Türkiye'de milyonlarca çalışanı ve işvereni doğrudan ilgilendiren asgari ücret sisteminde tarihi bir dönüşümün hazırlığı yapılıyor. Ekonomi yönetimi ve ilgili kurumlar, mevcut tek tip asgari ücret uygulamasına alternatif olabilecek yeni bir model geliştirmek için kolları sıvadı. Kulislere yansıyan bilgilere göre; farklı sektörlerin iş gücü maliyetleri ile şehirler arasındaki yaşam gideri makasları dikkate alınarak "sektörel ve bölgesel asgari ücret" formülü detaylı şekilde değerlendiriliyor.
Masadaki çalışmanın temel hedefleri; çalışanların alım gücünün korunması, istihdamın artırılması ve küresel pazarda işletmelerin rekabet gücünün desteklenmesi olarak sıralanıyor. Özellikle İstanbul gibi yaşam maliyetinin çok yüksek olduğu megakentler ile Anadolu'nun kırsal bölgeleri arasındaki farkları kapatacak senaryolar üzerinde duruluyor.
SOSYAL TARAFLARIN GÖRÜŞÜ ALINACAK: "DENGELİ MODEL" HEDEFİ
Hükümet kaynaklarından edinilen bilgilere göre, olası bir düzenleme resmiyet kazanmadan önce işçi ve işveren temsilcilerinin (TÜRK-İŞ, TİSK vb.) masaya davet edilerek görüşleri alınacak. Çalışanların herhangi bir hak kaybına uğramaması, aynı zamanda işverenlerin de üretim faaliyetlerini sürdürülebilir bir zeminde devam ettirebilmesi için hassas bir denge kurulması amaçlanıyor.
Yetkililer, şu aşamada kesinleşmiş bir karar olmadığını, amacın üretim, istihdam ve çalışan refahı arasında kalıcı bir sinerji oluşturmak olduğunu vurguluyor. Analizlerin tamamlanmasının ardından Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile ekonomi yönetiminin ortak değerlendirmesiyle nihai karar verilecek.
DÜNYA BU SİSTEMİ NASIL UYGULUYOR?
Türkiye'deki hazırlık sürecinde sadece yerel dinamikler değil, dünyada bölgesel ve sektörel asgari ücret uygulayan ülkelerin sistemleri de büyüteç altına alındı. İşte o modellerden öne çıkanlar:
Bölgesel Modeli Seçenler:
Kanada: Asgari ücret tamamen eyalet yönetimi (Ontario, British Columbia, Alberta vb.) bazında değişiyor.
Japonya: Ülkedeki 47 idari birimin ekonomik gücüne göre ücret belirleniyor. Tokyo en yüksek, kırsal kesimler ise daha düşük ücrete sahip.
Çin & Hindistan: Eyaletler ve büyükşehirler kendi ekonomik şartlarına göre bağımsız ücret politikası uyguluyor.
Meksika: Ülke farklı ücret bölgelerine ayrılmış durumda; özellikle ABD sınırındaki bölgelerde hayat pahalılığı nedeniyle asgari ücret daha yüksek.
Sektörel ve Karma Modeli Seçenler:
Almanya & Belçika: Ulusal bir taban ücret bulunsa da toplu iş sözleşmeleriyle (TİS) güçlü sektörlerde çok daha yüksek ücretler uygulanıyor.
İtalya & Avusturya: Ulusal düzeyde yasal bir asgari ücret bulunmuyor. Ücret standartları tamamen sektör bazlı toplu iş sözleşmeleriyle şekilleniyor.
ABD: Hem federal (ulusal) asgari ücret geçerliliğini koruyor hem de eyaletler/şehirler kendi sınırları içinde bu tutarın üzerine çıkabiliyor. Bazı stratejik sektörlerde de taban ücretler farklılık gösteriyor.
