Can Yücel, 21 Ağustos 1926'da İstanbul'da dünyaya geldi. Babası, Köy Enstitüleri'nin mimarlarından ve Cumhuriyet döneminin önemli Milli Eğitim Bakanlarından Hasan Âli Yüceldi. Böylesine güçlü bir eğitimci ailenin içinde büyümesine rağmen Can Yücel, hayatı boyunca kalıpların dışına çıkan tavrıyla dikkat çekti. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'nde Latince ve Yunanca eğitimi aldı. Daha sonra eğitimini İngiltere'deki Cambridge Üniversitesi'nde sürdürdü. Klasik edebiyata hâkimiyeti, ileride yapacağı başarılı çevirilerin temelini oluşturdu.
ŞAİR OLMADAN ÖNCE HANGİ MESLEKLERİ YAPTI?
Can Yücel'in yaşamı yalnızca şiirden ibaret değildi. Kore'de askerlik yaptı, çeşitli büyükelçiliklerde çevirmen olarak çalıştı, Londra'da BBC Türkçe Servisi'nde spikerlik yaptı. Türkiye'ye döndükten sonra Bodrum ve Marmaris'te turist rehberliği de yapan Yücel, sonunda tüm zamanını yazmaya ayırdı. Hayatının her döneminde farklı insanlarla kurduğu bağ, şiirlerine de güçlü bir yaşam deneyimi olarak yansıdı.
HAPSE GİRMESİNE NEDEN OLAN NEYDİ?
Can Yücel'in en çok konuşulan yönlerinden biri de siyasi duruşuydu. 12 Mart döneminde Che Guevara'nın "Gerilla Harbi" ve "İnsan ve Sosyalizm" adlı eserlerini çevirdiği gerekçesiyle yargılandı ve 15 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Yaklaşık iki buçuk yıl cezaevinde kaldıktan sonra 1974 affıyla özgürlüğüne kavuştu. Cezaevinde yazdığı şiirler daha sonra "Bir Siyasinin Şiirleri" adıyla yayımlandı ve Türk şiirinin en dikkat çeken eserleri arasına girdi.
ŞİİRLERİ NEDEN BU KADAR FARKLIYDI?
Can Yücel, şiirde alışılmış kalıpları yıktı. Argo, sokak dili, mizah ve sert eleştiriyi aynı potada eriten şair; aşkı, dostluğu, ölümü ve siyaseti kendine özgü bir üslupla anlattı. Kimi zaman kullandığı ifadeler nedeniyle eleştirildi, kimi zaman eserleri hakkında davalar açıldı. Ancak o hiçbir zaman üslubunu değiştirmedi. Tam tersine, bu özgün dili sayesinde Türk şiirinin en ayırt edici isimlerinden biri hâline geldi.
HANGİ ESERLERİYLE MİLYONLARIN HAFIZASINA KAZINDI?
Can Yücel'in şiir kitapları yıllar boyunca büyük ilgi gördü. Öne çıkan eserleri arasında;
- Yazma
- Sevgi Duvarı
- Bir Siyasinin Şiirleri
- Canfeda
- Çok Bi Çocuk
- Kısa Devre
- Rengahenk
- Mekanım Datça Olsun
yer aldı. Ayrıca Shakespeare, Lorca ve Brecht gibi dünya edebiyatının dev isimlerini Türkçeye kazandıran en başarılı çevirmenlerden biri olarak kabul edildi. Özellikle Shakespeare çevirileri hâlâ referans gösteriliyor.
DATÇA'YI NEDEN HİÇ BIRAKMADI?
Hayatının son yıllarında Datça'ya yerleşen Can Yücel, burada sade ve doğayla iç içe bir yaşam sürmeyi tercih etti. Datça, onun yalnızca yaşadığı yer değil, şiirlerinin de en önemli ilham kaynaklarından biri oldu. "Mekanım Datça Olsun" sözü, yıllar içinde onunla özdeşleşti. 12 Ağustos 1999'da yaşamını yitiren Can Yücel, vasiyeti üzerine çok sevdiği Datça'da toprağa verildi.
NEDEN HÂLÂ EN ÇOK OKUNAN ŞAİRLERDEN BİRİ?
Can Yücel, yalnızca şiir yazmadı; yaşadığı dönemin acılarını, sevinçlerini, aşklarını ve toplumsal çalkantılarını dizelerine taşıdı. Samimi dili, cesur tavrı ve kuralları hiçe sayan üslubuyla Türk edebiyatında kendine özgü bir yer edinen usta şair, aradan geçen yıllara rağmen hâlâ en çok alıntılanan isimlerden biri olmayı sürdürüyor. Onun dizeleri bugün de sosyal medyada, kitap raflarında ve dillerde yaşamaya devam ediyor.
