Diyabet tanısı alan ya da tedavisi sırasında insülin kullanmaya başlayan pek çok kişinin aklındaki ilk sorulardan biri aynı: “İnsüline başlarsam bir daha bırakamaz mıyım?” Özellikle tip 2 diyabet hastalarında insülin tedavisi, toplumda zaman zaman “bağımlılık yapan” veya “bir kez başlanınca ömür boyu devam edilmesi gereken” bir tedavi olarak algılanabiliyor. Ancak Diyetisyen Ayça Doğandemir, bu yaklaşımın doğru olmadığını ve insülin kullanımının bağımlılık kavramıyla karıştırılmaması gerektiğini vurguluyor.
İNSÜLİN BAĞIMLILIK YAPAR MI?
İnsülin, vücudun doğal olarak ürettiği bir hormon. Diyabet tedavisinde kullanılan insülin ise vücudun yeterince üretemediği ya da etkili şekilde kullanamadığı insülinin yerine konulmasını amaçlıyor. Bu nedenle tedavinin “bağımlılık” olarak değerlendirilmemesi gerekiyor. Özellikle tip 2 diyabette insülin başlanması, hastanın mutlaka hayatının geri kalanında insülin kullanacağı anlamına gelmiyor. Hastanın kan şekeri düzeyleri, pankreasın insülin üretme kapasitesi, kullanılan diğer tedaviler, beslenme düzeni, fiziksel aktivite ve genel klinik durum gibi birçok faktör tedavinin seyrini belirleyebiliyor.
HER DİYABET HASTASI İNSÜLİN KULLANMAK ZORUNDA MI?
Diyabet tek tip bir hastalık değil. Tip 1 diyabette vücudun insülin üretimi ciddi biçimde ortadan kalktığı için insülin tedavisi temel tedaviyi oluşturuyor. Tip 2 diyabette ise tablo farklı seyrediyor. Hastalığın erken dönemlerinde yaşam tarzı değişiklikleri ve ağızdan kullanılan ya da farklı yollarla uygulanan ilaçlarla kan şekeri kontrol altına alınabiliyor. Ancak hastalığın ilerlemesi, kan şekeri seviyelerinin yüksek seyretmesi veya belirli klinik durumlar nedeniyle tip 2 diyabet hastalarında da insülin tedavisine ihtiyaç duyulabiliyor. Burada önemli olan, insüline başlanmasının “tedavinin başarısız olduğu” anlamına gelmemesi.
İNSÜLİNE BAŞLAMAK GERİ DÖNÜŞSÜZ MÜ?
Toplumdaki en yaygın yanlış inanışlardan biri de insüline başlayan kişinin tedaviyi bir daha bırakamayacağı düşüncesi. Oysa bazı hastalarda insülin tedavisi geçici olarak uygulanabiliyor. Kan şekeri kontrolünün sağlanması ve hastanın genel durumunun düzelmesiyle tedavi yeniden değerlendirilebiliyor. Bu noktada hastanın kendi kararıyla insülini bırakması ya da dozunu değiştirmesi ise doğru değil. Tedavinin azaltılması, değiştirilmesi veya başka ilaçlara geçilmesi ancak hastayı takip eden hekimin değerlendirmesiyle yapılmalı.
DİYABETTE SADECE İLAÇ YETMİYOR
Diyetisyen Ayça Doğandemir’in dikkat çektiği bir diğer nokta ise diyabet tedavisinin yalnızca ilaçlardan ibaret olmadığı. Özellikle tip 2 diyabette beslenme düzeni, fiziksel aktivite, kilo yönetimi ve kişinin yaşam tarzı tedavinin önemli parçaları arasında yer alıyor. Bu nedenle “İlacımı kullanıyorum, artık istediğimi yiyebilirim” düşüncesi de diyabet yönetiminde yapılan önemli hatalardan biri olarak öne çıkıyor. Kan şekeri kontrolünün sürdürülebilmesi için ilaç tedavisinin yanı sıra kişiye uygun beslenme ve hareket planının oluşturulması önem taşıyor.
