Sırbistan’da 25 Ekim’de gerçekleştirilecek erken parlamento seçimleri, ülkenin son yıllardaki en kritik siyasi mücadelelerinden birine sahne olmaya hazırlanıyor. Uzun yıllardır Sırp siyasetinin merkezinde bulunan Aleksandar Vučić, 27 Eylül’de cumhurbaşkanlığı görevinden istifa ederek başbakanlık yarışına yöneldi.
Vučić’in görev süresinin sona ermesine yaklaşık yedi ay kala aldığı istifa kararı, lideri olduğu Sırp İlerici Partisi’nin seçimlerden hükümet kurabilecek sonuçla çıkması halinde yeniden başbakanlık koltuğuna oturmasının önünü açtı. Vučić, 2014-2017 yılları arasında da Sırbistan Başbakanı olarak görev yapmıştı.
31 BAKAN YERİNE 12 BAKAN SÖZÜ
Seçim kampanyasını yoğunlaştıran Vučić’in en dikkat çekici vaatlerinden biri devlet yönetiminin küçültülmesi oldu. Başbakan olması halinde mevcut 31 bakanlı hükümet yapısını değiştireceğini belirten Vučić, yalnızca 12 bakandan oluşan bir kabine kurmayı planladığını açıkladı.
Vučić, yeni hükümetin daha küçük ancak daha etkin çalışacağını savunarak kabinede görev alacak isimlerin sorumluluk üstlenen ve yoğun şekilde çalışan kişilerden seçileceğini söyledi. Böylece Sırbistan tarihinin en küçük hükümetlerinden birinin oluşturulması hedefleniyor.
DIŞ POLİTİKADA DENGE ARAYIŞI SÜRECEK
Vučić’in olası başbakanlığında Sırbistan’ın mevcut dış politika çizgisinde büyük bir değişiklik beklenmiyor. Belgrad yönetimi uzun süredir Avrupa Birliği üyeliğini stratejik hedef olarak korurken Rusya ve Çin ile yakın ilişkilerini de sürdürüyor.
Sırbistan, Batılı ülkelerden gelen baskılara rağmen Rusya’ya yönelik yaptırımlara katılmama politikasını sürdürüyor. Vučić döneminde Çin önemli yatırım ortaklarından biri haline gelirken, Rusya ise ülkenin başlıca doğal gaz tedarikçilerinden biri olmayı sürdürüyor.
NOVİ SAD FACİASI SIRBİSTAN’I SOKAĞA DÖKTÜ
Seçimlerin arkasındaki en önemli gelişmelerden biri, 1 Kasım 2024’te Novi Sad tren istasyonunda yaşanan facia oldu. Yenilenen istasyonun beton sundurmasının çökmesi sonucu 16 kişi hayatını kaybetti.
Facianın ardından başlayan protestolar kısa sürede ülke çapına yayıldı. Özellikle üniversite öğrencilerinin öncülük ettiği gösterilerde sorumluların hesap vermesi, kamu ihalelerinde şeffaflığın sağlanması, yolsuzlukla mücadele edilmesi ve erken seçim düzenlenmesi talep edildi.
Sırp hükümeti protestocuların yönelttiği bazı suçlamaları reddederken, facianın ardından bazı yetkililer görevlerinden ayrıldı veya haklarında adli süreç başlatıldı.
ÖĞRENCİ HAREKETİ SANDIĞA GİDİYOR
Yaklaşık iki yıl boyunca sokak gösterilerinin merkezinde bulunan öğrenci hareketi, şimdi mücadelesini seçim sandığına taşımaya hazırlanıyor. Öğrencilerin desteklediği hareket, bağımsız isimlerin de yer aldığı bir listeyle 25 Ekim seçimlerine katılıyor.
Bu durum, protestoların yalnızca sokak hareketi olmaktan çıkarak doğrudan siyasi rekabetin parçası haline gelmesi açısından önem taşıyor. Vučić ve müttefiklerinin karşısında öğrenci hareketinin yanı sıra Batı yanlısı muhalefet partilerinin oluşturduğu ittifak da seçimlere katılacak.
VUČIĆ İÇİN KRİTİK SINAV
Vučić, seçim kampanyasında partisinin ve müttefiklerinin güçlü bir sonuç elde etmesini hedeflediğini açıkça ortaya koyuyor. Yıllardır Sırbistan siyasetinde belirleyici konumda bulunan Vučić açısından 25 Ekim seçimleri, cumhurbaşkanlığından başbakanlığa geçiş planının halk tarafından nasıl karşılanacağını gösterecek önemli bir sınav niteliğinde.
Seçimler aynı zamanda Novi Sad faciasıyla başlayan protestoların siyasi karşılığının ne ölçüde sandığa yansıyacağını da gösterecek. Bu nedenle 25 Ekim’deki oylama yalnızca yeni hükümeti belirlemekle kalmayacak, Sırbistan’da yaklaşık iki yıldır devam eden siyasi ve toplumsal gerilimin geleceği açısından da kritik önem taşıyacak.
