullanım kolaylığı da tasarımda belirleyici rol oynuyor.
ASANSÖR DÜĞMELERİNDEKİ İŞARETLER NE ANLAMA GELİYOR?
Asansör panellerinde en sık karşılaşılan işaretlerden biri karşılıklı dışa bakan oklardan oluşan kapı açma sembolü. Yolcu bu düğmeye bastığında asansör kapısının açık kalma süresini uzatabilir. Özellikle çocuklu aileler, yaşlılar ve tekerlekli sandalye kullanan kişiler için bu işlev önem taşıyor.
Karşılıklı içe bakan oklarla gösterilen kapı kapatma düğmesi ise kapıların kapanmasını kontrol etmek amacıyla kullanılıyor. Ancak bu düğmenin işlevi asansörün modeline ve kontrol sistemine göre değişebiliyor. Bazı sistemlerde düğme hemen çalışırken bazılarında kapıların güvenli kapanma süreci belirli kurallara bağlı oluyor.
Alarm işareti bulunan düğme, asansörde mahsur kalma veya acil yardım ihtiyacı yaşanması durumunda kullanılıyor. Düğmeye basılması, sistemin özelliğine göre bina görevlisine, güvenlik merkezine veya acil iletişim hattına ulaşılmasını sağlayabiliyor.
Telefon simgesi bulunan panellerde de acil iletişim özelliği yer alabiliyor. Yolcuların asansörde kaldıklarında yardım istemesine imkan veren bu sistemler, özellikle tek başına seyahat eden kişiler açısından önem taşıyor.
ASANSÖRDEKİ KABARTMALI DÜĞMELER NEDEN BULUNUYOR?
Bazı asansörlerde kat numaralarının üzerinde veya yanında küçük kabartmalar bulunuyor. Bu işaretler görme engelli bireylerin katları dokunarak ayırt edebilmesi için tasarlanıyor.
Braille alfabesiyle hazırlanan kabartmalar, görme engelli kişilerin asansör panelini daha bağımsız kullanmasına yardımcı oluyor. Kat numaralarının dokunularak anlaşılabilmesi, günlük yaşamda erişilebilirliği artıran uygulamalar arasında yer alıyor.
ABD Erişilebilirlik Kurulu tarafından yayımlanan ADA standartlarında asansör kontrol düğmelerinin kabartmalı karakterlerle tanımlanması ve ilgili sembollerin kullanılması gibi şartlar bulunuyor. Avrupa ve Türkiye'deki erişilebilirlik düzenlemelerinde de asansörlerin engelli bireylerin kullanımına uygun olması hedefleniyor.
Kontrol panelinde yer alan dokunsal işaretler yalnızca görme engelli kişiler için değil, düşük ışık koşullarında düğmeleri ayırt etmekte zorlanan yolcular için de kolaylık sağlayabiliyor.
BAZI ASANSÖRLERDE NEDEN ÖZEL DÜĞMELER BULUNUYOR?
Hastane, otel ve büyük alışveriş merkezlerinde kullanılan asansörlerde standart kat düğmelerinin dışında farklı kontrol seçenekleri bulunabiliyor.
Özellikle erişilebilirlik amacıyla tasarlanan bazı sistemler, yolcunun asansöre binmesi ve inmesi için daha fazla süre tanıyabiliyor. Kapının daha uzun süre açık kalması, tekerlekli sandalye kullanan veya hareket etmekte zorlanan kişilerin yolculuğunu kolaylaştırıyor.
Bazı binalarda ise yetkili personelin kullandığı özel kontrol sistemleri bulunuyor. Yangın durumlarında asansörlerin çalışma düzeni değişebiliyor ve normal yolcu kullanımından farklı bir işletim sistemi devreye girebiliyor.
Her asansörde aynı özel düğmelerin bulunması gerekmiyor. Kullanılan teknoloji, binanın özellikleri ve asansörün güvenlik sistemi panelin tasarımını belirliyor.
KAPI KAPATMA DÜĞMESİ HER ASANSÖRDE AYNI ŞEKİLDE ÇALIŞMIYOR
Yolcuların en çok merak ettiği konulardan biri de kapı kapatma düğmesinin gerçekten asansörü daha hızlı hareket ettirip ettirmediği.
Bazı asansörlerde bu düğme kapıların açık kalma süresini kısaltabiliyor. Ancak modern sistemlerde kapıların kapanması, güvenlik sensörleri ve kontrol mekanizması tarafından yönetiliyor. Kapı aralığında kişi veya nesne bulunduğunda sistemin kapanmayı engellemesi gerekiyor.
Dolayısıyla kapı kapatma düğmesine basılması, güvenlik sensörlerinin devre dışı kaldığı anlamına gelmiyor. Asansörün hareket etmesi için kapıların güvenli şekilde kapanması şart.
Asansör kontrol panellerindeki farklı işaretlerin temel amacı yolcuların kullanımını kolaylaştırmak, acil durumlarda iletişimi sağlamak ve herkes için daha erişilebilir bir ulaşım ortamı oluşturmak.
