Yunan basınına göre Atina yönetimi, Ankara ile tansiyonun yükselmesi ihtimaline karşı diplomatik ve askeri senaryolar üzerinde çalışırken, Girit’in güneyinde karasularının 12 deniz miline çıkarılması seçeneği de değerlendiriliyor. İki ülke arasında gerilimin artabileceği başlıklar arasında deniz parkları, Meis çevresindeki araştırma faaliyetleri, Türk İHA’ları ve Yunanistan’ın İsrail ile geliştirdiği savunma iş birliği bulunuyor.
Yunanistan’ın önde gelen gazetelerinden Kathimerini’nin hükümet kaynaklarına dayandırdığı haberine göre Atina, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın mevcut aşamada doğrudan bir krizden ziyade kontrollü bir gerilim politikası izlediği değerlendirmesinde bulunuyor. Yunan hükümeti bu nedenle önümüzdeki dönemde Ankara’dan gelebilecek hamlelere karşı hem diplomatik alanda hem de sahada uygulanabilecek seçenekleri hazırlıyor.
ATİNA’DAN DİPLOMATİK NOTADA “12 MİL” MESAJI
Kathimerini’ye göre Yunanistan, Türkiye’nin ilan ettiği milli deniz parklarına ilişkin Ankara’ya gönderdiği diplomatik notada dikkat çekici bir ifadeye yer verdi. Atina, söz konusu notada ilk kez Yunan adalarının karasularını 12 deniz miline kadar genişletme hakkının saklı olduğunu açık şekilde kayda geçirdi.
Yunan tarafı bu ifadeyi Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi’ne dayandırırken, Ankara’nın Ege’de karasularının 12 mile çıkarılmasına yönelik tutumu uzun yıllardır iki ülke arasındaki en hassas başlıklardan birini oluşturuyor. Atina’nın söz konusu ifadeyi diplomatik bir belgeye dahil etmesinin bir diğer nedeninin ise anlaşmazlıkların gelecekte Uluslararası Adalet Divanı’na taşınması ihtimaline karşı Yunan tezlerini resmî kayda geçirmek olduğu belirtiliyor.
EGE’DE ÜÇ KRİTİK BAŞLIK İÇİN HAZIRLIK
Atina’nın değerlendirmelerine göre önümüzdeki haftalarda Türkiye-Yunanistan hattındaki tansiyonu yükseltebilecek üç önemli gelişme bulunuyor. Bunların ilki Yunanistan’ın Deniz Mekansal Planlaması kapsamında deniz alanlarının kullanımını düzenleyecek cumhurbaşkanlığı kararnameleri olarak gösteriliyor.
İkinci başlığı Ankara’nın açıkladığı “Mavi Vatan” düzenlemeleri oluşturuyor. Yunan tarafı, Türkiye’nin planlarının Türk karasularının ötesindeki bazı bölgelerde seyrüsefer, araştırma ve balıkçılık faaliyetlerini etkileyebileceğini öne sürüyor. Üçüncü kritik dosya ise Yunanistan ile Güney Kıbrıs Rum Yönetimi arasında planlanan Great Sea Interconnector elektrik bağlantısı. Projede Fransız Meridiam şirketinin çoğunluk hissesi almasının ardından çalışmaların yeniden hız kazanması bekleniyor.
MEİS’İN GÜNEYİNDE “ORUÇ REİS” SENARYOSU
Kathimerini’nin haberine göre Atina’nın üzerinde çalıştığı senaryolar arasında 2020’de Türkiye ile Yunanistan’ı karşı karşıya getiren Oruç Reis geriliminin benzerinin yeniden yaşanması da bulunuyor. Yunan tarafı özellikle Meis’in güneyinde gerçekleştirilebilecek Türk araştırma faaliyetlerinin yeni bir krize dönüşme ihtimalini değerlendiriyor.
Atina’nın senaryoları yalnızca araştırma gemileriyle sınırlı değil. Türk balıkçı teknelerinin Yunanistan’ın kendi MEB’i olarak kabul ettiği bölgelerde ve koruma alanlarında faaliyet göstermesi ihtimali de yakından takip ediliyor. Yunan hükümetinin, deniz sahasındaki bu tür gelişmelerin kontrolsüz bir gerilime dönüşmemesi için farklı müdahale seçenekleri üzerinde durduğu belirtiliyor.
TÜRK İHA’LARI İÇİN “DÜŞÜRME” SENARYOSU TARTIŞILIYOR
Yunanistan’ın değerlendirdiği daha sert senaryolardan biri ise Türk insansız hava araçlarının Ege’deki faaliyetleriyle ilgili. Kathimerini, Türk İHA’larının yeniden Yunanistan’ın kendi hava sahası olarak değerlendirdiği bölgelerde uçması durumunda, gerekli uyarıların ardından bir İHA’nın düşürülüp düşürülemeyeceği konusunun Atina’da tartışıldığını aktardı.
Savunma alanındaki bir diğer hassas başlık ise Yunanistan’ın İsrail’den tedarik etmeyi planladığı sistemler. “Aşil Kalkanı” hava ve füze savunma mimarisinin bileşenleri ile PULS çok namlulu roket sistemlerinin teslimat sürecinin Ankara-Atina hattında yeni tartışmalara neden olabileceği değerlendiriliyor.
KALIN’DAN ATİNA’YA KRİTİK “İSRAİL” MESAJI
Sahada olası gerilim senaryoları hazırlanırken iki ülkenin güvenlik bürokrasileri arasındaki doğrudan temasın tamamen kesilmemesi dikkat çekiyor. MİT Başkanı İbrahim Kalın’ın kısa süre önce Atina’ya giderek Yunanistan Ulusal İstihbarat Teşkilatı Başkanı Themistoklis Demiris ve Başbakan Kiryakos Miçotakis ile görüşmesi, tarafların kriz yönetimi kanallarını açık tuttuğunun önemli göstergelerinden biri oldu.
Kalın’ın temaslarında Yunanistan’ın İsrail ile giderek derinleşen güvenlik ve savunma iş birliğinin de gündeme geldiği belirtildi. Türk tarafının Atina’ya, “İsrail üzerinden kurmaya çalıştığınız yeni güvenlik hattı yanlış bir yol. Türkiye Yunanistan için bir tehdit değildir ancak hak ve menfaatlerimizi zedeleyecek gelişmelere izin vermeyeceğiz” mesajını ilettiği aktarıldı.
ATİNA TÜRKİYE’NİN HAMLELERİNİ İSRAİL İLE İLİŞKİLENDİRİYOR
Yunan tarafı ise Türkiye’nin son dönemde Ege ve Doğu Akdeniz’e ilişkin söylemlerindeki sertleşmenin ve sahadaki faaliyetlerindeki artışın bir bölümünü Atina-Tel Aviv yakınlaşmasıyla ilişkilendiriyor. TÜBİTAK Marmara araştırma gemisinin Meis’in güneyindeki faaliyetleri de Atina tarafından bu çerçevede yakından takip edilen gelişmeler arasında gösteriliyor.
Yunanistan Dışişleri Bakanlığı ayrıca Ankara’nın Ege’deki bazı ada, adacık ve kayalıkların statüsüne ilişkin tezlerini reddederek bunların “dayanaktan yoksun ve hukuki temeli olmayan” iddialar olduğunu savundu. Atina, söz konusu coğrafi yapıların egemenlik statüsünün uluslararası antlaşmalarla belirlendiği görüşünü sürdürüyor.
ERDOĞAN-MİÇOTAKİS GÖRÜŞMESİ İHTİMALİ MASADA
Karşılıklı açıklamalar ve hazırlanan kriz senaryolarına rağmen Ankara ile Atina arasındaki diplomatik temasların tamamen kopması beklenmiyor. Eylül ayının sonunda Birleşmiş Milletler Genel Kurulu kapsamında Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Miçotakis’in bir araya gelmesi ihtimali gündemdeki yerini korurken, Yunan basını mevcut koşullarda böyle bir görüşmenin gerçekleşme olasılığının düşük olduğunu değerlendiriyor.
Atina’nın bir taraftan 12 deniz mili seçeneğinden İHA senaryolarına kadar farklı ihtimallere hazırlanırken diğer taraftan Ankara ile istihbarat ve diplomasi kanallarını açık tutması, iki ülke arasındaki yeni dönemin temel karakterini ortaya koyuyor. Ege’de karşılıklı hamlelerin sertleşme ihtimali sürerken, tarafların önündeki asıl sınav gerilimin doğrudan bir krize dönüşmesini engellemek olacak.
