Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in Özbekistan’a gerçekleştirdiği devlet ziyareti kapsamında iki ülke ilişkilerinde önemli bir adım atıldı. Aliyev ile Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, Taşkent’te gerçekleştirilen üst düzey görüşmelerin ardından “Ebedi Dostluk Anlaşması”na imza attı.
Kuksaroy Cumhurbaşkanlığı Sarayı’nda bir araya gelen iki lider, dar kapsamlı görüşmenin yanı sıra Azerbaycan-Özbekistan Yüksek Devletlerarası Konseyinin üçüncü toplantısına başkanlık etti. Görüşmelerde stratejik ortaklık ve müttefiklik ilişkilerinin daha da geliştirilmesi, ticaret, yatırım, enerji, ulaşım, kültür ve eğitim alanlarındaki işbirliğinin genişletilmesi ele alındı.
İKİ ÜLKE ARASINDA “EBEDİ DOSTLUK” DÖNEMİ
Üst düzey görüşmelerin ardından gerçekleştirilen imza töreninde Aliyev ve Mirziyoyev, Ebedi Dostluk Anlaşması ile Yüksek Devletlerarası Konseyin üçüncü toplantısının sonuç kararını imzaladı.
Mirziyoyev, anlaşmayı ziyaretin en önemli sonuçlarından biri olarak değerlendirerek Azerbaycan ile ilişkilerin ortak tarih, kültür ve gelenekler üzerine kurulduğunu vurguladı. Özbekistan Cumhurbaşkanı, Azerbaycan’ı ülkesinin güvenilir müttefiki, stratejik ortağı ve kardeş devleti olarak nitelendirdi.
Aliyev de iki ülke arasındaki işbirliğinin son yıllarda farklı alanlara yayıldığını belirterek Özbekistan ile Azerbaycan arasındaki yakınlaşmanın yalnızca ikili ilişkilere değil, bölgesel işbirliğine de katkı sağladığını ifade etti.
TİCARETTE 1 MİLYAR DOLARLIK HEDEF
Zirvenin önemli başlıklarından biri ekonomik ilişkiler oldu. İki ülke arasındaki ticaret hacminin son 5 yılda yaklaşık üç kat arttığı belirtilirken, karşılıklı ticaretin 2030 yılına kadar 1 milyar dolara çıkarılması amacıyla özel bir program kabul edildi.
Yeni dönemde enerji, jeoloji, kimya sanayisi, madencilik, tekstil, tarım, konut, finans ve inşaat malzemeleri gibi farklı sektörlerde ortak projelerin hayata geçirilmesi planlanıyor. İki ülke tarafından daha önce oluşturulan ortak yatırım mekanizmalarının da yeni projelerin finansmanında daha etkin kullanılması hedefleniyor.
Anlaşmalar kapsamında yatırım ve ticaret alanında daha önce varılan mutabakatların uygulanmasına ilişkin bir yol haritası da hazırlandı. Liderler, gerçekleştirilecek projelerin belirlenen takvim doğrultusunda takip edilmesi konusunda görüş birliğine vardı.
ORTA KORİDOR İÇİN ORTAK ADIM
Azerbaycan ve Özbekistan liderleri, ulaştırma ve transit bağlantılarının geliştirilmesine de özel önem verdi. Görüşmelerde Hazar Denizi üzerinden geçen Orta Koridor’un kapasitesinin artırılması ve iki ülkenin lojistik imkanlarının daha etkin kullanılması konusunda mutabakata varıldı.
Taraflar, ulaştırma altyapısının geliştirilmesi ve yük taşımacılığının kolaylaştırılmasıyla Orta Asya ile Güney Kafkasya arasındaki bağlantıların güçlendirilmesini hedefliyor. Trans-Hazar güzergâhının geliştirilmesi, iki ülkenin bölgesel ticaretteki konumunu güçlendirecek başlıklardan biri olarak değerlendiriliyor. Zirvede bankacılık ve finans, petrol ve doğal gaz, turizm, konut, madencilik ve tarım alanlarındaki çeşitli ortak projelerin de başlatıldığı bildirildi.
KÜLTÜR VE EĞİTİMDE YENİ PROJELER
Görüşmelerde ekonomik işbirliğinin yanı sıra kültür, eğitim, gençlik ve spor alanlarındaki ilişkilerin geliştirilmesi de ele alındı. Yeni Taşkent’te Nizami Gencevi adını taşıyan Özbekistan Milli Pedagoji Üniversitesinin yeni kampüsü açılırken, Azerbaycan Parkı’nın yapımına da başlandı.
İki ülkenin ortak edebi mirasını öne çıkarmak amacıyla Nizami Gencevi ile Ali Şir Nevai’yi konu alan ortak bir film hazırlanması önerildi. Özbekistan’da yıl sonuna kadar Azerbaycan Kültür Günleri’nin düzenlenmesi, Azerbaycan’da ise üniversite rektörlerinin katılacağı ikinci forumun gerçekleştirilmesi planlanıyor.
Azerbaycan ve Özbekistan’ın 2027 FIFA 20 Yaş Altı Dünya Kupası’na ortaklaşa ev sahipliği yapacak olması da görüşmelerde değerlendirildi. Bu kapsamda spor, kültür ve gençlik etkinliklerini içeren “İki Ülke-Bir Şampiyona” programının hazırlanması kararlaştırıldı.
KARDEŞ ŞEHİRLER İÇİN YENİ PROTOKOLLER
Zirvenin ardından yalnızca Ebedi Dostluk Anlaşması değil, farklı alanları kapsayan çok sayıda ikili belge de imzalandı. Emeklilik, kültür, turizm ve bakanlıklar arası işbirliğini kapsayan anlaşmalar bunlar arasında yer aldı.
Ayrıca Urgenç-Hankendi, Buhara-Laçın ve Urgenç-Nahçıvan arasında kardeş şehir ilişkilerinin kurulmasına yönelik protokoller imzalandı. Böylece iki ülke arasındaki işbirliğinin merkezi yönetimlerin yanı sıra şehirler ve bölgeler düzeyinde de genişletilmesi amaçlandı.
Ziyaret kapsamında iki cumhurbaşkanı karşılıklı olarak ülkelerinin yüksek devlet nişanlarıyla da ödüllendirildi. Şevket Mirziyoyev’e Azerbaycan’ın “Haydar Aliyev Nişanı” takdim edilirken, İlham Aliyev’e de Özbekistan tarafından üst düzey devlet nişanı verildi. Zirve, iki ülkenin siyasi ilişkilerin yanı sıra ekonomik, kültürel ve bölgesel işbirliğini uzun vadeli bir çerçeveye taşıma iradesinin göstergesi olarak öne çıktı.
