Anayasa Mahkemesi (AYM), noterlik sistemi ile ceza yargılamasını ilgilendiren iki önemli düzenlemeye ilişkin dikkat çeken kararlara imza attı. Resmi Gazete'de yayımlanan karara göre, noterlerin tatil günleri ve mesai saatleri dışında çalışmasının yönetmelikle belirlenmesini öngören hüküm Anayasa'ya aykırı bulunarak iptal edildi. AYM ayrıca, sanığa ulaşılamaması halinde yalnızca müdafiye yapılan bildirimin yeterli sayılmasına ilişkin düzenlemeyi de hukuk devleti ve savunma hakkı açısından Anayasa'ya aykırı bularak yürürlükten kaldırdı.
Yüksek Mahkeme, her iki iptal kararının da dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine hükmetti.
NOTERLERİN TATİL GÜNLERİNDE ÇALIŞMASI NEDEN İPTAL EDİLDİ?
Cumhuriyet Halk Partisi'nin (CHP), 7532 sayılı Noterlik Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un bazı maddelerinin iptali istemiyle yaptığı başvuruyu değerlendiren Anayasa Mahkemesi, Noterlik Kanunu'nun 52. maddesine eklenen düzenlemeyi Anayasa'ya aykırı buldu.
Söz konusu düzenleme, noterlerin tatil günlerinde ve mesai saatleri dışında çalışmasına ilişkin usul ve esasların yönetmelikle belirlenmesini öngörüyordu.
AYM, iptal kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasının ardından dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar verdi.
AYM: DİNLENME HAKKI KANUNLA GÜVENCE ALTINA ALINMALI
Kararın gerekçesinde Anayasa'nın 50. maddesinde güvence altına alınan dinlenme hakkına dikkat çekildi.
Yüksek Mahkeme, hafta tatili ve izin hakkı gibi çalışanların temel haklarını ilgilendiren düzenlemelerin yönetmelikle değil, doğrudan kanunla belirlenmesi gerektiğini vurguladı.
Noterliğin serbest meslek olarak yürütülmesine rağmen aynı zamanda kamu hizmeti niteliği taşıdığına işaret edilen kararda, tatil günlerinde çalışma esaslarının yalnızca yönetmeliğe bırakılmasının dinlenme hakkına sınırlama getirdiği ifade edildi.
AYM ayrıca, temel hak ve özgürlükleri sınırlandıran düzenlemelerde genel çerçeve ve temel ilkelerin kanunla açık şekilde belirlenmesi gerektiğinin altını çizdi.
SANIĞA DEĞİL SADECE AVUKATA TEBLİGAT DÜZENLEMESİ DE İPTAL EDİLDİ
Anayasa Mahkemesi'nin iptal ettiği bir diğer düzenleme ise Ceza Muhakemesi Kanunu'nda yer alan tebligat hükmü oldu.
İptal edilen düzenlemeye göre, sanığın dosyada bulunan son adresine tebligat yapılamaması veya yapılan bildirime rağmen duruşmaya katılmaması halinde yalnızca müdafiine yapılan bildirimin yeterli sayılması öngörülüyordu.
Yüksek Mahkeme, bu düzenlemenin savunma hakkını zedelediğine hükmetti.
SAVUNMA HAKKI KİŞİYE BİZZAT TANINMALI
AYM kararında, ceza yargılamasının adil ve hakkaniyete uygun şekilde yürütülebilmesi için savunma hakkının doğrudan sanığa tanınmasının zorunlu olduğu belirtildi.
Kararda, suç isnadı altındaki kişinin duruşma ve yargılama sürecinden haberdar edilmesinin adil yargılanma hakkının temel unsurlarından biri olduğu vurgulanırken, yalnızca müdafiye yapılan bildirimin yeterli kabul edilmesinin Anayasa'da güvence altına alınan savunma hakkıyla bağdaşmadığı ifade edildi.
AYM'nin iki önemli iptal kararı, noterlik uygulamalarından ceza yargılamasına kadar birçok alanda yeni yasal düzenlemelerin yapılmasının önünü açmış oldu.
