Irak Türkmenleri için 7 Ekim, ortak bir gelecek etrafında birleşme iradesinin simgesi. Türkmenlerin birlik günü olarak anılan ve kaynaklarda “Türkmen Millî Bayramı” adıyla yer alan bu günün temeli, 1997 yılında Erbil’de gerçekleştirilen ilk Türkmen Kurultayı’na dayanıyor. Kurultayda alınan kararla millî bayram ilan edilen 7 Ekim, Türkmen toplumunun ortak hafızasında özel bir yer tutuyor.
7 EKİM’İN TEMELİ ERBİL’DE ATILDI
Irak Türkmenlerinin siyasi kuruluşlarını bir araya getiren ilk Türkmen Kurultayı, 4–7 Ekim 1997 tarihleri arasında Erbil’de gerçekleştirildi. Türkmenlerin ortak taleplerinin ele alındığı kurultayda, 7 Ekim’in Türkmen Millî Bayramı olarak kabul edilmesi kararlaştırıldı.
Bu nedenle 7 Ekim, bir kutlama tarihinin ötesinde, Türkmenlerin birlikte hareket etme iradesini ortaya koyduğu tarihsel bir buluşmanın yıl dönümü niteliği taşıyor. 7 Ekim 2026, bu kararın alınmasının 29. yıl dönümüne karşılık geliyor.
ORTAK TALEPLERİN ETRAFINDA BİRLEŞME İRADESİ
Kurultayın öne çıkan yönlerinden biri, Türkmenlerin siyasi ve toplumsal taleplerini ortak ilkeler etrafında ifade etmesiydi. Irak’ın toprak bütünlüğünün korunması, demokratik ve çoğulcu bir yönetim yapısının oluşturulması, insan haklarına saygı ve toplumun farklı kesimleri arasında eşitliğin sağlanması bu ilkeler arasında yer aldı.
Böylece Türkmenlerin hak arayışı, Irak’taki bütün toplum kesimlerinin eşit haklara sahip olması hedefiyle birlikte tanımlandı. 7 Ekim’in birlik anlamı da ortak taleplerin birlikte dile getirilmesine dayanıyor.
IRAK’IN KÜLTÜREL HAFIZASINDA TÜRKMENLER
Irak Türkmenleri, ülkenin tarihsel ve kültürel yapısının önemli bileşenlerinden birini oluşturuyor. Kerkük, Erbil ve Telafer gibi yerleşimler, Türkmen toplumunun yaşamında ve kültürel hafızasında belirgin bir yere sahip bulunuyor.
Türkmeneli Vakfının Irak Türkmenlerine ilişkin bilgilerinde, Türkmen kültürü Anadolu ve Azerbaycan’daki Oğuz kültürüyle bağlantılı bir miras olarak ele alınıyor. Dil, edebiyat, müzik ve gelenekler üzerinden yaşatılan bu miras, Türkmenlerin ortak aidiyetinin başlıca dayanakları arasında yer alıyor.
DİL VE HOYRATLARLA YAŞAYAN KİMLİK
Türkmen kimliğinin kuşaktan kuşağa aktarılmasında Türkçe ve sözlü kültür önemli bir rol oynuyor. Özellikle Kerkük’le özdeşleşen hoyratlar, Türkmenlerin duygularını, hayat deneyimlerini ve toplumsal hafızasını taşıyan kültürel değerler arasında bulunuyor.
Şiir ve müziği buluşturan bu gelenek, Türkmen kültürünün Anadolu ve Azerbaycan’la kurduğu bağları da görünür kılıyor. Bu yönüyle 7 Ekim’in taşıdığı birlik düşüncesi, siyasi dayanışmanın yanında ortak kültürün korunmasını ve gelecek kuşaklara aktarılmasını da kapsıyor.
BİRLİĞİN MERKEZİNDE EŞİT HAKLAR VE TEMSİL VAR
Türkmenlerin birlik arayışının temelinde, kimliklerini koruyarak Irak’ın siyasi ve toplumsal yaşamına katılma talebi bulunuyor. Geçmiş yıllardaki 7 Ekim açıklamalarında da hakların barış ve diyalog yoluyla savunulması ve Türkmenlerin birlikte hareket etmesi vurgulandı.
Türkiye’nin resmî dış politika belgelerinde ise Türkmenler, Irak’ın kurucu unsurlarından biri ve iki ülke arasındaki ilişkilerde beşerî bir köprü olarak tanımlanıyor. Türkmenlerin haklarının gözetilmesi ve Irak’ın siyaset ve devlet yapısında hakça temsil edilmeleri, bu belgelerde öncelikler arasında gösteriliyor.
29 YILLIK HAFIZANIN TAŞIDIĞI MESAJ
Irak Türkmen Cephesinin geçmiş yıl dönümü mesajlarında, 1997’de Erbil’de Türkmen siyasi güçlerinin bir araya gelmesi, Türkmenlerin ortak söz ve irade oluşturması açısından önemli bir kazanım olarak değerlendirildi. Bu yaklaşım, 7 Ekim’in neden bir birlik simgesi olarak benimsendiğini de açıklıyor.
İlk kurultayın üzerinden 29 yıl geçerken 7 Ekim’in tarihsel anlamını, ortak kimliği yaşatma, dayanışmayı güçlendirme ve eşit haklar etrafında buluşma iradesi oluşturuyor. Erbil’de alınan karar, bugün Türkmenlerin hem siyasi hafızasında hem de kültürel aidiyetinde yerini koruyor.
