İtalyan hükümeti, Leonardo-Baykar ortaklığına yönelik stratejik müdahalede bulunarak, teknoloji paylaşımı ve ihracat rotalarına kısıtlama getirdi. İtalyan istihbaratının teknolojik kapasite kaybı endişeleriyle şekillenen bu karar, Baykar'ın gelecekteki küresel pazar stratejileri ve Türkiye'nin ihracat özgürlüğü açısından soru işaretlerine yol açtı.
İTALYAN HÜKÜMETİNDEN "GOLDEN POWER" MÜDAHALESİ
İtalyan hükümeti, stratejik çıkarlarını korumak amacıyla "Golden Power" yetkisini devreye alarak LBA Systems'ın çalışma alanını daralttı. 16 Haziran tarihli Bakanlar Kurulu'nda alınan kararla, ortak girişimin üreteceği İHA sistemlerinin AB ve NATO çizgisindeki ülkeler dışına satışı yasaklandı. Devlet kontrolündeki Leonardo'nun bu anlaşmadaki konumu, Roma'nın projeye doğrudan müdahale etmesine yasal zemin oluşturdu.
İSTİHBARATIN TEKNOLOJİ VE GİZLİLİK ŞARTI
11 Haziran'da gerçekleştirilen görüşmelere katılan İtalyan istihbarat yetkilileri, kritik teknoloji transferlerinin ve özel bilgilerin güvenliğini teminat altına almak için bir dizi şart öne sürdü. "Ulusal teknolojik kapasite kaybı" riskini minimize etmeyi hedefleyen bu şartlar, ortak girişimin operasyonel hareket alanını, Türkiye'nin ulusal savunma sanayii hedeflerinden ziyade İtalya'nın ulusal güvenlik doktrinine göre şekillendiriyor.
TÜRKİYE'NİN İHRACAT ÖZGÜRLÜĞÜ SORGULANIYOR
Bu kısıtlamaların Türkiye'nin savunma sanayii ihracatındaki "bağımsızlık" hedefleriyle nasıl örtüşeceğini tartışılıyor. İHA teknolojilerinde dünya pazarında hızla yükselen Baykar'ın, NATO dışındaki ülkelere yönelik ihracat potansiyelinin bu "şartlı onay" ile engellenip engellenmeyeceği, sektörde en büyük soru işareti olarak öne çıkıyor.
STRATEJİK İŞ BİRLİĞİNDE YENİ DÖNEM: OLUMLU MU, OLUMSUZ MU?
İş birliğinin başlangıcında "AB ve NATO" önceliği belirlenmiş olsa da, İtalya'nın bu süreci yasal bir sınırlandırmayla resmileştirmesi, Türkiye-İtalya savunma sanayii ilişkilerinde yeni bir dönemi başlattı. Türkiye'nin kendi hak ve çıkarlarını koruma gayretiyle İtalya'nın stratejik sınırlandırmaları arasında yaşanacak muhtemel denge arayışı, önümüzdeki dönemde projenin kaderini belirleyecek ana unsur olacak.
SORU İŞARETLERİ
Patriot, Savunma ve Güvenlik Politikaları Analisti Turan Oğuz X hesabından konuyla ilgili yaptığı açıklamada şunları kaydetti:
"Her ne kadar ortak girişimin birinci önceliği baştan itibaren AB ve NATO olarak belirlense dahi İtalyan hükümeti tarafından getirilecek bu sınırlandırmalar sonrasında birlikte geliştirilebilecek ürünlerin Baykar tarafından dünyanın başka yerlerinde de istenildiği şekilde kullanılıp kullanılamayacağı bir soru işareti haline geldi. Daha en baştan bu şekilde sınırlandırmalar ile yola çıkılan bir iş birliğinin Türkiye’nin hak ve çıkarlarına etkisi uygulamaların başlaması ile ilerleyen dönemlerde olumlu veya olumsuz tartışılmaya devam edecektir."
